Đến năm 2030, Hải Phòng phấn đấu hình thành mô hình quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu, trong đó Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) giữ vai trò hạt nhân, là “bộ não số” hỗ trợ lãnh đạo thành phố chỉ đạo, điều hành thống nhất toàn bộ không gian phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực logistics, công nghiệp và kinh tế biển. IOC không chỉ là công cụ tổng hợp, giám sát thông tin mà trở thành nền tảng phân tích, dự báo, hỗ trợ xây dựng và triển khai chính sách phát triển nhanh, bền vững, có trọng tâm, trọng điểm.
Trên nền tảng đó, đến năm 2045, Hải Phòng hướng tới trở thành thành phố cảng biển lớn, trung tâm logistics – công nghiệp – kinh tế biển hiện đại của khu vực và quốc tế, với năng lực quản trị tiên tiến, minh bạch, hiệu quả, tiệm cận các chuẩn mực của đô thị thông minh hàng đầu trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Hệ thống IOC và các nền tảng số liên thông sẽ cho phép điều hành thành phố theo thời gian thực, tối ưu hóa phân bổ nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường biển.
Một góc thành phố Hải Phòng (Nguồn sưu tầm)
Việc phát triển IOC gắn với Bộ chỉ số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành sẽ là trụ cột quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của thành phố, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, củng cố vai trò đầu tàu của Hải Phòng trong vùng và cả nước, đồng thời tạo dựng nền tảng vững chắc để thành phố chủ động hội nhập sâu rộng, thích ứng linh hoạt với các biến động toàn cầu trong dài hạn.
Thông qua IOC, lãnh đạo thành phố có thể nắm bắt kịp thời tình hình khai thác hệ thống cảng biển, lưu thông hàng hóa, hoạt động xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp và dịch vụ logistics; đồng thời đánh giá tác động lan tỏa của các dự án hạ tầng chiến lược, khu công nghiệp, khu kinh tế ven biển đối với tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững. Qua đó, IOC và Bộ chỉ số trở thành nền tảng quản trị số quan trọng, giúp Hải Phòng nâng cao năng lực cạnh tranh, củng cố vai trò đầu tàu phát triển của vùng và cả nước.
Để phát huy hiệu quả Bộ chỉ số và Trung tâm IOC phục vụ mục tiêu phát triển Hải Phòng thành trung tâm logistics, công nghiệp và kinh tế biển, thành phố cần triển khai các giải pháp và nhiệm vụ cụ thể sau:
- Ưu tiên nhóm chỉ số logistics, công nghiệp và kinh tế biển
Hoàn thiện và vận hành hiệu quả các chỉ số về sản lượng hàng hóa qua cảng, kết nối cảng biển – hậu cần – khu công nghiệp, xuất nhập khẩu, vận tải đa phương thức, giải ngân đầu tư hạ tầng giao thông – logistics và thu hút đầu tư trong các khu công nghiệp, khu kinh tế ven biển.
- Tăng cường tích hợp dữ liệu chuyên ngành
Đẩy mạnh kết nối IOC với các hệ thống dữ liệu của hải quan, cảng biển, giao thông, công thương, ban quản lý khu kinh tế, khu công nghiệp; bảo đảm dữ liệu liên thông, cập nhật theo thời gian thực, phục vụ điều hành thống nhất chuỗi logistics – công nghiệp – kinh tế biển.
- Nâng cao năng lực phân tích, dự báo phục vụ điều hành kinh tế Ứng dụng phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong dự báo lưu lượng hàng hóa, nhu cầu hạ tầng logistics, xu hướng đầu tư công nghiệp, xuất nhập khẩu và thị trường lao động; hỗ trợ xây dựng kịch bản điều hành linh hoạt, chủ động.
- Gắn Bộ chỉ số với đánh giá hiệu quả chính sách và dự án trọng điểm
Sử dụng Bộ chỉ số để theo dõi, đánh giá hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù, các dự án hạ tầng chiến lược, khu công nghiệp – khu kinh tế ven biển; kịp thời điều chỉnh nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và sức cạnh tranh của thành phố.
