Ngày trước cụ Hữu Thỉnh nhận ra mùa thu qua hương ổi phả trong gió se, còn ngày nay, giữa dòng người hối hả, tôi nhận ra mùa trung thu nhờ quầy bánh Trung thu trên phố Cầu Đất, những sạp bán đèn lồng trên phố Quang Trung hay chợ Đổ, và cả những gánh hồng chín đỏ của cô bán hàng rong trên từng con phố. Càng lớn, tôi lại càng hay nhớ về ký ức của những mùa trung thu xưa, thời gian đẹp nhất tuổi thơ tôi…
Trung thu ngày ấy trong tôi là được bố mẹ chở đi ngắm phố huyện, trên tay nâng niu chiếc đèn lồng hình cá chép, ánh mắt lấp lánh những xanh đỏ phản chiếu qua lớp giấy bóng kính người ta làm đèn ông sao tôi thấy lòng lâng lâng sung sướng đến lạ...
Trung thu xưa với tôi là hình ảnh bà cầm quạt mo phe phẩy, ngồi trên cái ghế cạnh cây ổi già cạy cùi dừa, gọt hết lớp vỏ đen sần sùi để tối cho cả nhà liên hoan, là hình bố tôi bắt vịt kêu quàng quạc rộn ràng cả một khu xóm, là hình ảnh mẹ tôi chạy ra chạy vào trong căn bếp nhỏ đun nồi nước sôi, khói tỏa nghi ngút, là hình ảnh cười nói của mấy bác hàng xóm hỏi nhau tối nay ăn gì? Là hình ảnh hoàng hôn xen lẫn mùi khói, mùi xôi nếp mới, là tiếng rao ai bánh đa không của cô hàng rong…Hình ảnh đó bình dị, nhưng ấm áp vô cùng.
Tôi còn nhớ mãi trung thu của rất nhiều năm trước. Trung thu năm ấy bình dị và đơn sơ, không có mâm cỗ to và đầy đủ như bây giờ. Đi học về mấy đứa rủ nhau ra thôn để nhận quà trung thu, có bánh và ít kẹo lạc nhưng đó là cả sự mong đợi, háo hức, mà sau này chúng tôi đều không tìm lại được cảm giác ấy.
Trung Thu là những đêm cúp điện tối mù, tối đến người lớn, trẻ con xóm tôi trải chiếu ra “đường Cái” gần sông, nơi đường to, thoáng và mát nhất ngồi tám chuyện với nhau, cũng bày chút cỗ gồm mấy thứ quà của vườn nhà: Bưởi, hồng, cùi dừa bánh đa - món ăn huyền thoại của quê tôi, người lớn thì uống trà, lũ trẻ chúng tôi thì chạy lăng xăng, lúc tiếng trống “Tùng! Tùng!” vang lên từ phía xa xa đầu ngõ, tim tôi đã đập thình thịch, chạy ra chạy vào, ngó ngang ngó dọc. Cầm chiếc đèn ông sao hễ giơ cao là bị gió thổi tắt nến, tôi len lỏi hoà vào đám đông chạy theo đội múa lân, múa rồng đi khắp làng, lũ trẻ con tay cầm lồng đèn đi khắp xóm hát rộn ràng "Tết Trung Thu rước đèn đi chơi...". Trung Thu của tôi là thế đó, thiếu thốn nhưng đầy tiếng cười. Trung thu còn là đèn cù tíu tít với mấy anh em họ, là mặt nạ giấy bồi và trống bỏi kêu tạch tạch, điếc tai lắm cơ mà vui, thứ đồ chơi bé xíu mà tiếng phát ra thì không nhỏ nhắn chút nào. Thấy tiếng trống, tiếng cười là thấy cả một mùa trăng tràn về.
Tôi nhớ những năm ấy, mấy anh em tôi ngồi bóc hạt bưởi chợt cả đầu ngón tay, dùng kim chỉ xâu lại thành từng xâu dài, giữa trưa nắng đem ra phơi khô để buổi tối có thể đem ra đốt thay pháo. Tiếng hạt bưởi nổ tí ta tí tách, hương bưởi thơm dịu dàng, mùi hoa sữa thoang thoảng cùng tiếng cười giòn tan đã vẽ nên bầu trời thu tuyệt vời trong suốt cả tuổi thơ tôi - khoảng ký ức mà tôi biết mãi mãi không bao giờ có lại được nữa…
Một mùa trung thu nữa lại về, trung thu ngày nay rộn ràng, đa màu sắc và đẹp hơn xưa rất nhiều. Trong ngày này người ta bày những mâm cỗ với đầy đủ loại bánh ngon, hoa quả được trang trí cầu kì, treo đèn kết hoa, nhảy múa ca hát, múa lân tưng bừng. Các địa điểm dân phố hoặc trung tâm thương mại lớn đều có tổ chức trang trí và các hoạt động riêng cho trẻ em lại là nơi được nhiều vị phụ huynh lựa chọn đưa các bé đến cùng vui chơi, chụp ảnh. Hiện nay khi kinh tế của các gia đình khá giả hơn thì tết trung thu cũng được tổ chức lớn hơn, quà tặng cho các con cũng đa dạng hơn, các chương trình tổ chức chuyên nghiệp, đây cũng là điểm mới cho các bé có một mùa trung thu mới lạ và hấp dẫn hơn.
Đã bao mùa trung thu tuổi thơ tôi đã đi qua và tới nay tôi đã có gia đình nhỏ của riêng mình với những đứa con đang lớn, chúng có ước ao như tôi ngày bé không? Tôi nhận ra dù bận rộn hay khó khăn đến bao nhiêu thì tuổi thơ của con là một đi không trở lại. Đổi vài giờ làm việc để ở cạnh con, tôi và chồng tôi hay cùng chở con trên chiếc xe cup của ông nội để lại cho con đi khắp phố phường, cùng mua đèn lồng, mua bánh trung thu trên phố Cầu Đất, sắm sửa thêm hoa thơm, thị vàng, chút bánh cốm dâng lên bàn thờ ông bà tổ tiên, trang trí mâm lễ trung thu nhỏ, cho con có một phần không khí tuổi thơ của chúng tôi, một tuổi thơ yên bình, ấm áp.
