Triển khai Ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển

Sáng 10/12, tại Hà Nội, bên lề Hội nghị Ngoại giao lần thứ 31 đã diễn ra Tọa đàm giữa các Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và doanh nghiệp với chủ đề: “Triển khai Ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển lấy doanh nghiệp làm trung tâm - Giải pháp và hành động”. Sự kiện có sự tham dự của các Trưởng Cơ quan đại diện (CQĐD) Việt Nam ở nước ngoài, các Đại sứ, Tổng Lãnh sự mới được bổ nhiệm, đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp. Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ chủ trì tọa đàm.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ khẳng định, Tọa đàm là sự kiện rất quan trọng và có ý nghĩa trong bối cảnh Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Ngoại giao xác định một trong các đối tượng phục vụ chính trong công tác là cộng đồng doanh nghiệp. Trong khi đó, quan tâm chính của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam là nắm bắt được thời thế, đón chắc cơ hội để thích ứng tốt, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ, sự kiện hết sức có ý nghĩa này là cơ hội để các Trưởng CQĐD Việt Nam ở nước ngoài chia sẻ những thông tin, đánh giá cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam. Tọa đàm có 2 mục tiêu chính.

Thứ nhất, kỳ vọng các Trưởng CQĐD Việt Nam ở nước ngoài chia sẻ xu hướng mới về đầu tư, đổi mới sáng tạo, giáo dục đào tạo, tham mưu cho các doanh nghiệp Việt Nam cơ hội để gặt hái thành công.

Thứ hai, đây là diễn đàn để thông tin hai chiều, chia sẻ thông tin để gia nhập thị trường, tìm kiếm đối tác đầu tư vào Việt Nam và từ Việt Nam ra nước ngoài.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ, Đại hội Đảng lần thứ XIII đã xác định xây dựng nền ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp là lực lượng, là trung tâm phục vụ phát triển. Trong hoạt động đối ngoại của các đơn vị Bộ Ngoại giao trong nước cũng như 94 Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, đối tượng phục vụ chính là doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm cả doanh nghiệp lớn đến nhỏ.

Sự quan tâm chính của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam là nắm bắt thời thế, đón tiếp cơ hội để thích ứng thành công. Chính vì vậy, sự kiện ngày hôm nay mở đầu cho Hội nghị Ngoại giao 31 là sự kiện hết sức ý nghĩa để các Trưởng CQĐD Việt Nam ở nước ngoài chia sẻ những thông tin, đánh giá về tình hình, thời thế, cũng như cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ tin tưởng Tọa đàm sẽ diễn ra thành công tốt đẹp và hy vọng các doanh nghiệp sẽ tranh thủ khai thác và tận dụng tham mưu của các Trưởng CQĐD Việt Nam từ nước ngoài trở về mang lại hơi thở, nhịp đập sinh động của thời thế quốc tế hiện nay.

Tham dự phiên thảo luận, về phía Bộ Ngoại giao có Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Hà Kim Ngọc; Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Sao Mai; Đại sứ Việt Nam tại Anh Nguyễn Hoàng Long; Đại sứ Việt Nam tại Australia Nguyễn Tất Thành; Đại sứ Việt Nam tại Singapore Mai Phước Dũng; Đại sứ Việt Nam tại Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Nguyễn Mạnh Tuấn.

Về phía khách mời có ông Đoàn Duy Khương, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI); ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP); ông Hà Thế Dương, Phó Tổng Giám đốc Viettel Global; ông Vũ Thanh Sơn, Tổng Giám đốc Hapro - Tập đoàn BRG; ông Ôn Như Bình, Giám đốc Kinh doanh Chiến lược, VnPay.

