Trong bối cảnh ô nhiễm môi trường đang trở thành thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững toàn cầu, việc chuyển đổi từ tư duy “xử lý ô nhiễm” sang “quản lý tổng hợp” và kinh tế xanh là xu thế tất yếu. Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các mục tiêu tăng trưởng gắn liền với bảo vệ môi trường giai đoạn 2026 - 2030, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam đã chính thức ban hành Đề án số 01/ĐA-MTTW-BTT ngày 25/5/2026. Theo đó, phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” được phát động rộng khắp trên phạm vi toàn quốc.
Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn
Hiện nay, tình trạng ô nhiễm rác thải sinh hoạt, rác thải nhựa và ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn ở Việt Nam đang diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nhân dân. Mặc dù các mô hình như “Ngày Chủ nhật xanh” hay “Gia đình 5 không, 3 sạch” đã được triển khai, nhưng tính liên kết và bền vững vẫn còn hạn chế. Vì vậy, phong trào thi đua mới được kỳ vọng sẽ huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội để hình thành nếp sống văn minh, thân thiện với môi trường.
Nội dung thi đua cụ thể cho mọi tầng lớp
Phong trào được thiết kế với các tiêu chí rõ ràng, gắn liền với 05 nhóm đối tượng trọng tâm:
- Gia đình xanh - sạch - đẹp: Tập trung vào thực hiện “3 sạch” (Sạch nhà - Sạch bếp - Sạch ngõ), phân loại rác tại nguồn, hạn chế đồ nhựa dùng một lần và phát triển không gian xanh tại hộ gia đình.
- Khu dân cư xanh - sạch - đẹp: Đảm bảo không có rác thải tồn đọng, bãi rác tự phát; xây dựng các tuyến đường làng ngõ xóm sạch đẹp và duy trì các tổ tự quản môi trường.
- Xã, phường xanh - sạch - đẹp: Tổ chức tốt khâu thu gom xử lý rác; giữ gìn cảnh quan các kênh, mương, hồ nước, bãi biển và định kỳ ra quân vệ sinh môi trường địa bàn.
- Cơ quan, trường học xanh - sạch - đẹp: Xây dựng môi trường làm việc không rác, hình thành lối sống xanh cho cán bộ, giáo viên và học sinh, sinh viên qua các sáng kiến giáo dục thực tiễn.
- Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất xanh - sạch - đẹp: Tuân thủ pháp luật môi trường, ứng dụng công nghệ sạch trong sản xuất và có giải pháp giảm thiểu chất thải phát sinh.
Sức mạnh từ sự phối hợp liên ngành
Để phong trào đạt hiệu quả cao nhất, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề nghị sự vào cuộc quyết liệt của các tổ chức thành viên. Liên đoàn Lao động chủ trì các mô hình “Nơi làm việc không rác”; Hội Nông dân triển khai “Cánh đồng xanh - không rác”; Đoàn Thanh niên phát huy vai trò xung kích qua các chiến dịch “Hè xanh tình nguyện”; trong khi Hội Phụ nữ và Hội Cựu chiến binh gương mẫu trong việc giám sát cộng đồng và phân loại rác tại nguồn. Đặc biệt, các “Tổ giám sát môi trường cộng đồng” sẽ được thành lập tại từng khu dân cư để phát hiện và phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm.
Hải Phòng quyết tâm hành động vì thành phố cảng xanh
Hưởng ứng lời kêu gọi từ Trung ương, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hải Phòng đã ban hành Kế hoạch phát động phong trào, sau đó UBND thành phố giao các Sở, ngành và địa phương chủ động thực hiện phong trào thi đua trên địa bàn.
Hải Phòng xác định phong trào này là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn liền với cuộc vận động xây dựng đô thị văn minh. Thành phố tổ chức Chương trình ra quân đồng loạt vào sáng ngày 06/6/2026 nhằm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường. Các cơ quan báo chí địa phương tăng cường thời lượng tuyên truyền trên các nền tảng số và mạng xã hội để lan tỏa ý thức trách nhiệm đến từng người dân.
Cơ chế đánh giá và khen thưởng
Phong trào sẽ thực hiện chế độ giao ban và đánh giá định kỳ. Các danh hiệu “Gia đình xanh - sạch - đẹp” hay “Khu dân cư xanh - sạch - đẹp” tiêu biểu sẽ được xét tặng giấy khen hằng năm ở cấp cơ sở. Những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, mô hình sáng tạo có sức lan tỏa lớn sẽ được đề xuất Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ hoặc Bằng khen của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam trong các đợt sơ kết 5 năm hai lần.
Phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” không chỉ là một đợt ra quân nhất thời, mà là lời cam kết dài hạn về một lối sống văn minh. Mỗi hành động nhỏ hôm nay – từ việc nhặt một mẩu rác đến trồng một mầm cây – sẽ góp phần hiện thực hóa khát vọng về một Việt Nam sáng - xanh - sạch - đẹp cho thế hệ mai sau.