Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và là động lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội. Trong giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, việc củng cố sức mạnh nội sinh thông qua phát triển văn hóa đã trở thành một yêu cầu cấp thiết. Sự ra đời của Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội và Quyết định số 875/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là những dấu mốc lịch sử, tạo hành lang pháp lý đột phá cho sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời là định hướng hành động thực tiễn cho các địa phương, trong đó có thành phố Hải Phòng.
- Tầm vóc và ý nghĩa chiến lược của Nghị quyết 28/2026/QH16
Nghị quyết số 28/2026/QH16, được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/4/2026, không chỉ dừng lại ở những định hướng chung mà đã cụ thể hóa bằng các cơ chế đặc thù, vượt trội. Một trong những điểm nhấn lan tỏa mạnh mẽ nhất là việc quy định ngày 24 tháng 11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Đây là dịp để toàn dân tôn vinh các giá trị bản sắc dân tộc, và đặc biệt, người lao động sẽ được nghỉ việc, hưởng nguyên lương trong ngày này để tham gia các hoạt động văn hóa. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng cam kết bảo đảm nguồn lực tài chính mạnh mẽ khi quy định mức chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu đạt 2% tổng chi ngân sách nhà nước và sẽ tăng dần theo yêu cầu phát triển. Đây chính là "đòn bẩy" tài chính quan trọng nhất để các địa phương, trong đó có Hải Phòng, mạnh dạn đầu tư cho các dự án văn hóa quy mô lớn.
- Chuyển đổi mô hình: Công nghiệp văn hóa và hạ tầng số
Nghị quyết 28 đã mở ra tư duy mới khi coi văn hóa là một ngành kinh tế mũi nhọn thông qua việc hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa và các tổ hợp sáng tạo văn hóa. Đây là mô hình sinh thái hiện đại dựa trên nền tảng công nghệ cao, nơi liên kết các không gian nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa các sản phẩm văn hóa như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn và trò chơi điện tử có nội dung giáo dục lịch sử.
Để thu hút đầu tư, Nhà nước áp dụng chính sách ưu đãi thuế vô cùng hấp dẫn: Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 02 năm đầu và giảm 50% trong 04 năm tiếp theo đối với các hoạt động văn hóa. Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, Nghị quyết ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa và thí điểm các mô hình kinh doanh mới như bảo tàng mở, nhà hát di động, thư viện số. Những chính sách này không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn đưa văn hóa đến gần hơn với mọi tầng lớp nhân dân thông qua không gian mạng.
- Chính sách trọng dụng nhân tài và đãi ngộ nghệ sĩ
Nguồn lực con người là yếu tố sống còn của văn hóa. Nghị quyết 28 đã đưa ra những quy định mang tính nhân văn sâu sắc và thực tế. Các đơn vị sự nghiệp công lập được phép tuyển dụng không qua thi tuyển đối với các tài năng nghệ thuật có thành tích đặc biệt xuất sắc hoặc đạt giải thưởng quốc tế.
Về chế độ đãi ngộ, viên chức và người lao động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn đặc thù, nhất là những người làm việc tại khu vực biên giới, hải đảo, được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề từ 40% đến 60% mức lương hiện hưởng. Ngoài ra, chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn cũng được điều chỉnh tăng đáng kể (từ 5% đến 30% mức lương cơ sở cho mỗi buổi) nhằm tương xứng với lao động đặc thù của văn nghệ sĩ. Điều này giúp các nghệ sĩ yên tâm cống hiến, đặc biệt là những người đang nắm giữ các loại hình nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một.
- Quyết định 875/QĐ-TTg: Lộ trình thực thi bài bản
Để Nghị quyết 28 sớm đi vào cuộc sống, ngày 15/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 875/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch triển khai thi hành. Kế hoạch này xác định rõ lộ trình thực hiện từ ngày 01/7/2026 với các nhiệm vụ trọng tâm: tổ chức hội nghị quán triệt, tuyên truyền phổ biến nội dung Nghị quyết, xây dựng các văn bản quy định chi tiết và đào tạo nhân lực chuyên sâu. Quyết định cũng nhấn mạnh vai trò của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là đầu mối chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về công nghiệp văn hóa và đôn đốc các địa phương thực hiện.
- Hành động của thành phố Hải Phòng: Chủ động và Quyết liệt
Ngay sau khi nhận được các văn bản của Trung ương, UBND thành phố đã giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì thực hiện các nhiệm vụ cụ thể:
- Lồng ghép chiến lược: Nghiên cứu đưa các nội dung của Nghị quyết 28 vào dự thảo Kế hoạch của thành phố thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 18-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về phát triển văn hóa.
- Đào tạo và Quán triệt: Đề xuất tổ chức các hội nghị quán triệt và tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ, người làm công tác văn hóa trên toàn địa bàn thành phố, từ cấp sở đến các xã, phường, đặc khu.
- Giám sát và Thực thi: Đóng vai trò là đầu mối kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các cơ chế chính sách, đảm bảo tính tiết kiệm, hiệu quả, tránh hình thức và lãng phí.
Đặc biệt, với lợi thế là thành phố cảng quốc tế, Hải Phòng có tiềm năng rất lớn trong việc phát triển du lịch văn hóa và công nghiệp văn hóa số. Việc UBND cấp tỉnh được giao trách nhiệm bố trí quỹ đất cho các không gian trưng bày tác phẩm nghệ thuật công cộng và ưu tiên sử dụng trụ sở công dôi dư cho hoạt động văn hóa sẽ giúp thành phố giải quyết bài toán thiếu không gian sáng tạo bấy lâu nay.
Nghị quyết số 28/2026/QH16 và Quyết định số 875/QĐ-TTg là "luồng gió mới" thổi bùng khát vọng phát triển văn hóa đất nước. Để các chính sách này thực sự phát huy hiệu quả trên đất Cảng, thành phố đẩy nhanh việc thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật địa phương theo mô hình thí điểm hợp tác công tư mà Nghị quyết đã cho phép. Đây sẽ là nguồn vốn mồi để hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các dự án văn hóa đột phá mà ngân sách nhà nước chưa thể bao phủ hết.
Với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố và sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành, tin tưởng rằng Hải Phòng sẽ không chỉ là một trung tâm kinh tế sôi động mà còn là một điểm sáng văn hóa của cả nước, nơi bản sắc dân tộc được gìn giữ và phát huy trong dòng chảy của công nghệ và hội nhập số.