Các diễn giả trao đổi về các vấn đề như: Xu hướng lớn trên thế giới tác động đến hoạt động sản kinh doanh của các doanh nghiệp; Định hướng, gợi ý với doanh nghiệp để thâm nhập hiệu quả hơn vào thị trưởng quốc tế, nâng cao giá trị thương hiệu; Đề xuất các biện pháp, nhiệm vụ cụ thể để ngành Ngoại giao hỗ trợ, phục vụ thiết thực nhu cầu và sự phát triển của các doanh nghiệp.

Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Hà Kim Ngọc.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Hà Kim Ngọc chia sẻ, Tọa đàm là cơ hội rất tốt để các cơ quan đại diện kết nối với doanh nghiệp. Đại sứ nhấn mạnh, ngoại giao phục vụ doanh nghiệp trở thành trọng tâm cốt lõi trong hoạt động của các cơ quan đại diện.

Theo Đại sứ, Mỹ là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu và thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Tính đến tháng 11 năm nay, kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt trên 90 tỷ USD và cuối năm sẽ cán mốc 100 tỷ. Trong đó, Việt Nam xuất siêu và con số xuất siêu ngày càng tăng. Do đó, xuất khẩu sang Mỹ là một cơ hội lớn của doanh nghiệp Việt Nam, thị trường Mỹ cũng rất mở cửa.

Tuy nhiên, Đại sứ cho biết, các hàng rào kỹ thuật tại thị trường Mỹ cũng được dựng lên ngày càng nhiều, do đó, trong cơ hội luôn tồn tại những thách thức mà doanh nghiệp Việt Nam cần hết sức chú ý. Nhất là các mặt hàng tăng nhanh vào thị trường Mỹ sẽ dễ rơi vào “tầm ngắm”. Thời gian tới, theo Đại sứ Hà Kim Ngọc, hai lĩnh vực kinh tế mà Việt Nam có thể chú trọng hợp tác với Mỹ là kinh tế số và kinh tế xanh, thân thiện với môi trường. Chính quyền Tổng thống Joe Biden cũng rất chú trọng 2 lĩnh vực này.

Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Sao Mai.

Trả lời câu hỏi về cơ hội, xu hướng mới ở nước ngoài cho các doanh nghiệp Việt Nam của Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ, Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Sao Mai nêu bật một số cơ hội và thách thức với doanh nghiệp. Theo Đại sứ, ít nhất trong vài thập niên tới, Trung Quốc vẫn là thị trường lớn, quan trọng của Việt Nam. Trung Quốc có ưu thế về vị trí địa lý với Việt Nam, có thị trường nội địa rộng lớn cùng sức mạnh kinh tế lớn. Vì thế, thị trường này rất tiềm năng đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, để biến những cơ hội đó thành những hiệu quả đầu tư cụ thể, doanh nghiệp Việt Nam cần sớm tìm cách khắc phục một số điểm yếu còn tồn tại.

Thứ nhất, theo Đại sứ, đó là phần giá trị của Việt Nam trong chuỗi cung ứng của Trung Quốc còn thấp. Thứ hai, dù Trung Quốc là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, song sau 30 năm, sản phẩm của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này không có hệ thống phân phối riêng và phụ thuộc hoàn toàn vào các doanh nghiệp sở tại. Thứ ba, hàng hóa Việt Nam xuất sang Trung Quốc vẫn dựa nhiều vào tiểu ngạch, trong khi Trung Quốc đang chuẩn bị thay đổi chính sách quản lý trong lĩnh vực này. Cuối cùng, theo Đại sứ, đầu tư của Việt Nam vào Trung Quốc cũng còn khó khăn.

Đại sứ Việt Nam tại Anh Nguyễn Hoàng Long.

Tại buổi tọa đàm, Đại sứ Việt Nam tại Anh Nguyễn Hoàng Long chia sẻ, sau khi Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), Anh đẩy rất mạnh hợp tác ngoài EU, đáp ứng phần nào những “lỗ hổng”. Hiện nay, Anh thúc đẩy các hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhiều đối tác. Với Việt Nam, cơ sở hợp tác vẫn là trên cơ sở FTA với EU (EVTFA). Năm nay, Anh hướng tới tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CTPP), hướng sang thị trường châu Á - Thái Bình Dương.

