Quận Harie – Mô hình sinh thái đô thị gắn với các kênh nước tại tỉnh Shiga (Nhật Bản)

Nằm ở phía Tây của tỉnh Shiga (Nhật Bản), quận Harie được biết đến với mô hình sinh thái đô thị gắn liền với các kênh nước. Cụ thể, nhờ vào vị trí giao cắt giữa sông Adogawa và hồ Biwa- hồ nước ngọt lớn nhất của Nhật Bản, các ngôi nhà tại quận Harie được kết nối với hệ thống cấp nước lấy từ mạch nước ngầm dồi dào nêu trên. Với các “kabata” – có chức năng như một phòng nước được sử dụng để tích trữ và chuẩn bị thực phẩm, được kết nối với kênh nước bên ngoài, các hộ gia đình sử dụng các “kabata” đựng nước được bơm trực tiếp từ dưới lòng đất, và sử dụng nguồn nước này để làm nước uống và nấu ăn. Không giống như các vòi nước sinh hoạt thông thường – được mở khi sử dụng và được khóa lại khi không sử dụng, các vòi nước tại “kabata” được chảy liên tục, không cần phải khóa lại, nước chảy liên tục để rửa trôi các cặn bẩn từ thực phẩm, đồ dùng nhà bếp. Với nhiệt độ nước quanh năm khoảng 13 độ C nên người dân sử dụng “kabata” để làm mát rau quả và đồ uống[1]. Các suối nước chảy xung quanh các ngôi nhà đã tạo nên đặc trưng về cảnh quan đô thị và văn hóa của quận Harie.

Quận Harie cách hồ nước ngọt Biwa khoảng 1.5 km về phía Tây Bắc của tỉnh Shiga (Nhật Bản). Nguồn ảnh: https://mainichi.jp/english/articles/20160221/p2a/00m/0na/003000c

Đặc trưng đô thị quận Harie (tỉnh Shiga, Nhật Bản) gắn với các kênh nước. Nguồn ảnh: https://www.pref.shiga.lg.jp/file/attachment/5125732.pdf

Người dân tại quận Harie sinh sống hài hòa với hệ sinh thái nêu trên qua nhiều thế hệ. Trong các “kabata”, người dân thả cá chép để làm sạch nước. Cụ thể, khi ngâm rau, củ, quả trong bể nước của “kabata”, nước chảy liên tục sẽ làm sạch rau củ quả, cặn bẩn từ rau củ quả sẽ được các chú cá chép bơi trong “kabata” làm sạch. Những chú cá chép này được người dân Harie xem như là những vật nuôi trong gia đình, với chức năng quan trọng là giúp gia đình làm sạch cặn bẩn của thực phẩm và giúp làm sạch nguồn nước chảy trong “kabata” nói riêng và hệ thống kênh nước trong địa bàn quận Harie nói chung.

“Kabata” gắn với văn hóa nước tại quận Harie. Trong lễ Tết hàng năm, người dân lấy nước từ “kabata” để cúng tổ tiên và làm món ăn mừng Năm mới. Với suy nghĩ, nhận thức về tầm quan trọng của “kabata” đối với cuộc sống của mình, người dân tại quận Harie cẩn thận trong giữ gìn nguồn nước. Thêm nữa, sự quan tâm và tin tưởng của cộng đồng dân cư tại quận Harie đã giúp bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái của khu vực.

Một “kabata” tại một hộ gia đình ở quận Harie (tỉnh Shiga, Nhật Bản). Nguồn ảnh: https://www.wildercities.com/post/harie-the-dish-cleaning-fish

Rau củ được ngâm rửa trong “kabata” tại một hộ gia đình ở quận Harie (tỉnh Shiga, Nhật Bản).Nguồn ảnh: https://www.wildercities.com/post/harie-the-dish-cleaning-fish

Với văn hóa nước nêu trên, sinh thái đô thị quận Harie trở nên đặc biệt. Để gìn giữ đặc trưng đô thị sinh thái cũng như văn hóa nước của cộng đồng dân cư tại quận Harie, một số hoạt động đã được chính quyền và cộng đồng dân cư phối hợp triển khai, trong đó có kết hợp hoạt động du lịch cộng đồng theo nhóm có trả phí để tạo nguồn thu cho việc duy trì và làm sạch các kênh nước tại Harie.

