Trong nỗ lực hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm kinh tế biển hàng đầu khu vực, thành phố Hải Phòng đang bước vào một giai đoạn lịch sử với việc triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách đặc thù. Trọng tâm của hành trình này là sự chuyển giao và nâng cấp từ Nghị quyết số 35/2021/QH15 sang Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội. Để cụ thể hóa "tấm áo pháp lý" mới đầy đột phá này, ngày 18/8/2025, UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 203/KH-UBND, xác định lộ trình chi tiết nhằm khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế và tháo gỡ những điểm nghẽn cho sự phát triển bền vững giai đoạn 2026–2030.
Từ nền tảng Nghị quyết 35 đến bước ngoặt Nghị quyết 226
Trước đây, Nghị quyết 35/2021 đã tạo ra những tiền đề quan trọng cho Hải Phòng về quản lý tài chính, ngân sách, đất đai và quy hoạch. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới, Nghị quyết 226/2025 đã ra đời như một bản nâng cấp toàn diện. Sự khác biệt rõ nét nhất nằm ở quy mô và chiều sâu của các chính sách:
- Tài chính: Mức dư nợ vay của thành phố được nâng từ 60% lên 120% số thu ngân sách được hưởng theo phân cấp.
- Kinh tế xanh: Lần đầu tiên Hải Phòng được thí điểm cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon để phục vụ các mục tiêu ứng phó biến đổi khí hậu.
- Thẩm quyền đầu tư: Thành phố được quyền chấp thuận chủ trương đầu tư cho các dự án bến cảng có vốn từ 2.300 tỷ đồng trở lên, một quyền hạn vượt trội so với giai đoạn trước.
Kế hoạch 203: "Kim chỉ nam" cho hành động quyết liệt
Theo Kế hoạch số 203/KH-UBND, UBND thành phố yêu cầu toàn bộ hệ thống chính trị phải triển khai Nghị quyết 226 một cách nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả. Mục tiêu cốt lõi là cụ thể hóa các cơ chế đặc thù thành các nghị quyết chuyên đề, văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý đầy đủ và khả thi cho việc vận hành.
Thành phố quán triệt nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền", tuyệt đối không để xảy ra tình trạng chồng chéo hay buông lỏng quản lý trong quá trình thực thi. Đặc biệt, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh việc xây dựng các cơ chế phải gắn liền với khả năng cân đối nguồn lực và phù hợp với thực tiễn địa phương.
Lộ trình triển khai cụ thể: Tốc độ và Hiệu quả
Thành phố đã thiết lập một thời gian biểu khẩn trương để các chính sách sớm đi vào cuộc sống:
- Công tác tuyên truyền: Hoàn thành việc học tập, quán triệt nội dung Nghị quyết 226 đến cấp thành phố trong tháng 8/2025 và cấp xã trong tháng 9/2025.
- Xây dựng văn bản hướng dẫn: (1) Hướng dẫn trình tự chấp thuận đầu tư bến cảng quy mô lớn và xác định giá bán nhà chung cư cũ dự kiến hoàn thành ngay trong tháng 8/2025; (2) Các nghị quyết về phí, lệ phí và kế hoạch phương án vay vốn thực hiện trong tháng 9/2025; (3) Quy định về sử dụng nguồn thu từ giao dịch tín chỉ các-bon để ứng phó biến đổi khí hậu được hoàn tất tháng 12/2025.
Bốn trụ cột bứt phá trong cơ chế mới
- Thành lập Khu Thương mại tự do (Khu TMTD) - Động lực toàn cầu Đây là điểm mới mang tính lịch sử của Nghị quyết 226. Khu TMTD Hải Phòng được thành lập gắn với Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải và các khu vực ven biển phía Nam. Tại đây, các nhà đầu tư sẽ được hưởng mức thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong 30 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Về mặt nhân sự, chuyên gia và nhà khoa học nước ngoài làm việc tại Khu TMTD được miễn thị thực và cấp thẻ tạm trú lên đến 10 năm. Kế hoạch thành lập và quy chế quản lý nhà nước tại khu vực này được Sở Tài chính và Ban Quản lý Khu kinh tế hoàn thiện trong Quý III/2025.
- Quản lý Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo Thành phố tập trung thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ lõi như vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI). Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này sẽ được miễn thuế thu nhập trong 5 năm. Đặc biệt, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) cho phép triển khai các công nghệ mới chưa có quy định pháp luật trong tối tối đa 3 năm. Thành phố cũng thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ các dự án khởi nghiệp sáng tạo.
- Quản lý đầu tư, đất đai và quy hoạch Nghị quyết 226 cho phép thành phố thu hồi đất để thực hiện các dự án trung tâm logistics quy mô trên 50ha, khu công nghiệp trên 100ha và các dự án trong Khu TMTD. Việc phân cấp này giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị dự án. UBND thành phố cũng được quyền quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa dưới 500ha và đất rừng sản xuất dưới 1.000ha.
- Chính sách thu nhập và thu hút nhân tài Để tạo động lực cho đội ngũ thực thi, thành phố tiếp tục áp dụng cơ chế chi thu nhập tăng thêm không quá 0,8 lần mức lương ngạch bậc cho cán bộ, công chức. Riêng đối với chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt, mức chi thu nhập sẽ do HĐND thành phố quyết định để đảm bảo tính cạnh tranh, thu hút nguồn lực chất lượng cao phục vụ phát triển.
Giám sát chặt chẽ và Trách nhiệm giải trình
Để đảm bảo các cơ chế đặc thù không bị trục lợi và phát huy đúng hiệu quả, Kế hoạch 203 thiết lập một quy trình giám sát nghiêm ngặt. Sở Tài chính được giao nhiệm vụ làm đầu mối, định kỳ hàng quý tổng hợp báo cáo kết quả triển khai gửi Ban Thường vụ Thành ủy. Các hoạt động thanh tra, kiểm tra sẽ được thực hiện thường xuyên để kịp thời phát hiện vướng mắc, bất cập nhằm kiến nghị điều chỉnh phù hợp với thực tiễn.
Thành phố cũng đề nghị các cơ quan truyền thông, báo chí đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số để phổ biến rộng rãi các chính sách ưu đãi này đến cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội.
Việc triển khai hai thế hệ cơ chế đặc thù, đặc biệt là sự tăng tốc với Nghị quyết 226 và Kế hoạch 203, khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Hải Phòng. Với những ưu đãi mang tính cạnh tranh quốc tế về thuế, thủ tục và quyền tự chủ, Hải Phòng không chỉ đang xây dựng một "phòng thí nghiệm chính sách" cho cả nước mà còn đang tự tin bước vào vị thế của một siêu đô thị biển hiện đại, văn minh và bền vững trên bản đồ thế giới.