Ngày 23 tháng 3 năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã chính thức ban hành Quyết định số 1049/QĐ-UBND phê duyệt Đề cương và Dự toán kinh phí xây dựng Đề án “Xây dựng Hải Phòng trở thành Trung tâm quốc tế đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ về biển”. Đây được xem là bước đi mang tính đột phá, hiện thực hóa tầm nhìn đưa thành phố Cảng trở thành cực tăng trưởng năng động và là trung tâm tri thức biển hàng đầu khu vực Đông Nam Á và thế giới.
- Tầm nhìn chiến lược: Biển là không gian sinh tồn và phát triển
Trong bối cảnh thế giới bước vào kỷ nguyên kinh tế xanh và cạnh tranh chiến lược về biển ngày càng gay gắt, đại dương không chỉ là nguồn cung cấp tài nguyên mà còn là không gian sinh tồn và phát triển bền vững. Đối với Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng, việc làm chủ khoa học - công nghệ biển là chìa khóa để bảo vệ chủ quyền và thúc đẩy thịnh vượng.
Đề án được xây dựng dựa trên hệ thống căn cứ pháp lý vững chắc, bao gồm các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và đặc biệt là Quyết định số 1516/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Việc phê duyệt Đề cương này khẳng định sự chủ động của thành phố trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ dựa vào tài nguyên sang dựa vào tri thức và đổi mới sáng tạo.
- Lộ trình bài bản: Từ lý luận đến thực tiễn quốc tế
Nội dung Đề án được cấu trúc chặt chẽ qua 04 chương chính, thể hiện tư duy khoa học và tầm nhìn hội nhập quốc tế sâu rộng:
- Làm rõ cơ sở lý luận và mô hình mẫu: Thành phố sẽ tập trung nghiên cứu khung khái niệm, cấu trúc hệ sinh thái và các tiêu chí đánh giá một trung tâm khoa học biển tầm cỡ quốc tế. Đặc biệt, các chuyên gia sẽ thực hiện tổng quan, phân loại các mô hình trung tâm khoa học biển trên thế giới theo trục dẫn dắt và cấu trúc hệ sinh thái để tìm ra lộ trình phù hợp nhất cho Hải Phòng.
- Học hỏi từ các "Case Study" tiêu biểu: Đề án dành sự ưu tiên cho việc nghiên cứu các trường hợp quốc tế thành công, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm về quản trị, cơ chế tài chính và thu hút nhân tài.
- Đánh giá toàn diện thực trạng và nhận diện "khoảng trống" chiến lược
Để xây dựng một trung tâm quốc tế, Hải Phòng xác định phải "biết mình, biết người" thông qua việc phân tích sâu sắc các yếu tố nội lực:
- Hạ tầng và cấu trúc kinh tế: Phân tích đặc điểm không gian biển, hệ thống cảng biển và khu kinh tế làm nền tảng cho nhu cầu phát triển công nghệ.
- Hệ sinh thái khoa học: Đánh giá mức độ phát triển của hệ sinh thái hiện tại từ khâu đào tạo, nghiên cứu đến ứng dụng tại doanh nghiệp và quản trị địa phương.
- Đối chuẩn quốc tế (Benchmarking): Đây là điểm mới quan trọng khi thành phố sẽ thực hiện đối chuẩn và phân tích khoảng cách phát triển của Hải Phòng so với các trung tâm hàng đầu thế giới đến năm 2030. Việc nhận diện các "khoảng trống chiến lược" và phân loại mức độ ưu tiên sẽ giúp thành phố xác định rõ những lĩnh vực cần can thiệp cấp bách trong giai đoạn 2026 - 2030.
- Những giải pháp đột phá để nâng tầm vị thế
Dựa trên kết quả phân tích, Đề án đề xuất một hệ thống nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ nhằm tạo ra sự bứt phá:
- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Xây dựng các nhóm nhiệm vụ về đào tạo, thu hút chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực khoa học biển.
- Nâng cao năng lực nghiên cứu và công bố: Khuyến khích các nghiên cứu có tính ứng dụng cao, đạt tiêu chuẩn quốc tế và tăng cường sự hiện diện của khoa học Hải Phòng trên bản đồ tri thức thế giới.
- Số hóa hạ tầng dữ liệu biển: Đầu tư, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu và xây dựng hệ thống dữ liệu biển dùng chung phục vụ phát triển kinh tế và quản lý.
- Gắn kết khoa học với doanh nghiệp: Thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn liền với nhu cầu thực tế của cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước.
- Xây dựng thương hiệu quốc tế: Đẩy mạnh hợp tác, hội nhập quốc tế để xây dựng thương hiệu khoa học - công nghệ biển riêng biệt cho Hải Phòng.
- Nguồn lực thực hiện và cơ chế phối hợp "6 rõ"
Để đảm bảo tính khả thi, dự toán kinh phí cho việc lập Đề án được xây dựng minh bạch, tuân thủ các quy định hiện hành về quản lý ngân sách cho nhiệm vụ khoa học công nghệ.
- Huy động trí tuệ chuyên gia: Đề án thu hút sự tham gia của đội ngũ chuyên gia cao cấp với mức thù lao xứng tầm, tập trung vào việc viết tổng hợp, điều hành và thẩm định các nội dung chuyên sâu.
- Hội thảo tham vấn đa phương: Thành phố dự kiến tổ chức ít nhất 04 cuộc hội thảo lấy ý kiến rộng rãi từ các nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp sau khi thu thập dữ liệu sơ bộ. Mọi chi phí từ thù lao báo cáo viên đến trang thiết bị hội trường đều được tính toán chi tiết để đảm bảo hiệu quả cao nhất.
- Cơ chế thực thi quyết liệt: Đề án sẽ xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm của các cơ quan Trung ương và địa phương, đồng thời thiết kế cơ chế điều phối liên ngành, giám sát và đánh giá thường xuyên để đảm bảo dự án đi đúng lộ trình.
- Kỳ vọng về một tương lai bền vững
Việc triển khai Đề án không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn tạo ra tác động xã hội to lớn. Khi trở thành trung tâm quốc tế về khoa học biển, Hải Phòng sẽ triển khai:
- Thu hút làn sóng FDI chất lượng cao trong các lĩnh vực kinh tế biển mới như năng lượng tái tạo, dược liệu biển và logistics thông minh.
- Tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp cho trí thức kiều bào và chuyên gia quốc tế đóng góp cho Việt Nam.
- Bảo vệ hệ sinh thái biển và ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu dựa trên những luận cứ khoa học chính xác.
Quyết định 1049/QĐ-UBND là sự khẳng định mạnh mẽ cho ý chí của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố cảng. Với sự chuẩn bị công phu, lộ trình rõ ràng và nguồn lực được đảm bảo, Hải Phòng đang vững bước trên con đường trở thành "Thành phố quốc tế" và là ngọn hải đăng về khoa học biển của cả nước trong kỷ nguyên mới.