Vừa qua, Thành ủy Hải Phòng đã ban hành Báo cáo số 284-BC/TU về kết quả thực hiện Quy định số 301-QĐ/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc triển khai tinh gọn bộ máy Cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam các cấp. Trong bối cảnh thành phố đang vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp sau khi hợp nhất với tỉnh Hải Dương, công tác sắp xếp tổ chức đã mang lại những kết quả ấn tượng về hiệu lực và hiệu quả hoạt động.
Quyết liệt tinh gọn bộ máy cấp thành phố
Ngay sau khi Quy định số 301-QĐ/TW được ban hành, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng đã chỉ đạo khẩn trương tham mưu và ban hành hệ thống văn bản để cụ thể hóa việc sắp xếp bộ máy. Điểm nhấn lớn nhất là việc thực hiện Đề án số 03-ĐA/TU nhằm hợp nhất Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương, tạo ra một cơ quan thống nhất, đồng bộ.
Về cấu trúc lãnh đạo, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố hiện có 10 đồng chí, trong đó Chủ tịch là Phó Bí thư Thành ủy và Phó Chủ tịch Thường trực là Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy. Để đảm bảo sự ổn định và kế thừa sau hợp nhất, thành phố hiện duy trì số lượng cấp phó nhiều hơn quy định 01 đồng chí và đã có lộ trình điều chỉnh trong vòng 05 năm tới.
Dấu ấn rõ nét nhất của sự tinh gọn nằm ở các cơ quan tham mưu, giúp việc. Từ 45 đầu mối (Ban, Văn phòng) trước khi hợp nhất, thành phố đã quyết liệt sắp xếp, thu gọn chỉ còn 10 Ban và Văn phòng (giảm tới 35 đầu mối). Hệ thống này bao gồm 04 ban tham mưu giúp việc chung và 06 ban tham mưu cho các tổ chức chính trị - xã hội, đảm bảo vận hành thông suốt và không chồng chéo chức năng. Các đơn vị sự nghiệp cũng được hợp nhất bài bản, từ 07 đơn vị cũ thành 04 đơn vị mới, tiêu biểu như việc thành lập Cung Văn hóa thanh thiếu nhi thành phố trên cơ sở hợp nhất từ 03 đơn vị của Hải Phòng và Hải Dương cũ.
Kiện toàn hệ thống MTTQ cấp xã và vai trò của cơ sở
Bám sát lộ trình tinh gọn bộ máy theo mô hình chính quyền 02 cấp, Hải Phòng đã chỉ đạo sát sao việc thành lập và kiện toàn hệ thống MTTQ cấp xã ngay sau khi kết thúc hoạt động của bộ máy cấp huyện cũ. Mô hình tổ chức tại cấp xã hiện nay đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất với Chủ tịch chuyên trách và các Phó Chủ tịch kiêm nhiệm là trưởng các tổ chức chính trị - xã hội.
Thành phố đã thực hiện chủ trương không tổ chức các ban chuyên môn tại cấp xã để bảo đảm tính tinh gọn, mỗi cơ quan chỉ bố trí từ 02 - 04 chuyên viên và kế toán tham mưu. Đáng chú ý, 100% Cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã đã thành lập chi bộ trực thuộc Đảng ủy các cơ quan Đảng cùng cấp, củng cố vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Đảng tại cơ sở. Sự đồng thuận trong đội ngũ cán bộ cấp xã là rất lớn, với 113/114 đơn vị đã bố trí Chủ tịch chuyên trách, góp phần tạo tâm lý yên tâm công tác trong giai đoạn chuyển đổi.
Thách thức và định hướng chuyển đổi số
Dù đạt được nhiều thành công, thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn nảy sinh từ mô hình mới. Việc thực hiện mô hình Phó Chủ tịch Thường trực là “Thủ trưởng cơ quan” trong khi Chủ tịch là người đứng đầu Ban Thường trực đôi khi dẫn đến sự thiếu đồng nhất trong chỉ đạo. Bên cạnh đó, việc một số Phó Chủ tịch kiêm nhiệm Trưởng các ban chuyên môn sau hợp nhất đang phải đối mặt với khối lượng công việc quá lớn, ảnh hưởng đến chất lượng chuyên môn.
Kiến nghị chiến lược với Trung ương
Từ thực tiễn vận hành, Thành ủy Hải Phòng đã đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng với Trung ương nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý. Thành phố đề xuất xem xét bỏ khái niệm “Thủ trưởng cơ quan” vì đây không phải chức danh được bổ nhiệm chính thức và đề nghị bổ sung 01 Phó Chủ tịch MTTQ cấp xã chuyên trách để tăng cường hiệu quả triển khai nhiệm vụ.
Ngoài ra, Hải Phòng cũng kiến nghị nâng cấp Đảng bộ MTTQ cấp tỉnh thành Đảng bộ cấp trên cơ sở và sớm ban hành các quy định về thể thức văn bản đồng bộ cho hệ thống Mặt trận. Những kiến nghị này xuất phát từ nhu cầu thực tế khi địa bàn hoạt động sau hợp nhất trở nên rộng lớn, đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải thực sự “tận tụy, trách nhiệm, gần dân” để đáp ứng kỳ vọng của nhân dân trong tình hình mới.
Với sự chỉ đạo quyết liệt và lộ trình sắp xếp bài bản, Hải Phòng đang chứng minh rằng việc tinh gọn bộ máy không chỉ dừng lại ở các con số giảm đầu mối, mà còn là sự đổi mới thực chất trong phương thức hoạt động. Thành phố cam kết không để xảy ra khoảng trống pháp lý hay gián đoạn trong phục vụ người dân, đồng thời quyết tâm xây dựng một hệ thống Mặt trận vững mạnh, xứng đáng là cầu nối niềm tin giữa Đảng, chính quyền và nhân dân.