Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) là cơ quan duy nhất thực hiện viện trợ ODA của Chính phủ Nhật Bản thông qua 3 hình thức hợp tác: Hợp tác kỹ thuật, Hợp tác vốn vay và Viện trợ không hoàn lại.
Trong những năm qua, tại Hải Phòng, JICA đã hỗ trợ triển khai nhiều dự án Hợp tác vốn vay ODA với giá trị lớn có thể kể đến như: dự án “Xây dựng cầu Bính” với tổng giá trị tài trợ 7.426 triệu yên, giai đoạn 2002 - 2005; dự án “Xây dựng công trình Cảng quốc tế Lạch Huyện” với tổng trị giá 37.958 triệu yên, giai đoạn 2011 - 2017; dự án “Nâng cấp Nhà máy nước An Dương” với vốn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản là hơn 1.974 triệu yên giai đoạn 2018 - 2020; dự án “Xử lý nước thải có nồng độ BOD cao tại Cảng cá Ngọc Hải quận Đồ Sơn thành phố Hải Phòng” với tổng vốn vốn viện trợ phi chính phủ nước ngoài không hoàn lại là 96.455 triệu yên được triển khai giai đoạn 2019 - 2021…
Ngoài những dự án ODA, Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản cũng triển khai các dự án thuộc Chương trình Đối tác Phát triển (Chương trình Hợp tác kỹ thuật cấp cơ sở). Đây là chương trình thực hiện với mục đích hỗ trợ các tổ chức phi chính phủ (NGO), tổ chức xã hội, trường đại học, chính quyền địa phương,… của Nhật Bản thực hiện nguyện vọng được triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế nhằm hỗ trợ trực tiếp cho người dân địa phương tại các nước đang phát triển.
Cụ thể, JICA sẽ xét duyệt đề xuất dự án của các tổ chức này. Đối với những dự án được lựa chọn, JICA sẽ hỗ trợ và phối hợp cùng thực hiện dự án dựa trên kế hoạch hoạt động đã phê duyệt. Hiện nay, Chương trình này đang được triển khai trong nhiều lĩnh vực giúp cải thiện cuộc sống và sinh kế của người dân địa phương tại khoảng 90 quốc gia trên toàn thế giới.
Các dự án thực hiện trong khuôn khổ Chương trình này phải đảm bảo đủ ba điều kiện: (i) Là dự án hợp tác kỹ thuật thông qua con người do các tổ chức Nhật Bản chủ động thực hiện; (ii) Là dự án có nội dung góp phần cải thiện cuộc sống và sinh kế của người dân tại các nước đang phát triển; (iii) Là cơ hội tốt để người dân Nhật Bản trực tiếp tham gia và tăng cường hiểu biết về các hoạt động hợp tác quốc tế.
Căn cứ vào nội dung dự án và số năm kinh nghiệm hoạt động trong và ngoài nước của tổ chức Nhật Bản, kinh phí được cấp cho một dự án sẽ khác nhau trong khoảng từ 10 triệu yên tới 100 triệu yên, với thời gian thực hiện tối đa tới 5 năm.
Tại Việt Nam, kể từ khi bắt đầu triển khai Chương trình này vào năm 2002 cho tới tháng 4 năm 2021, JICA đã và đang thực hiện 150 dự án trong nhiều lĩnh vực như: cải thiện hệ thống cấp và thoát nước, tăng cường khả năng ứng phó với thiên tai của cộng đồng, phát triển nông nghiệp nông thôn, chăm sóc y tế, quản lý môi trường, đào tạo nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp phụ trợ, v.v.
Trong giai đoạn 2015-2021, JICA đã và đang hỗ trợ triển khai 5 dự án tại Hải Phòng, cụ thể: “Nâng cao năng lực quản lý vận hành nhà máy xử lý nước thải và năng lực ứng phó với ngập lụt”, “Hỗ trợ nâng cao năng lực phòng cháy, chữa cháy thông qua sử dụng phương thức quản lý diễn tập liên kết phối hợp giữa các đơn vị tại thành phố Hải Phòng”, “Xây dựng mô hình phòng chống các bệnh liên quan đến lối sống tại Hải Phòng”, “Hỗ trợ bảo vệ môi trường nước khu vực bờ biển Vịnh Hạ Long, đảo Cát Bà trên cơ sở áp dụng mô hình hồ Biwa, Nhật Bản” và dự án “Đào tạo nguồn nhân lực để xây dựng chương trình khám sức khỏe nâng cao nhằm hỗ trợ thay đổi hành vi sức khỏe cho người dân thành phố Hải Phòng”.
