Nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố cảng công nghiệp hiện đại, văn minh và đáng sống, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố đã chính thức phê duyệt Đề án về quản trị xã hội bằng pháp luật. Đây là bước đi cần thiết để củng cố kỷ cương, kiến tạo môi trường đầu tư minh bạch và bảo vệ quyền lợi của nhân dân trong kỷ nguyên mới.
Sự cần thiết của một mô hình pháp trị hiện đại
Ngày 30/4/2026, UBND thành phố Hải Phòng đã ban hành Quyết định số 1706/QĐ-UBND phê duyệt Đề án xây dựng mô hình “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật” giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo. Đề án ra đời trong bối cảnh Hải Phòng vừa hoàn thành hợp nhất với tỉnh Hải Dương, tạo nên một siêu đô thị với quy mô dân số trên 4,6 triệu người và diện tích hơn 3.100 km².
Dù kinh tế thành phố duy trì đà tăng trưởng ấn tượng (năm 2025 đạt 11,81%), nhưng quá trình đô thị hóa nhanh và sự gia tăng dân số cơ học đang đặt ra những thách thức lớn về an ninh trật tự và tình trạng vi phạm pháp luật. Dự báo đến năm 2050, dân số thành phố có thể đạt tới 9,5 triệu người, đòi hỏi một hệ thống quản trị nhà nước cực kỳ nghiêm minh và hiệu quả để ngăn ngừa các loại tội phạm công nghệ cao, tham nhũng và các tranh chấp dân sự phức tạp.
05 Trụ cột cốt lõi và mục tiêu chiến lược đến năm 2030
Đề án được xây dựng dựa trên triết lý “pháp luật là trên hết”, không có ngoại lệ và là chuẩn mực cao nhất điều chỉnh mọi hành vi xã hội. Mô hình này được vận hành dựa trên 05 trụ cột chính:
- Hoàn thiện thể chế: Xây dựng hệ thống pháp luật địa phương minh bạch, thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh để thu hút đầu tư.
- Đột phá tổ chức thi hành: Đảm bảo pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.
- Văn hóa tuân thủ: Đẩy mạnh tuyên truyền để pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử tự giác của mọi công dân.
- Đăng ký hộ tịch - Quyền nhân thân: Làm sạch và số hóa dữ liệu hộ tịch để bảo vệ quyền dân sự, kinh tế của người dân.
- Trợ giúp pháp lý (TGPL): Hướng tới đối tượng yếu thế, đảm bảo công bằng trong tiếp cận công lý.
Thành phố đặt ra những mục tiêu định lượng cụ thể đến năm 2030 như: 100% văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) ban hành đúng trình tự; 100% đối tượng yếu thế được trợ giúp pháp lý khi có yêu cầu; và phấn đấu 97% cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật.
Triển khai Bộ tiêu chí và thí điểm tại 15 đơn vị cấp xã
Để đo lường hiệu quả, Hải Phòng sẽ ban hành Bộ tiêu chí “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật” vào Quý II/2026. Bộ tiêu chí này bao gồm 06 nhóm nội dung lớn, từ công tác lãnh đạo, hoàn thiện thể chế đến tình hình tuân thủ thực tế trong hoạt động hành chính và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Kết quả chấm điểm hằng năm sẽ là căn cứ để UBND thành phố khen thưởng hoặc phê bình các đơn vị.
Trong giai đoạn 2026 - 2027, thành phố sẽ tập trung nguồn lực thực hiện thí điểm tại 15 đơn vị cấp xã điển hình. Danh sách thí điểm bao gồm: 08 phường (An Biên, Phù Liễn, An Dương, Hải An, Hải Dương, Thạch Khôi, Kinh Môn, Nguyễn Trãi (vùng dân tộc thiểu số)); 06 xã (Hùng Thắng, Kiến Thụy, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Ninh Giang, Cẩm Giang, Hà Đông); 01 đặc khu (Cát Hải).
Mô hình điểm này sẽ dựa trên 04 trụ cột tại cơ sở: Cơ quan nhà nước, Thôn/Tổ dân phố, Doanh nghiệp và Trường học. Sau giai đoạn thí điểm, Sở Tư pháp sẽ đánh giá rút kinh nghiệm để nhân rộng toàn thành phố từ năm 2028.
Hướng dẫn triển khai khẩn trương từ Sở Tư pháp
Để tổ chức thực hiện đồng bộ, Sở Tư pháp — Cơ quan thường trực Đề án đã ban hành văn bản đề nghị các đơn vị khẩn trương nhập cuộc với các nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện ngay bao gồm:
- Quán triệt và Tuyên truyền: Tổ chức phổ biến nội dung Đề án đến từng cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang và cộng đồng doanh nghiệp. Tận dụng tối đa các nền tảng số, mạng xã hội và hệ thống loa truyền thanh cơ sở để lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật.
- Xây dựng Kế hoạch: Các sở, ban, ngành và địa phương phải ban hành Kế hoạch thực hiện hằng năm và gửi về Sở Tư pháp trước ngày 15/6/2026.
- Nêu gương người đứng đầu: Nâng cao trách nhiệm của cấp ủy và lãnh đạo đơn vị trong việc tuân thủ pháp luật. Sở Nội vụ sẽ đưa tiêu chí thực hiện Đề án vào việc đánh giá, xếp loại cán bộ hằng năm.
- Công tác báo cáo: Các đơn vị phải định kỳ báo cáo kết quả thực hiện lồng ghép trong báo cáo công tác tư pháp và PBGDPL hằng năm, kèm theo kết quả tự chấm điểm theo Bộ tiêu chí.
Việc triển khai Đề án “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật” không chỉ là nhiệm vụ hành chính thuần túy mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị. Khi mỗi cán bộ là một tấm gương kỷ cương, mỗi người dân coi pháp luật là thói quen sống, Hải Phòng sẽ thực sự trở thành một đô thị bình yên, thịnh vượng và đáng sống — một “ngọn hải đăng” đi đầu trong xây dựng mô hình Chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa trên cả nước.