Trong hành trình vươn mình trở thành cực tăng trưởng của cả nước, thành phố Hải Phòng đã liên tục được Đảng và Quốc hội ưu tiên trang bị những “tấm áo cơ chế” đặc thù. Việc đặt lên bàn cân so sánh giữa Nghị quyết số 35/2021/QH15 (ban hành năm 2021) và Nghị quyết số 226/2025/QH15 (ban hành năm 2025) không chỉ cho thấy sự kế thừa mà còn minh chứng cho một bước nhảy vọt về tư duy chiến lược: từ việc tháo gỡ những rào cản tài chính cơ bản sang việc kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế hiện đại, tích hợp công nghệ cao và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Mở rộng phạm vi và chiều sâu điều chỉnh
Nghị quyết 35/2021 được coi là viên gạch đầu tiên, tập trung vào 4 trụ cột chính: quản lý tài chính - ngân sách; quản lý đất đai; quản lý quy hoạch và thu nhập của cán bộ, công chức. Ở giai đoạn này, các chính sách chủ yếu hướng vào việc tạo quyền tự chủ về nguồn lực cho thành phố.
Tuy nhiên, đến Nghị quyết 226/2025, phạm vi điều chỉnh đã được mở rộng đáng kể và đi vào những lĩnh vực mang tính thời đại. Bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện các lĩnh vực cũ, Nghị quyết mới bổ sung thêm các chương riêng biệt về quản lý đầu tư, quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, và đặc biệt là sự xuất hiện của mô hình Khu thương mại tự do (Khu TMTD). Điều này cho thấy Hải Phòng không còn chỉ dừng lại ở việc tự chủ ngân sách mà đang hướng tới việc trở thành một trung tâm công nghệ và thương mại tầm cỡ khu vực.
Đột phá về nguồn lực tài chính và kinh tế xanh
Một trong những điểm so sánh rõ nét nhất nằm ở khả năng huy động vốn.
- Về dư nợ vay: Nếu Nghị quyết 35/2021 quy định tổng mức dư nợ vay của thành phố không quá 60% số thu ngân sách được hưởng theo phân cấp, thì Nghị quyết 226/2025 đã nâng con số này lên gấp đôi, đạt mức không quá 120%. Điều này cho phép Hải Phòng có dư địa tài chính khổng lồ để đầu tư cho các công trình hạ tầng trọng điểm.
- Cơ chế tài chính xanh: Nghị quyết 226/2025 lần đầu tiên đưa vào cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon từ các dự án của thành phố. Nguồn thu từ giao dịch này được hưởng 100% về ngân sách thành phố để phục vụ các mục tiêu ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế tuần hoàn. Đây là nội dung hoàn toàn mới so với Nghị quyết 35, thể hiện sự nhạy bén của chính sách với cam kết giảm phát thải quốc tế.
Thẩm quyền đầu tư và quản lý tài nguyên: Mạnh mẽ và quyết liệt hơn
Về quản lý đất đai, cả hai nghị quyết đều trao quyền cho HĐND thành phố quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa dưới 500 mẫu. Tuy nhiên, Nghị quyết 226/2025 đã bổ sung thêm thẩm quyền với đất rừng sản xuất dưới 1.000 ha.
Sự khác biệt lớn nằm ở thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư. Nghị quyết 226/2025 cho phép UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án xây dựng bến cảng, khu bến cảng thuộc cảng biển Hải Phòng có quy mô vốn từ 2.300 tỷ đồng trở lên. Đây là bước phân cấp mạnh mẽ giúp thành phố chủ động phát triển thế mạnh cảng biển mà không cần chờ đợi thủ tục từ trung ương cho từng dự án. Ngoài ra, thẩm quyền thu hồi đất cũng được mở rộng đối với các dự án khu công nghiệp, khu công nghệ cao và trung tâm logistics quy mô trên 50 ha hoặc 100 ha tùy loại hình.
Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo: "Linh hồn" của cơ chế mới
Trong khi Nghị quyết 35 gần như chưa nhắc tới mảng khoa học công nghệ, thì Nghị quyết 226/2025 dành một dung lượng lớn cho lĩnh vực này. Hải Phòng được phép:
- Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân trong 5 năm đối với các hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI).
- Thực hiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các công nghệ, sản phẩm mới chưa có quy định pháp luật trong tối đa 3 năm.
- Thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm từ nguồn vốn ngân sách và xã hội hóa để đầu tư vào các dự án công nghệ cao. Các nhà quản lý quỹ này còn được hưởng cơ chế miễn trách nhiệm dân sự nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình nhưng gặp rủi ro khách quan.
Khu Thương mại tự do: Điểm khác biệt mang tính lịch sử
Sự xuất hiện của Khu thương mại tự do (Khu TMTD) Hải Phòng chính là "át chủ bài" của Nghị quyết 226/2025 mà Nghị quyết 35 hoàn toàn không có. Đây là khu vực có ranh giới địa lý xác định, được áp dụng những chính sách ưu đãi vượt trội để thu hút FDI chất lượng cao.
Các chính sách trong Khu TMTD bao gồm:
- Thủ tục hành chính đặc biệt: Đơn giản hóa tối đa, áp dụng quy trình ưu tiên cho các dự án công nghệ cao, chip bán dẫn và R&D.
- Ưu đãi thuế suất: Thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ 10% trong 30 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo cho một số ngành nghề ưu tiên.
- Chính sách nhân sự: Miễn thị thực và cấp thẻ tạm trú lên đến 10 năm cho chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài và thân nhân của họ làm việc trong Khu TMTD.
Chính sách thu nhập và thu hút nhân tài
Cả hai văn bản đều duy trì cơ chế chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức không quá 0,8 lần mức lương ngạch bậc. Tuy nhiên, Nghị quyết 226/2025 đã cụ thể hóa việc chi trả thu nhập cho chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt với mức chi do HĐND thành phố quyết định, thay vì chỉ quy định chung chung như trước.
Kết luận: Từ thí điểm đến tăng tốc
Nếu Nghị quyết 35/2021 là giai đoạn "chạy đà", tập trung giải quyết các bài toán về ngân sách và đất đai đơn thuần, thì Nghị quyết 226/2025 chính là giai đoạn "tăng tốc". Nó chuyển dịch trọng tâm sang kinh tế tri thức, công nghệ cao và hội nhập quốc tế thông qua mô hình Khu thương mại tự do.
Nghị quyết 226/2025 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 và sẽ thay thế hoàn toàn Nghị quyết 35. Thời gian thực hiện các chính sách chung là 5 năm, riêng các chính sách về Khu TMTD và S&T được ưu tiên thực hiện trong 10 năm. Với bộ khung pháp lý mới này, Hải Phòng không chỉ có thêm nguồn lực mà còn có cả không gian sáng tạo và quyền tự quyết mạnh mẽ để thực sự trở thành một đô thị cửa ngõ quốc tế hiện đại./.