Ngày 28 tháng 5 năm 2026, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hải Phòng đã ban hành Quyết định số 1983/QĐ-UBND phê duyệt danh sách các nhóm xã để thực hiện xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2026 – 2030 trên địa bàn thành phố. Đây là một văn bản quan trọng, không chỉ cụ thể hóa Bộ tiêu chí Quốc gia về NTM giai đoạn mới mà còn là kim chỉ nam để các địa phương định hình lộ trình phát triển phù hợp với tầm nhìn quy hoạch đô thị dài hạn của thành phố Cảng.
Căn cứ khoa học và thực tiễn của việc phân nhóm
Việc phân cấp và chia nhóm các xã được thực hiện dựa trên những căn cứ pháp lý chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương, bao gồm Nghị quyết của Quốc hội về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM và Bộ tiêu chí Quốc gia về NTM giai đoạn 2026 – 2030 của Thủ tướng Chính phủ. Đặc biệt, phương án phân nhóm này bám sát vào điều chỉnh Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo quy định tại Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các xã được phân thành 3 nhóm rõ rệt để áp dụng các tiêu chí phát triển khác nhau:
- Xã nhóm 1: Bao gồm các xã liền kề đô thị hiện hữu và có định hướng phát triển thành đô thị; hoặc xã được định hướng là đô thị mới; hoặc xã đã có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ với tỷ trọng ngành nông nghiệp dưới 10%.
- Xã nhóm 2: Là các xã không thuộc nhóm 1 và nhóm 3.
- Xã nhóm 3: Là các xã khu vực II và III thuộc địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Bức tranh thực tế tại Hải Phòng: Tập trung cho đô thị hóa
Kết quả rà soát từ Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy một đặc điểm tiêu biểu của Hải Phòng là tốc độ đô thị hóa nhanh và sự vắng bóng của các địa bàn đặc thù vùng cao. Theo danh sách được phê duyệt, Hải Phòng có 43 xã thuộc nhóm 1 và 24 xã thuộc nhóm 2; đặc biệt, thành phố không có xã nào thuộc nhóm 3 do không có địa bàn thuộc khu vực II và III của vùng dân tộc thiểu số.
Trong số 43 xã thuộc nhóm 1, có đến 42 xã nằm trong khu vực dự kiến hình thành đô thị và 9 xã đã đạt tiêu chí về tỷ trọng nông nghiệp thấp (dưới 10%). Các xã tiêu biểu như An Lão, Kẻ Sặt, Nam Sách, Phú Thái, Mao Điền, Cẩm Giàng, và Vĩnh Lại đều được xếp vào nhóm này với định hướng rõ nét về phát triển đô thị. Trong khi đó, nhóm 2 bao gồm các xã như Quyết Thắng, Tân Minh, Tiên Minh và Nguyễn Bỉnh Khiêm, tiếp tục duy trì các tiêu chí xây dựng nông thôn mới bền vững.
Ý nghĩa sâu sắc của việc phân nhóm xã
Việc phân nhóm xã trong giai đoạn 2026 – 2030 mang lại nhiều giá trị cốt lõi cho sự phát triển của thành phố:
Thứ nhất, tối ưu hóa nguồn lực đầu tư. Việc xác định rõ xã nào sắp lên đô thị (nhóm 1) và xã nào tập trung sản xuất nông nghiệp giúp thành phố bố trí ngân sách và hỗ trợ kỹ thuật một cách trọng điểm. Thay vì đầu tư dàn trải, các xã nhóm 1 sẽ được hướng dẫn triển khai các tiêu chí NTM gắn với quy chuẩn phát triển đô thị, tránh lãng phí khi các công trình hạ tầng phải dỡ bỏ hoặc cải tạo khi lên phường hoặc đặc khu trong tương lai.
Thứ hai, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Với 9 xã có tỷ trọng nông nghiệp dưới 10%, việc phân nhóm giúp các địa phương này sớm tiếp cận các tiêu chí về dịch vụ, công nghiệp và quản trị thông minh, thoát ly hoàn toàn mô hình kinh tế nông nghiệp thuần túy. Điều này hoàn toàn phù hợp với xu thế phát triển bền vững và hiện đại hóa thành phố.
Thứ ba, nâng cao hiệu quả quản lý hành chính. Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh Hải Phòng đang hướng tới mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia. Việc rà soát dữ liệu xã giúp hoàn thiện hệ thống thông tin về đơn vị hành chính, phục vụ tốt cho việc xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh.
Phân công và lộ trình thực thi quyết liệt
Để Quyết định 1983 đi vào cuộc sống, UBND thành phố đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị:
- Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các Sở, ngành: Có trách nhiệm trực tiếp hướng dẫn và hỗ trợ từng nhóm xã thực hiện các tiêu chí NTM phù hợp.
- Sở Xây dựng: Phải liên tục rà soát danh sách các đơn vị hành chính cấp xã thuộc khu vực dự kiến thành đô thị theo đồ án Quy hoạch chung đến năm 2050 để kịp thời tham mưu điều chỉnh danh sách nếu có thay đổi.
- UBND các xã: Căn cứ vào nhóm xã đã được phê duyệt để xây dựng kế hoạch xây dựng NTM riêng cho giai đoạn 2026-2030, đảm bảo tính thực tế và bám sát đặc thù địa phương.
Song song với đó, tinh thần tiết kiệm và hiệu quả cũng được nhấn mạnh. Mọi hoạt động triển khai tại cấp xã, phường, đặc khu phải được lồng ghép với các chương trình quốc gia khác như Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí để lan tỏa văn hóa sử dụng nguồn lực hợp lý, hướng tới sự thịnh vượng bền vững.
Việc phê duyệt danh sách phân nhóm xã giai đoạn 2026 – 2030 là một quyết sách đúng đắn, phản ánh thực tiễn phát triển năng động của thành phố Hải Phòng. Đây chính là "bản đồ lộ trình" giúp các địa phương không chỉ hoàn thành mục tiêu nông thôn mới mà còn sẵn sàng tâm thế cho quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, góp phần xây dựng thành phố Hải Phòng ngày càng hiện đại, văn minh và bền vững trong kỷ nguyên mới.