Trong nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp lý và bảo vệ quyền lợi của các nhóm đối tượng yếu thế, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành và địa phương khẩn trương triển khai thực hiện Nghị định số 98/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Đây là văn bản quan trọng quy định chi tiết về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em, có hiệu lực thi hành từ ngày 16 tháng 5 năm 2026.
Khung pháp lý nghiêm khắc nhằm bảo vệ đối tượng yếu thế
Nghị định số 98/2026/NĐ-CP quy định rõ các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng nhóm đối tượng cụ thể trong lĩnh vực bảo trợ xã hội và trẻ em. Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm cả cá nhân, tổ chức Việt Nam và nước ngoài có hành vi vi phạm trên lãnh thổ, lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Về mức phạt tiền, Nghị định xác định mức phạt tối đa đối với cá nhân là 50.000.000 đồng và đối với tổ chức là 100.000.000 đồng. Đối với cùng một hành vi vi phạm, mức phạt tiền đối với tổ chức luôn gấp hai lần mức phạt đối với cá nhân. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này được quy định là 01 năm.
Xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền lợi người cao tuổi và người khuyết tật
Một trong những trọng tâm của Nghị định mới là bảo vệ danh dự, nhân phẩm và quyền được chăm sóc của người cao tuổi và người khuyết tật. Cụ thể, hành vi lăng mạ, ngược đãi hoặc ép buộc người khuyết tật lao động nặng nhọc có thể bị phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng. Đặc biệt, các hành vi dỗ dành, lôi kéo hoặc ép buộc người khuyết tật thực hiện hành vi vi phạm pháp luật sẽ bị xử phạt ở mức cao hơn, từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
Đối với người cao tuổi, Nghị định nghiêm cấm các hành vi cản trở họ sống chung với con cháu, hoặc cản trở quyền sở hữu tài sản và tham gia các hoạt động văn hóa, giáo dục. Những hành vi lợi dụng việc chăm sóc người cao tuổi để trục lợi hoặc ép buộc họ lao động nặng nhọc sẽ bị xử phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng cùng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Lá chắn vững chắc cho trẻ em trong môi trường thực tế và không gian mạng
Nghị định 98/2026/NĐ-CP dành một phần lớn dung lượng để quy định các hành vi vi phạm quyền trẻ em. Các hành vi bạo lực như lăng mạ, cô lập, xua đuổi hoặc dùng hình ảnh, âm thanh làm trẻ em sợ hãi sẽ bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Đối với các hành vi nghiêm trọng hơn như bắt trẻ em đi ăn xin, dụ dỗ trẻ em bỏ học hoặc lợi dụng trẻ em để trục lợi, mức phạt có thể lên tới 50.000.000 đồng đối với tổ chức.
Đáng chú ý, trong bối cảnh công nghệ phát triển, Nghị định đã cập nhật các quy định về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng (Điều 37). Việc cung cấp, chia sẻ thông tin gây hại, nội dung khiêu dâm, bạo lực hoặc không thực hiện yêu cầu xóa bỏ thông tin bí mật đời tư của trẻ em trên mạng sẽ bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng nếu không có biện pháp kiểm soát thời gian và bảo vệ trẻ em khỏi các nội dung độc hại sẽ phải đối mặt với mức phạt lên tới 30.000.000 đồng.
Hải Phòng triển khai quyết liệt với phương châm "06 rõ"
Để đảm bảo Nghị định được thực hiện đồng bộ và hiệu quả ngay từ khi có hiệu lực, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng yêu cầu các cơ quan đơn vị triển khai các nhiệm vụ trọng tâm:
- Công tác tuyên truyền và rà soát: Các sở, ngành và địa phương phải tổ chức quán triệt sâu rộng nội dung Nghị định đến toàn thể cán bộ, công chức và người dân. Đồng thời, thực hiện rà soát các văn bản, quy trình nội bộ liên quan để kịp thời sửa đổi, thay thế cho phù hợp với quy định mới của Chính phủ.
- Vai trò chủ trì của Sở Y tế: UBND thành phố giao Sở Y tế làm cơ quan đầu mối, chủ trì phối hợp với các bên liên quan tham mưu tổ chức thi hành Nghị định trên toàn địa bàn. Sở Y tế có trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ và tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ kiểm tra, xử lý vi phạm.
- Siết chặt kỷ cương và kiểm tra: Chủ tịch thành phố yêu cầu tăng cường kỷ luật hành chính, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Các hành vi vi phạm phải được phát hiện và xử lý kịp thời, đúng quy định, không để xảy ra tình trạng tái phạm tại các đơn vị thuộc thẩm quyền quản lý.
- Hệ thống biện pháp khắc phục hậu quả: Ngoài việc bị phạt tiền, các cá nhân và tổ chức vi phạm còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm ngặt như: buộc chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng bị xâm hại; buộc xin lỗi công khai; buộc thu hồi, xóa bỏ thông tin bí mật đời tư bị tiết lộ trái phép hoặc buộc hoàn trả số tiền đã thu trái pháp luật.
Thẩm quyền và trách nhiệm thực thi
Nghị định phân định rõ thẩm quyền xử phạt cho nhiều lực lượng chức năng nhằm đảm bảo tính bao quát. Chủ tịch UBND các cấp có quyền phạt từ mức cảnh cáo đến phạt tiền lên tới 50.000.000 đồng (đối với cấp tỉnh). Ngoài ra, lực lượng Công an nhân dân, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển, Quản lý thị trường và các tổ chức Thanh tra chuyên ngành đều có thẩm quyền lập biên bản và xử phạt trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao.
Việc ban hành kế hoạch triển khai Nghị định 98/2026/NĐ-CP cho thấy quyết tâm của lãnh đạo thành phố Hải Phòng trong việc xây dựng một môi trường xã hội an toàn, nhân văn và thượng tôn pháp luật. Thành phố cam kết sẽ bố trí đầy đủ nguồn lực, kinh phí và trang thiết bị để công tác thi hành pháp luật đạt kết quả cao nhất, góp phần bảo vệ vững chắc quyền lợi của người cao tuổi, người khuyết tật và trẻ em trên địa bàn.
Bộ trưởng Bộ Y tế chịu trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện Nghị định này trên phạm vi cả nước, trong khi tại địa phương, Sở Y tế Hải Phòng sẽ là đơn vị thường xuyên tổng hợp, đánh giá kết quả để báo cáo UBND thành phố và các cơ quan cấp trên theo định kỳ.