Thực hiện Nghị quyết số 27/NQ-CP ngày 05/4/2016 của Chính phủ về việc ban hành Chương trình hành động của Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2016-2020, giai đoạn 5 năm qua, đặc biệt trong 02 năm 2020 và 2021, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) ở thành phố mặc dù đứng trước những thách thức không nhỏ từ những biến động về kinh tế, chính trị, an ninh toàn cầu, dịch bệnh song vẫn đạt được những kết quả đáng khích lệ và được phát huy từ vị thế ngày càng được nâng cao của đất nước, thành phố. Thành công của công tác về người Việt Nam ở nước ngoài phải kể đến là công tác vận động, tập hợp cộng đồng bà con kiều bào, nhằm tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng lòng tin của bà con đối với Đảng, Nhà nước và thành phố.
Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài khá đông đảo, với khoảng 5,3 triệu người sinh sống tại 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, chủ yếu là các nước công nghiệp phát triển (80%), trong đó cộng đồng người Hải Phòng ước khoảng trên 40 nghìn người, so với năm 2010 là 7783 người. Vai trò, vị thế, địa vị pháp lý và uy tín của cộng đồng người Hải Phòng trong xã hội sở tại ngày càng được nâng cao. Tiềm lực kinh tế khá mạnh, được coi là thành đạt trên lĩnh vực làm ăn kinh doanh ở một số nước như Mỹ, Đức, Úc, Canada…Phần lớn bà con vẫn giữ liên lạc với thân nhân, góp phần hiệu quả trong việc nâng cao đời sống cho thân nhân trong nước, là nguồn lực quan trọng đóng góp cho sự phát triển kinh tế xã hội của thành phố.
Công tác vận động, tập hợp kiều bào Hải Phòng được triển khai thực hiện đồng bộ trên các phương diện với các nội dung, hình thức đa dạng, phong phú, dễ gần, dễ tiếp cận và thiết thực. Thành phố vẫn duy trì Chương trình gặp mặt đầu xuân hàng năm được tổ chức với sự tham gia đông đảo của bà con kiều bào và thân nhân. Đây là cơ hội để thành phố kịp thời nắm bắt thông tin, các kiến nghị và nguyện vọng của bà con, đồng thời chia sẻ, động viên, khích lệ bà con tiếp tục cống hiến xây dựng phát triển ở nước sở tại, song song với đó hướng về quê hương, đất nước thông qua các hoạt động đầu tư sản xuất kinh doanh, nhân đạo từ thiện[1]. Ngoài ra, các chương trình giao lưu, tiếp xúc với lãnh đạo các Hội người Hải Phòng ở nước ngoài, các cá nhân thành đạt, có tầm ảnh hưởng vẫn được duy trì đều đặn, trực tiếp lắng nghe tâm tư, nguyện vọng chính đáng của cộng đồng bà con kiều bào đối với Đảng, Nhà nước và thành phố.
Hội người Hải Phòng ở một số nước cũng đã được thành lập từ nhiều năm nay, do các cá nhân tích cực, có uy tín tập hợp bà con và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật nước sở tại. Nắm bắt được thông tin đó, các cơ quan, đơn vị của thành phố đã tích cực phối hợp với Hội Liên lạc Việt kiều thành phố và thông qua các cá nhân tiêu biểu kết nối, xây dựng mối liên kết với các Hội này. Việc liên lạc, trao đổi vẫn được duy trì thường xuyên với đại diện lãnh đạo các Hội đang ở trong và ngoài nước nhằm tăng cường hơn nữa sự liên kết, gắn bó với thành phố quê hương. Qua đây, chia sẻ với bà con những khó khăn, thách thức mà bà con đang phải đối mặt ở nước sở tại, tạo niềm tin về các chính sách bảo hộ công dân của đất nước, thành phố đối với bà con khi gặp tình huống ở nước ngoài. Hiện nay thành phố đã kết nối được với 8 tổ chức Hội đồng hương người Hải Phòng ở nước ngoài, gồm các hội tại: San Francisco (Mỹ); Luân Đôn (Vương quốc Anh); Tô-rôn-tô (Ca-na-đa); Cộng hòa Liên bang Đức, Ba Lan, Cộng hòa Séc, Mat-xơ-cơ-va, (Liên bang Nga) và một số nhóm cộng đồng mang tính chất địa phương, làng xã liên kết tại Vla-đi-vốt-stốc, Van-câu-vơ; Tân Đảo, Nhật, Thái Lan...
Thành phố cũng đã kịp thời có các hình thức động viên, khen thưởng các tập thể, cá nhân là người Hải Phòng ở nước ngoài có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp xây dựng và phát triển thành phố, đóng góp trong công tác nhân đạo từ thiện, đóng góp trong việc kết nối cộng động kiều bào ở nước sở tại cũng như kiều bào đối với thành phố. Giai đoạn 2016 đến nay, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố đã tặng Bằng khen cho 40 tập thể, cá nhân kiều bào tiêu biểu của Hội, chi hội trong và ngoài nước.
