Trong những năm qua, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình cải cách của Chính phủ Việt Nam. Năm 2024, theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, công tác cải cách TTHC tiếp tục được triển khai mạnh mẽ, với nhiều mục tiêu và chỉ tiêu quan trọng. Mục tiêu của cải cách không chỉ là nâng cao hiệu quả của các cơ quan hành chính mà còn giảm bớt chi phí và rủi ro cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời tạo ra môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi.
Trong công tác chỉ đạo và điều hành, các bộ, cơ quan, địa phương đã nỗ lực thực hiện các mục tiêu cải cách với các văn bản chỉ đạo, kế hoạch và các nghị quyết quan trọng. Chính phủ đã ban hành các nghị định về việc thực hiện liên thông điện tử đối với các nhóm TTHC trong các lĩnh vực tư pháp, cư trú và bảo hiểm y tế, bảo trợ xã hội. Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ đạo đẩy mạnh việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC trong các văn bản quy phạm pháp luật, nhằm giảm bớt các thủ tục rườm rà, tốn kém cho người dân và doanh nghiệp. Một trong những điểm nổi bật là sự ra đời của các Trung tâm phục vụ hành chính công cấp tỉnh, triển khai thí điểm tại 5 tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Bình Dương, Quảng Ninh và Bắc Ninh. Mô hình này giúp người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận các dịch vụ công một cách thuận lợi mà không bị hạn chế bởi địa giới hành chính.
Với cải cách quy định thủ tục hành chính (TTHC), việc kiểm soát và đánh giá các quy định TTHC trong các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đã đạt được kết quả tích cực. Các bộ, cơ quan, địa phương đã thực hiện đánh giá tác động đối với hơn 1.700 TTHC và thẩm định gần 2.000 TTHC. Một trong những kết quả đáng chú ý là có hơn 350 TTHC mới được ban hành, gần 1.500 TTHC được sửa đổi, bổ sung và hơn 500 TTHC bị bãi bỏ. Bên cạnh việc đánh giá và cắt giảm các TTHC, công tác đơn giản hóa các quy định về giấy tờ, hồ sơ cũng được triển khai mạnh mẽ. Chính phủ đã phê duyệt phương án đơn giản hóa các quy định về phiếu lý lịch tư pháp, cũng như các thủ tục liên quan đến các loại giấy tờ công dân, nhằm giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân.
Đối với cải cách việc thực hiện thủ tục hành chính, để đánh giá hiệu quả công tác cải cách TTHC, Chính phủ đã triển khai các chỉ số đánh giá chất lượng trong việc thực hiện TTHC và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Một trong những chỉ tiêu quan trọng là tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hoặc sớm hạn. Mặc dù tỷ lệ này tại các bộ, ngành đã đạt khoảng 62%, nhưng tại các địa phương, tỷ lệ này lên tới 94,5%, cho thấy sự chênh lệch trong việc thực hiện các thủ tục hành chính giữa trung ương và địa phương. Ngoài ra, việc triển khai dịch vụ công trực tuyến cũng đạt được kết quả tích cực. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến của các bộ, ngành đạt 59,57% và của các địa phương đạt 56%, tăng trưởng mạnh mẽ so với năm 2023. Tuy nhiên, tỷ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết TTHC vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra, khi chỉ đạt 61,4% tại các bộ, ngành và 67,46% tại các địa phương.
Một trong những điểm sáng trong công tác cải cách TTHC năm 2024 là việc triển khai cơ chế một cửa, một cửa liên thông (MC, MCLT) trong giải quyết thủ tục hành chính. Đến nay, cả nước đã thành lập hơn 11.900 bộ phận một cửa các cấp, giúp người dân và doanh nghiệp thuận tiện hơn trong việc tiếp cận và giải quyết các TTHC. Các bộ phận này đều được trang bị hệ thống thông tin giải quyết TTHC, đồng thời có khả năng số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Chính phủ cũng đã triển khai thí điểm mô hình Trung tâm phục vụ hành chính công một cấp tại 5 tỉnh, thành phố lớn, bước đầu đã thu được kết quả khả quan trong việc giảm bớt thủ tục và tăng cường hiệu quả phục vụ.
Trong năm 2024, công tác tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân và tổ chức cũng đạt được kết quả đáng khích lệ. Tổng số phản ánh, kiến nghị đã được xử lý đạt tỷ lệ khá cao, với hơn 78% số phản ánh được giải quyết. Tuy nhiên, vẫn còn một số trường hợp trả lời quá hạn, cần có sự cải thiện trong việc đảm bảo thời gian giải quyết.
Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, công tác cải cách TTHC vẫn đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc đồng bộ các quy trình giải quyết TTHC trên toàn quốc. Mặc dù tỷ lệ đồng bộ hồ sơ giữa các bộ, ngành và địa phương có cải thiện, nhưng vẫn còn khoảng cách lớn giữa các khu vực, đặc biệt là tại các bộ, ngành Trung ương.
Bên cạnh đó, việc số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết TTHC còn chậm, chưa đáp ứng được mục tiêu của Chính phủ. Các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục nỗ lực đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin, nhằm đảm bảo việc số hóa và cung cấp dịch vụ công trực tuyến một cách hiệu quả.
Một số bài học kinh nghiệm được rút ra trên cơ sở đánh giá quá trình triển khai thực hiện cải cách thủ tục hành chính, nhằm làm tốt hơn nữa trong thời gian tới:
- Phải có sự quyết tâm chính trị cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt của người đứng đầu tại các bộ, cơ quan, địa phương trong thực hiện TTHC. Bảo đảm các nguồn lực trong thực hiện đồng thời tăng cường phối hợp, đồng bộ, chặt chẽ xuyên suốt từ trung ương đến địa phương, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị.
- Phải lấy người dân doanh nghiệp là trung tâm, lấy chất lượng phục vụ mức độ hài lòng là thước đo kết quả thực hiện của các cơ quan hành chính nhà nước các cấp; phát huy nhân tố con người, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa cải cách TTHC với chuyển đổi số quốc gia.
- Phải xác định và tập trung chỉ đạo tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng công nghệ, số hóa dữ liệu, dịch vụ công và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin cho Cổng DVCQG, các hệ thống thông tin giải quyết TTHC và các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành.
- Tăng cường đổi mới công tác chỉ đạo điều hành, đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện TTHC, cung cấp dịch vụ công dựa trên dữ liệu theo thời gian thực./.