Trong bối cảnh các thách thức về an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu và rủi ro thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, thành phố Hải Phòng đã chủ động triển khai những bước đi chiến lược nhằm bảo vệ an toàn cho người dân và tài sản. Đầu năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành các văn bản quan trọng, trọng tâm là Chương trình Công tác năm 2026 của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố và Quyết định thành lập Quỹ Phòng thủ dân sự, đánh dấu một bước ngoặt trong việc hiện đại hóa và xã hội hóa công tác phòng vệ dân sự tại thành phố cảng.
Xây dựng hệ thống văn bản và kế hoạch ứng phó toàn diện
Nhiệm vụ hàng đầu được thành phố xác định trong năm 2026 là hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các kế hoạch ứng phó sự cố, thảm họa ở mọi cấp độ. Theo Chương trình công tác, các sở, ngành và địa phương sẽ thường xuyên rà soát, đề xuất sửa đổi các quy định về phòng thủ dân sự để phù hợp với tổ chức bộ máy mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp.
Ngay trong Quý I/2026, Sở Tài chính chủ trì hướng dẫn các nội dung chi, mức chi đặc thù từ ngân sách cho hoạt động này. Bước sang Quý II và Quý III, thành phố sẽ tập trung xây dựng một loạt các kế hoạch ứng phó chuyên sâu, bao gồm:
- Kế hoạch phòng chống thiên tai đến năm 2030.
- Phương án ứng phó thảm họa do cháy lớn, ô nhiễm môi trường và đặc biệt là rủi ro rò rỉ chất phóng xạ hay thảm họa sinh học, dịch bệnh nguy hiểm trên người.
- Phương án bảo đảm an ninh nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và an ninh năng lượng để duy trì các hoạt động quốc phòng, kinh tế - xã hội khi có sự cố xảy ra.
Đáng chú ý, Sở Xây dựng sẽ chủ trì xây dựng phương án ứng phó thảm họa do sập đổ công trình ảnh hưởng lớn đến an toàn cộng đồng trong Quý III/2026. Điều này cho thấy sự bao quát của chính quyền thành phố đối với mọi kịch bản rủi ro có thể phát sinh trong đời sống đô thị hiện đại.
Kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực thực chiến thông qua diễn tập
Để các kế hoạch không chỉ nằm trên giấy, Hải Phòng chú trọng đặc biệt vào việc kiện toàn hệ thống tổ chức và lực lượng. Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố cùng các sở, ngành liên quan thực hiện rà soát, tinh gọn và nâng cao hiệu quả cho các đơn vị phòng thủ dân sự chuyên trách và kiêm nhiệm.
Năm 2026 sẽ là năm của các hoạt động huấn luyện và diễn tập thực địa quy mô lớn. Bên cạnh việc đưa kiến thức phòng thủ dân sự vào chương trình giáo dục quốc phòng và an ninh trong nhà trường, thành phố sẽ tổ chức các cuộc diễn tập theo kế hoạch tại các khu vực và địa phương trọng điểm.
Đặc biệt, trong Quý IV/2026, Hải Phòng dự kiến tham gia cuộc Diễn tập phòng thủ dân sự chung giữa Quân đội ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia (khi có yêu cầu). Đây là hoạt động đối ngoại quốc phòng quan trọng, giúp lực lượng chức năng thành phố cọ xát với các tình huống cứu hộ cứu nạn quốc tế. Ngoài ra, các đoàn công tác của thành phố cũng sẽ tham quan, học tập kinh nghiệm từ các cuộc diễn tập ứng phó lũ ống, lũ quét tại Lào Cai hay ứng phó siêu bão tại Ninh Bình và các tình huống khẩn cấp tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.
Đầu tư trang thiết bị và đẩy mạnh chuyển đổi số trong phòng thủ dân sự
Thành phố xác định đầu tư cho hạ tầng phòng thủ dân sự là đầu tư cho phát triển bền vững. Hải Phòng sẽ tiếp tục triển khai đề án phát triển, nâng cao năng lực ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn đến năm 2030. Các danh mục công trình có công năng phòng thủ dân sự tại các cấp xã, phường sẽ được rà soát và báo cáo trong Quý III/2026 để có phương án đầu tư, sửa chữa kịp thời.
Công nghệ thông tin và nghiên cứu khoa học cũng được huy động tối đa. Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì các nghiên cứu ứng dụng giải pháp thông minh trong quan trắc, giám sát và cảnh báo sớm thiên tai. Đặc biệt, thành phố sẽ xây dựng biểu mẫu tổ chức biên chế và phát triển Cổng thông tin điện tử của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố tích hợp vào hệ thống thông tin điện tử của thành phố nhằm đảm bảo thông tin liên lạc thông suốt trong mọi tình huống khẩn cấp.
Quỹ Phòng thủ dân sự: Giải pháp huy động nguồn lực xã hội hóa
Một điểm sáng quan trọng trong công tác năm 2026 là việc thành lập và đưa vào vận hành Quỹ Phòng thủ dân sự thành phố Hải Phòng (tên giao dịch quốc tế: Hai Phong City Civil Defense Fund - HPCCDF) theo Quyết định số 1116/QĐ-UBND và 1129/QĐ-UBND ngày 27/3/2026. Đây là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, do Sở Tài chính quản lý. Quỹ được hình thành từ các nguồn: (1) Đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; (2) Nguồn điều tiết từ Quỹ phòng thủ dân sự Trung ương hoặc các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách có liên quan,.
Mục tiêu của Quỹ là hỗ trợ cho các hoạt động phòng thủ dân sự mà ngân sách nhà nước chưa đầu tư hoặc chưa đáp ứng yêu cầu khẩn cấp. Các nội dung chi ưu tiên bao gồm:
- Hỗ trợ sơ tán người dân khỏi nơi nguy hiểm; cung cấp lương thực, thực phẩm, thuốc men và nước uống cho người dân tại nơi sơ tán.
- Cứu trợ khẩn cấp, hỗ trợ sửa chữa nhà ở, cơ sở y tế, trường học tại các vùng bị thảm họa.
- Hỗ trợ các lực lượng được huy động tham gia ứng phó sự cố và khắc phục hậu quả.
- Hỗ trợ sản xuất nông nghiệp để khôi phục sinh kế cho người dân sau thiên tai.
Việc thành lập Quỹ HPCCDF thể hiện tư duy quản trị hiện đại của thành phố, giảm áp lực cho ngân sách công và huy động sự chung tay của toàn xã hội trong việc bảo vệ cộng đồng.
Công tác tuyên truyền: Nâng cao ý thức tự giác của người dân
Cuối cùng, Hải Phòng xác định sức mạnh lớn nhất nằm ở nhân dân. Công tác tuyên truyền về Luật Phòng thủ dân sự và các văn bản liên quan sẽ được thực hiện thường xuyên thông qua hệ thống báo chí, truyền hình và các nền tảng mạng xã hội. Mục tiêu là nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp mỗi người dân chủ động phòng ngừa, có kỹ năng tránh trú khi gặp sự cố trên biển hoặc đất liền, từ đó tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân trong việc ứng phó với mọi hiểm họa.
Với một chương trình công tác bài bản, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về lực lượng và việc thiết lập cơ chế tài chính linh hoạt thông qua Quỹ Phòng thủ dân sự, thành phố Hải Phòng đang tự tin khẳng định vị thế của một đô thị cảng năng động, an toàn và sẵn sàng ứng phó hiệu quả với mọi thách thức trong tương lai.