Đại sứ Nguyễn Hoàng Long cho biết: Anh xác định sau đại dịch COVID-19 là cơ hội để tập trung tăng cường hợp tác. Các lĩnh vực mà Anh chú trọng gồm: Cơ sở hạ tầng; kinh tế xanh bền vững; kinh tế số và khoa học kỹ thuật.

Những dự án hợp tác liên quan tới kinh tế xanh sẽ được đẩy lên rất nhanh. Nếu các doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh và tập trung nắm bắt xu hướng này thì sẽ có được cơ hội hợp tác rất lớn với phía bạn.

Bên cạnh đó, Anh cũng đẩy rất mạnh kinh tế số. Nhiều ngành kinh tế, cơ quan của Anh bắt đầu chuyển sang làm việc ở nhà, tiết kiệm thời gian và hiệu quả công việc cao.

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, Đại sứ Nguyễn Hoàng Long cho biết, Anh đang xây dựng một loạt các công cụ. Trong đó, Cơ quan đầu tư quốc tế Anh được tăng cường để hỗ trợ huy động vốn đầu tư; Cơ quan hỗ trợ xuất khẩu được nâng tầm để thúc đẩy xuất khẩu.

Đại sứ Việt Nam tại Australia Nguyễn Tất Thành.

Trao đổi tại buổi tọa đàm, Đại sứ Việt Nam tại Australia Nguyễn Tất Thành cho biết, một xu hướng lớn tại Australia hiện nay là chính sách “đa phương hóa, đa dạng hóa”, đặc biệt là trong hai năm trở lại đây. Australia đã chủ động tìm kiếm thị trường mới, mời gọi các nhà đầu tư từ khắp nơi trên thế giới thông qua nhiều chính sách hấp dẫn.

Theo Đại sứ Nguyễn Tất Thành, đây là một trong những điểm doanh nghiệp Việt Nam đã và đang quan tâm, nhưng chủ yếu vẫn nằm ở các doanh nghiệp lớn như Vingroup, Hòa Phát… Các doanh nghiệp này đã nắm bắt xu hướng và có bước chuyển rất lớn ngay trong thời gian COVID-19. Đồng thời, hiện có 4 hãng hàng không đang mong muốn mở đường bay trực tiếp tới Australia gồm Vietnam Airlines, Vietravel Airlines, Vietjet và Bamboo Airways…

Có thể thấy, Australia đang hướng tới đa dạng hóa thị trường, thông qua nhiều chính sách vĩ mô và tham gia vào các FTA lớn, sáng kiến về chuỗi cung ứng khu vực, xây dựng một khuôn khổ kinh tế mới tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Để tranh thủ những cơ hội này, Đại sứ Nguyễn Tất Thành cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần xây dựng quan hệ, kết nối với đối tác quan trọng của Australia như Hiệp hội kinh doanh Việt Nam - Australia, Hiệp hội doanh nghiệp Australia - Việt Nam, chính quyền địa phương… Đại sứ cũng kiến nghị thành lập nhóm tư vấn kinh tế doanh nghiệp có sự góp mặt của các bộ ngành, doanh nghiệp Việt Nam và các CQĐD. Đại sứ cũng đề cập triển khai các chiến lược tăng cường kinh tế Việt Nam - Australia toàn diện, dù là trong kinh tế, nông lâm ngư nghiệp, giáo dục…

Đại sứ Việt Nam tại Singapore Mai Phước Dũng

Tại buổi tọa đàm, Đại sứ Việt Nam tại Singapore Mai Phước Dũng cho biết: Trong hai năm vừa qua Singapore giữ vị trí “quán quân” trong đầu tư tại Việt Nam. Hiện nay các doanh nghiệp Singapore đang rất hào hứng đầu tư vào Việt Nam. Đại sứ cũng chỉ ra những cơ hội lớn mà Việt Nam và Singapore có thể tận dụng khi đây là 2 nước duy nhất trong ASEAN ký Hiệp định thương mại với EU. “Các doanh nghiệp Việt Nam nên tận dụng cơ hội này phối hợp với Singapore để xuất hàng sang EU”, Đại sứ Mai Phước Dũng nhấn mạnh.