Với đặc trưng nêu trên, quận Harie được biết đến như một đô thị sinh thái tuần hoàn quy mô nhỏ, chứa đựng quan hệ tương hỗ giữa con người và hệ sinh vật sinh sống trong môi trường nước. Hệ sinh thái đặc trưng nêu trên không chỉ đóng góp vào bảo vệ sức khỏe, chất lượng sống của người dân, mà còn đóng góp phát triển du lịch cộng đồng, tăng thêm nguồn thu cho người dân sinh sống tại địa phương. Văn hóa nước của quận Harie tại thành phố Takashima của tỉnh Shiga (Nhật Bản) góp phần phát huy các thế mạnh của tỉnh Shiga, một trong đó là năng lực trong bảo vệ và phát huy các tiềm năng của nước đối với cuộc sống con người, hướng tới môi trường sống bền vững, hệ sinh thái bền vững trong lành.

Bảo tồn hồ Biwa gắn với các hoạt động du lịch sinh thái tại Tỉnh Shiga của Nhật Bản: https://www.japatabi.com/en/lake-biwa/

Tỉnh Shiga (Nhật Bản) hiện đang là một trong những đối tác nước ngoài của thành phố Hải Phòng trong triển khai các dự án môi trường tại Hải Phòng. Nhờ vào thế mạnh và kinh nghiệm trong bảo tồn và bảo vệ các nguồn nước, tỉnh Shiga hợp tác với Hải Phòng để giúp thành phố triển khai các biện pháp thích ứng trong nỗ lực bảo vệ moi trường. Tỉnh Shiga (Nhật Bản) đã hợp tác với thành phố Hải Phòng (Việt Nam) dự án Hỗ trợ xây dựng hệ thống hợp tác nhằm cải thiện môi trường nước tại đảo Cát Bà với thời gian thực hiện trong hai năm (02/2015-3/2017). Dự án nêu trên đã góp phần tăng cường năng lực của các cơ quan chính quyền địa phương, các doanh nghiệp, người dân địa phương hợp tác thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường quần đảo Cát Bà. Từ thành công của dự án nêu trên, tỉnh Shiga phối hợp với thành phố Hải Phòng triển khai hợp tác kỹ thuật cấp cơ sở Nhật Bản trong khuôn khổ Chương trình đối tác phát triển của Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) về thực hiện dự án hợp tác và hỗ trợ áp dụng mô hình hồ Biwa để tăng cường quản lý vùng biển quần đảo Cát Bà và vùng xung quanh, với sự tài trợ của JICA. Dự án này được triển khai với mục tiêu hỗ trợ các hoạt động tự nguyện thông qua hợp tác ba bên nhà nước – doanh nghiệp – người dân quần đảo Cát Bà; khuyến khích hợp tác trong nỗ lực bảo tồn quần đảo Cát Bà và các khu vực xung quanh, với việc áp dụng các ý tưởng chủ đạo và bí quyết của mô hình hồ Biwa, dựa trên kinh nghiệm của tỉnh Shiga về cải thiện môi trường nước hồ Biwa. Dự án bao gồm các hoạt động: i) phát triển các hệ thống và lên kế hoạch cho các cơ sở xử lý nước thải trên đảo Cát Bà; ii) phát triển quy trình vận hành và quản lý cá cơ sở xử lý nước thải trên đảo Cát Bà; iii) triển khai giám sát nguồn nước ven biển xung quanh quần đảo Cát Bà; iv) thực hiện các hoạt động xanh; v) các hoạt động bảo vệ môi trường thông qua tăng cường hợp tác giữa thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh./.

[1] https://mainichi.jp/english/articles/20160221/p2a/00m/0na/003000c