1. Dự án“Nâng cao năng lực quản lý vận hành nhà máy xử lý nước thải và năng lực ứng phó với ngập lụt”- Thời gian triển khai dự án: từ tháng 4/2018 đến tháng 3/2023
- Tổng giá trị dự án: 54.500.000 Yen, tương đương 10.976.845.000 đồng, tương đương 482.498,68 USD (Dự án không yêu cầu vốn đối ứng);
- Nhà tài trợ: JICA ủy thác cho thành phố Kitakyushu thực hiện.
- Chủ dự án: Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng
- Mục tiêu của dự án: Nâng cao năng lực quản lý thoát nước (vận hành nhà máy xử lý nước thải, ứng phó với ngập lụt, quản lý kinh doanh bền vững) ở thành phố Hải Phòng.
Ngài Ittoku Hitoshi, Trưởng ban Dự án quốc tế, Cục Cấp Thoát nước thành phố Kitakyushu làm việc với lãnh đạo thành phố nhân dịp thăm Hải Phòng
2. Dự án “Hỗ trợ nâng cao năng lực phòng cháy, chữa cháy thông qua sử dụng phương thức quản lý diễn tập liên kết phối hợp giữa các đơn vị tại thành phố Hải Phòng”- Thời gian triển khai dự án từ tháng 6/2018 đến tháng 8/2022.
- Tổng giá trị dự án: 9.986.000 Yên tương đương với 91.292 USD.
- Chủ dự án: Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy thành phố Hải Phòng.
- Mục tiêu của dự án: Nâng cao năng lực xử lý tình huống cháy, nổ, tai nạn, sự cố của Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy thành phố và các cơ quan, tổ chức, các cơ sở dân sinh tham gia dự án.
Hội nghị tập huấn của Dự án
3. Dự án “Xây dựng mô hình phòng chống các bệnh liên quan đến lối sống tại Hải Phòng”- Thời gian triển khai dự án: từ tháng 3/2016 đến tháng 3/2019
- Tổng giá trị dự án: 44.013.000 Yên tương đương với 8.802.600.000 đồng
- Chủ dự án: Trung tâm Y tế dự phòng thành phố Hải Phòng
- Mục tiêu của dự án: Thiết lập một dự án mô hình nhằm ngăn ngừa các bệnh liên quan đến lối sống và chuẩn bị để phổ biến thông tin trong tất cả các khu vực trường học ở thành phố Hải Phòng.
Thống đốc tỉnh Kagawa tiếp thân mật Đoàn công tác của thành phố nhân dịp đoàn tham dự khóa tập huấn về việc thực hiện Dự án “Xây dựng mô hình phòng chống các bệnh liên quan đến lối sống tại Hải Phòng”
4. Dự án “ Hỗ trợ bảo vệ môi trường nước khu vực bờ biển Vịnh Hạ Long, đảo Cát Bà trên cơ sở áp dụng mô hình hồ Biwa, Nhật Bản”- Thời gian triển khai dự án: từ tháng 02/2020 đến tháng 02/2022
- Tổng giá trị dự án: 50.470.000 Yên, trong đó bao gồm: vốn viện trợ phi chính phủ nước ngoài không hoàn lại là 49.000.000 Yên, tương đương 462.444,85 USD; vốn đối ứng là 13.542,18USD từ nguồn ngân sách sự nghiệp môi trường;
- Nhà tài trợ: JICA ủy thác cho tỉnh Shiga tài trợ thông qua Công ty KANSO (Nhật Bản) thực hiện;
- Chủ dự án: Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Hải Phòng
- Địa điểm triển khai dự án: Vùng biển thuộc quần đảo Cát Bà, huyện Cát Hải, Hải Phòng;
- Mục tiêu của dự án: Hỗ trợ các hoạt động tự nguyện thông qua sự hợp tác giữa nhà nước – doanh nghiệp – người dân quần đảo Cát Bà; khuyến khích sự hợp tác với tỉnh Quảng Ninh trong việc nỗ lực bảo tồn quần đảo và mở rộng ra các khu vực xung quanh bao gồm Vịnh Hạ Long bằng cách áp dụng các ý tưởng chủ đạo và bí quyết của “Mô hình hồ Biwa” dựa trên kinh nghiệm cải thiện môi trường nước hồ Biwa của tỉnh Shiga. Thông qua dự án, nhà tài trợ sẽ hỗ trợ xây dựng các cơ chế liên quan đến xử lý nước thải trên đảo Cát Bà; vận hành hiệu quả hệ thống xử lý nước thải; quan trắc chất lượng môi trường nước ven bờ đúng cách; nâng cao ý thức bảo vệ môi trường nước cho người dân khu vực quần đảo Cát Bà và vịnh Hạ Long; duy trì và thúc đẩy hơn nữa liên kết giữa 3 bên; tài trợ các máy móc thiết bị sử dụng cho dự án.