Đại sứ Mai Phước Dũng cũng chỉ ra những xu hướng phát triển kinh tế thời gian tới, bao gồm ảnh hưởng của tình hình dịch COVID-19 phức tạp khó lường, cạnh tranh Mỹ - Trung gay gắt, và bùng nổ kinh tế số.

Đại sứ Việt Nam tại UAE Nguyễn Mạnh Tuấn

Về cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Việt, Đại sứ Việt Nam tại UAE Nguyễn Mạnh Tuấn cho biết, UAE hiện nay có nền tài chính, thu nhập kinh doanh khá thành công. UAE đang thúc đẩy mạnh việc đa dạng hóa ngành kinh tế và không còn quá phụ thuộc vào lĩnh vực dầu mỏ truyền thống. Thị trường UAE cũng trở nên hấp dẫn hơn, doanh nghiệp nhiều nước trên thế giới đi sâu vào thị trường này, lập nhiều văn phòng đại diện. Từ năm 2016-2020, UAE đã có những bước đệm rất quan trọng, vì vậy, theo Đại sứ Nguyễn Mạnh Tuấn, từ năm 2021, UAE mở cửa rất mạnh, bước vào giai đoạn phát triển vượt trội. Điều này đang hứa hẹn rất nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tạo “đột phá” trong thị trường này trong bối cảnh quan hệ kinh tế giữa hai nước tuy còn khiêm tốn.

Đại sứ Nguyễn Mạnh Tuấn cho rằng, thị trường UAE tương đối “dễ tính”. Các doanh nghiệp Việt Nam nên tích cực tìm hiểu thị trường, đẩy mạnh quy trình để “có mặt” tại UAE càng sớm càng tốt.

Phát biểu trao đổi tại tọa đàm, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đoàn Duy Khương đánh giá cao những trao đổi của các Trưởng CQĐD tại tọa đàm, đồng thời nêu 3 xu hướng lớn trong phát triển kinh tế thế giới hiện nay đang ảnh hưởng tới các doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Đoàn Duy Khương.

Đầu tiên, xu hướng vừa hợp tác vừa đấu tranh trong nền kinh tế thế giới. Cụ thể, mặc dù nền kinh tế Trung Quốc và Mỹ đang cạnh tranh gay gắt, song hai bên vẫn duy trì hợp tác. Đồng thời, đây cũng là hai thị trường lớn nhất của Việt Nam, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam cần khéo léo tìm ra lĩnh vực để không mắc kẹt trong thế cạnh tranh của hai nền kinh tế này.

Thứ hai, đó là yếu tố địa chính trị trong kinh tế quốc tế, đặc biệt là tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Yếu tố này có tác động đặc biệt quan trọng tới vấn đề vận chuyển hàng hóa.

Phó Chủ tịch VCCI cũng đề cập dự án kênh đào Kra tại Thái Lan và cơ hội đến từ dự án này mà Việt Nam có thể tận dụng.

Thứ ba, đó là sự phát triển nền kinh tế số. Các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng nền tảng kỹ thuật số để tăng cường kết nối với khách hàng, đồng thời giảm thiểu chi phí kho bãi, áp dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất và phân phối hàng hóa, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của đất nước.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) Nguyễn Tất Thành, bày tỏ đồng tình với các xu hướng chuyển dịch của thế giới sau đại dịch mà các diễn giả đề cập. Phó Tổng Thư ký VASEP đưa ra 3 đề nghị với các Trưởng CQĐD Việt Nam ở nước ngoài.