- Bảo đảm an toàn thông tin và vận hành ổn định IOC
Tăng cường giải pháp an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo đảm hệ thống IOC vận hành thông suốt, tin cậy, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo, điều hành trong điều kiện quy mô kinh tế lớn, mật độ giao dịch cao và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Có thể dự báo “rõ nét” về tiềm năng và hiệu quả của việc triển khai bộ chỉ số theo các lĩnh vực trọng tâm theo đặc thù của Hải Phòng như sau:
- Lĩnh vực cảng biển và logistics: Thông qua các chỉ số về sản lượng hàng hóa qua cảng, thời gian thông quan, lưu lượng tàu thuyền, kết nối cảng biển – hậu cần – khu công nghiệp, Trung tâm IOC giúp lãnh đạo thành phố theo dõi trực quan tình hình khai thác hệ thống cảng biển Hải Phòng theo thời gian thực. Trên cơ sở đó, thành phố kịp thời chỉ đạo điều tiết luồng hàng, khắc phục tình trạng ùn tắc tại khu vực cảng, tối ưu hóa khai thác hạ tầng logistics, góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của cảng biển Hải Phòng trong hệ thống cảng biển quốc gia và khu vực.
- Lĩnh vực khu công nghiệp, khu kinh tế: Các chỉ số về tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp, thu hút đầu tư, tiến độ triển khai dự án, giải ngân đầu tư và sử dụng lao động được tích hợp trên IOC cho phép theo dõi toàn diện hoạt động của các khu công nghiệp, khu kinh tế như Đình Vũ – Cát Hải, Tràng Duệ, VSIP… Qua đó, thành phố kịp thời tháo gỡ khó khăn cho nhà đầu tư, đẩy nhanh tiến độ dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng đất công nghiệp và chất lượng thu hút đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ.
- Lĩnh vực đô thị trung tâm: Đối với khu vực đô thị trung tâm, Bộ chỉ số hỗ trợ giám sát các vấn đề trọng tâm như giao thông đô thị, trật tự xây dựng, môi trường, cấp thoát nước, chiếu sáng và cung ứng dịch vụ công. Thông qua IOC, lãnh đạo thành phố có thể theo dõi mật độ giao thông, điểm ùn tắc, phản ánh của người dân và tình trạng xử lý của các cơ quan chức năng; từ đó nâng cao hiệu quả quản lý đô thị, cải thiện chất lượng sống và xây dựng hình ảnh đô thị Hải Phòng văn minh, hiện đại.
- Đối với các đặc khu Cát Hải và Bạch Long Vĩ
Đặc khu Cát Hải – khu vực có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển, du lịch và logistics, Bộ chỉ số cho phép theo dõi hoạt động cảng biển, du lịch, môi trường biển, cấp điện – nước, giao thông kết nối đất liền – đảo. IOC hỗ trợ lãnh đạo thành phố giám sát toàn diện tình hình phát triển Cát Hải, kịp thời chỉ đạo giải quyết các vấn đề phát sinh, bảo đảm phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường biển và an sinh xã hội cho người dân địa phương.
Đối với đặc khu Bạch Long Vĩ – địa bàn xa đất liền, có vị trí chiến lược về kinh tế biển và quốc phòng – an ninh, Bộ chỉ số tập trung theo dõi các chỉ số về dân cư, hạ tầng thiết yếu, y tế, giáo dục, hậu cần nghề cá, an ninh trật tự và phòng, chống thiên tai. Thông qua IOC, lãnh đạo thành phố có thể giám sát tình hình từ xa, kịp thời chỉ đạo hỗ trợ khi xảy ra thiên tai, sự cố, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm đời sống người dân và giữ vững chủ quyền biển đảo.
- Về việc cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp
Các chỉ số về tiến độ giải quyết thủ tục hành chính, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến được tích hợp trên IOC giúp thành phố theo dõi, so sánh kết quả giữa các sở, ngành, địa phương. Qua đó, kịp thời chấn chỉnh, nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, phù hợp với vai trò của Hải Phòng là trung tâm công nghiệp – logistics lớn của cả nước.
Hải Phòng là thành phố cảng biển, trung tâm công nghiệp và logistics lớn của cả nước, với hệ thống cảng biển nước sâu, khu kinh tế, khu công nghiệp tập trung và mạng lưới giao thông kết nối vùng ngày càng hoàn thiện. Quy mô kinh tế lớn, tốc độ tăng trưởng cao, khối lượng hàng hóa qua cảng và hoạt động sản xuất – thương mại tăng nhanh đặt ra yêu cầu cao đối với công tác chỉ đạo, điều hành theo hướng nhanh, chính xác và liên thông đa ngành. Việc xây dựng Bộ chỉ số và áp dụng vào các ngành, lĩnh vực giúp thành phố quản lý hiệu quả các hoạt động phức tạp này trên nền tảng dữ liệu thống nhất, “biến” Hải Phòng từ một thành phố cảng truyền thống thành một trung tâm tri thức, nơi dữ liệu là tài sản và công nghệ là đòn bẩy cho sự thịnh vượng bền vững.