Kết quả của công tác vận động cũng được thể hiện thông qua những hoạt động hướng về quê hương của bà con kiều bào. Cộng đồng bà con kiều bào Hải Phòng luôn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, nhân đạo từ thiện, có thể thông qua các tổ chức Hội hoặc cá nhân trực tiếp triển khai. Các chương trình này đã mang lại giá trị vật chất và tinh thần không nhỏ đối với những mảnh đời khó khăn trên địa bàn thành phố, góp phần cải thiện đời sống cho người dân.Trong bối cảnh xảy ra đại dịch Covid-19, nhiều cá nhân kiều bào người Hải Phòng đã chủ động ủng hộ tiền mặt, lương thực cho công tác phòng, chống dịch bệnh, hỗ trợ các gia đình, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn ở trong nước.Ước tính trong 5 năm, số tiền bà con kiều bào đã hỗ trợ, giúp đỡ gửi về trong nước đã lên tới gần 10 tỷ đồng. Số lượng kiều hối từ năm 2016 cho đến nay tăng đều theo từng năm, đó cũng là kết quả trong công tác vận động kiều bào trong suốt những năm qua kể từ khi 36-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX ra đời. Đặc biệt, giá trị kiều hối giai đoạn 2016-2020 đạt 1,61 tỷ USD tăng 69,12% so với giai đoạn 2011-2015. Tính riêng 2019, lượng kiều hối gửi về đạt 409 triệu USD (khoảng 9.000 tỷ), tương đương 1/3 tổng ngân sách thu nội địa cùng năm của thành phố. Dòng ngoại tệ này đã góp phần quan trọng vào nâng cao chất lượng cuộc sống của hộ gia đình nhân thân, phát triển kinh tế hộ gia đình, đầu tư, góp vốn sản xuất, kinh doanh tại thành phố.
Tuy nhiên, để tiếp tục phát huy những kết quả nêu trên, đồng thời nâng cao hiệu quả, thu hút các nguồn lực về tài chính, kỹ thuật, công nghệ...từ kiều bào, trong thời gian tới, công tác vận động, tập hợp người Hải Phòng ở nước ngoài cần được tập trung đổi mới mạnh mẽ hơn, cụ thể và hiệu quả hơn.
Thứ Nhất tiếp tục thực hiện nghiêm túc các chính sách, pháp luật đối với người Việt Nam ở nước ngoài trong đó tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh ở trong nước của bà con NVNONN. Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc giải quyết các vụ việc liên quan đến doanh nghiệp do NVNONN đầu tư vào trong nước, nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của các doanh nghiệp, xử lý các vi phạm theo đúng pháp luật, góp phần tạo môi trường pháp lý ổn định.
Thứ Hai cần nâng cao hơn nữa chất lượng công tác tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách đối với NVNONN của các cơ quan quản lý nhà nước. Tạo điều kiện thuận lợi cho bà con trong việc thực hiện các thủ tục hành chính tại các cơ quan. Phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để giải quyết các vụ việc, kiến nghị của NVNONN. Nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của các tổ chức Hội, đoàn về công tác người Việt Nam ở nước ngoài thành phố để triển khai công tác vận động, tập hợp một cách bài bản, đúng mục tiêu, đối tượng đề ra.
Thứ Ba trong quá trình triển khai thực hiện các quy định của pháp luật có liên quan, kịp thời phát hiện những hạn chế, bất cập để đề xuất với các cơ quan Trung ương xem xét, điều chỉnh, trong đó đặc biệt quan tâm đến các nội dung có liên quan đến địa vị pháp lý của bà con kiều bào.
Thứ Tư cần linh hoạt, sáng tạo hơn trong các hoạt động vận động, tập hợp người Việt Nam ở nước ngoài để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, đặc biệt giai đoạn trong và hậu khủng hoảng dịch bệnh Covid-19.
Thứ Năm cần xây dựng các chính sách động viên, khuyến khích hoạt động của các hội đoàn người Hải Phòng ở nước ngoài; các cá nhân lãnh đạo tổ chức hội đoàn có đóng góp tích cực trong công tác vận động, tập hợp cộng đồng kiều bào.
Thứ Sáu thực hiện tốt chính sách khen thưởng với tổ chức, cá nhân người Việt Nam ở nước ngoài có thành tích trong công tác cộng đồng, đóng góp xây dựng quê hương, đất nước.
Thứ Bảy cần xóa bỏ tư duy cũ mặc cảm nặng nề về quá khứ lịch sử; định kiến về thành phần xã hội, phân biệt đối xử về địa vị xã hội, về dân tộc, về tôn giáo, về giàu nghèo và trình độ phát triển để hướng tới sự cởi mở, thông cảm, tôn trọng và sự tin cậy đối với kiều bào theo đúng tinh thần của Nghị quyết 36-NQ/TW “cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam”.
Thứ Tám triển khai Đề án khảo sát Việt kiều, qua đó nắm bắt rõ số lượng, thông tin, tâm tư, nguyện vọng của kiều bào để có giải pháp hỗ trợ kịp thời, hiệu quả các kiến nghị, đề xuất, các khó khăn vướng mắc liên quan như xuất nhập cảnh, quốc tịch, đầu tư…Đặc biệt, qua thông tin nắm bắt được, có thể tiếp cận với các Việt kiều là tri thức, doanh nhân thành đạt, có vị thế ở nước sở tại để kêu gọi họ hợp tác chuyển giao tri thức, công nghệ hoặc đầu tư kinh doanh về thành phố.[1] Tết cổ truyền năm Tân Sửu (2021), do ảnh hưởng của dịch Covid-19, Hội nghị gặp mặt kiều bào và thân nhân không được tổ chức.