Một là, trong bối cảnh 70% ngành chế biến thủy sản nằm ở Đồng bằng sông Cửu Long, các Trưởng CQĐD có thêm sự hỗ trợ, đầu tư tập trung vào khu vực này, vì đây là nơi chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu.

Hai là, các Trưởng CQĐD giúp xóa bỏ định kiến về "thẻ vàng" thủy sản của các nước với Việt Nam khi Việt Nam đang nỗ lực rất nhiều để cải thiện, phát triển bền vững.

Ba là, các doanh nghiệp VASEP đang đẩy mạnh xuất khẩu ở hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, rất mong muốn được nhận thêm sự hỗ trợ, kết nối với khách hàng, nhằm đưa hình ảnh, sản phẩm thủy sản của Việt Nam ra thế giới.

Chia sẻ tại sự kiện, Tổng Giám đốc Hapro, Tập đoàn BRG Vũ Thanh Sơn khẳng định, trong quá trình phát triển của Hapro vươn ra thế giới, sự giúp đỡ của các CQĐD, các Đại sứ đóng một vai trò rất quan trọng. “Nếu không có sự giúp đỡ đó, hoạt động của Hapro không thể có được như ngày nay”, ông Vũ Thanh Sơn nhấn mạnh.

Lãnh đạo Hapro chia sẻ, năm 2019, với sự giúp đỡ của Đại sứ Việt Nam tại Mỹ, Hapro đã tham dự sự kiện xúc tiến thương mại của nước sở tại, từ đó các hoạt động kinh doanh đã phát triển rất mạnh, xâm nhập tốt vào thị trường, ký được nhiều hợp đồng lớn; ngược lại cũng nhập khẩu nhiều mặt hàng từ Mỹ như thịt bò, thịt gà, táo,..Trước đó, năm 2018, Đại sứ Việt Nam tại UAE cũng đã giúp Hapro thúc đẩy xuất khẩu gạo vào thị trường này.

Nhân dịp này, ông Sơn mong muốn kết nối thông tin thông suốt, nhanh từ phía các Đại sứ, các CQĐD ngoại giao để tìm hướng đi đúng trong “bể” thông tin. Theo ông, thông tin từ các cơ quan đại diện rất quý giá, bởi đây là thông tin từ chính địa bàn và rất tin cậy.…

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ phát biểu kết luận tọa đàm

Phát biểu kết luận tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ khẳng định, qua buổi trao đổi ý nghĩa này, các đại biểu đã cùng nhận diện những cơ hội, thách thức đối với các doanh nghiệp Việt khi đầu tư, kinh doanh tại nước ngoài. Bên cạnh đó, tọa đàm cũng chỉ ra những xu hướng mới, ngành nghề mới và quan trọng hơn, doanh nghiệp nhận thấy một cách cụ thể và rõ ràng những cơ hội và thách thức chờ đón mình ở thị trường nước ngoài.

Từ đó, các doanh nghiệp có kế hoạch xây dựng thương hiệu, tổ chức hoạt động bài bản hơn, quy củ hơn trong qúa trình hoạt động ở nước ngoài.

Đặc biệt, theo Thứ trưởng, hiện nay, Chính phủ, các bộ, ngành luôn cam kết sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo hệ sinh thái tốt nhất để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh, qua tọa đàm, các Trưởng CQĐD thấy được rõ hơn mong muốn, kỳ vọng của doanh nghiệp và nỗ lực hơn giúp kết nối doanh nghiệp trong nước với sở tại, cùng gặt hái thành công trên con đường hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước.

Sau phiên tọa đàm tại hội trường là các phiên kết nối giữa các Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài với doanh nghiệp, được phân theo từng khu vực như châu Mỹ, châu Âu, Đông Bắc Á, Đông Nam Á - Nam Á - Nam Thái Bình Dương và Trung Đông - châu Phi….