5. Dự án “Đào tạo nguồn nhân lực để xây dựng chương trình khám sức khỏe nâng cao nhằm hỗ trợ thay đổi hành vi sức khỏe cho người dân thành phố Hải Phòng”- Thời gian triển khai dự án: từ tháng 09/2020 đến tháng 03/2023
- Tổng giá trị dự án: 9.845.000 Yên, tương đương 2.143.939.200 đồng, tương đương 92.919,43 USD (Dự án không yêu cầu vốn đối ứng);
- Nhà tài trợ: JICA ủy thác cho Đại học Hirosaki (tỉnh Aomori) thực hiện
- Chủ dự án: Trung tâm Y tế dự phòng
- Địa điểm triển khai dự án: thành phố Hải Phòng
- Mục tiêu của dự án: Mục tiêu của dự án nhằm ứng dụng các kiến thức và kỹ năng khám sức khỏe nâng cao không chỉ ở các công ty Nhật Bản tại Việt Nam mà còn triển khai ở các công ty Việt Nam và người dân thành phố Hải Phòng. Qua đó, các cán bộ của Trung tâm Y tế dự phòng Hải Phòng được cử đi đào tạo tại Nhật Bản nắm được các kiến thức, kỹ năng khám sức khỏe nâng cao và quản lý được chương trình kiểm tra sức khỏe nâng cao; các chuyên gia Nhật Bản được phái cử sang Việt Nam sẽ hướng dẫn thành công và hiệu quả các kỹ năng cũng như cách quản lý chương trình khám sức khỏe nâng cao cho các học viên Việt Nam.
Các dự án thuộc Chương trình Đối tác Phát triển nói riêng cũng như các dự án ODA do Chính phủ Nhật Bản nói chung tài trợ có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển đi lên của thành phố trong suốt mấy thập niên vừa qua, không chỉ tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế mà còn kết nối Hải Phòng với bên ngoài mà còn góp phần đem lại diện mạo và sự phát triển bền vững của thành phố.
Để thực hiện thành công Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong thời gian tới, thành phố Hải Phòng sẽ tập trung phát triển kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao và du lịch, là ba trụ cột chiến lược của Hải Phòng từ nay đến năm 2045. Cùng đó, Hải Phòng tiếp tục đẩy mạnh thu hút các lĩnh vực quan trọng như: công nghệ cao; chuyển đổi số; công nghiệp hỗ trợ; năng lượng tái tạo, năng lượng sạch; phát triển cơ sở hạ tầng; chế biến nông sản, phát triển các vùng khó khăn, nông nghiệp chất lượng cao; các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao; các ngành có tỷ trọng xuất khẩu lớn; các ngành có ý nghĩa về an sinh xã hội, bảo đảm môi trường và an ninh quốc gia; đào tạo công tác dạy và học tiếng Nhật, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao...
Trên cơ sở đó, thành phố Hải Phòng luôn mong muốn hợp tác sâu rộng và chặt chẽ với Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản và các địa phương, doanh nghiệp của Nhật Bản trên nhiều lĩnh vực hơn nữa để tiến nhanh tới mục tiêu trở thành thành phố Cảng xanh, văn minh, hiện đại./.