Ngày 11 tháng 3 năm 2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã chính thức ký ban hành Quyết định số 871/QĐ-UBND phê duyệt Văn kiện Dự án hỗ trợ kỹ thuật (HTKT) chuẩn bị cho Dự án đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải tại một số phường, xã trung tâm phía Tây thành phố. Đây là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng, không chỉ đánh dấu bước đột phá trong việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đô thị mà còn là minh chứng cho mối quan hệ hợp tác chiến lược bền chặt giữa Việt Nam và Hà Lan trong lĩnh vực quản lý tài nguyên nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hình ảnh minh hoạ
Bối cảnh cấp thiết: Lời giải cho bài toán môi trường tại khu vực phía Tây
Thành phố Hải Phòng hiện đang đứng trước những thách thức lớn về ô nhiễm môi trường do tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Theo số liệu thống kê hiện tại, tỷ lệ nước thải đô thị được xử lý trên toàn địa bàn thành phố (sau hợp nhất) chỉ đạt khoảng 32,22%. Đáng chú ý, trong khi khu vực phía Đông đã đạt tỷ lệ xử lý khoảng 40,77% thì khu vực trung tâm phía Tây lại đang ở mức rất thấp, chỉ đạt khoảng 19,56%.
Sự chênh lệch này không chỉ gây mất cân đối trong đầu tư hạ tầng mà còn trực tiếp gây ô nhiễm nguồn nước mặt, ngập úng đô thị và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của hàng trăm nghìn người dân sinh sống tại đây. Vì vậy, việc đầu tư một hệ thống thu gom và xử lý nước thải tập trung, hiện đại cho các đô thị vệ tinh phía Tây là nhiệm vụ cấp bách nhằm giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ hệ sinh thái và tạo nền tảng cho sự chuyển đổi xanh theo định hướng "Net Zero" của Chính phủ.
Quy mô và các bên tham gia dự án
Dự án hỗ trợ kỹ thuật này được thực hiện với sự tài trợ của Bộ Ngoại giao Thương mại và Hợp tác Phát triển của Hà Lan, thông qua cơ quan Invest International trong khuôn khổ Chương trình DRIVE TA. Đây là chương trình chuyên biệt nhằm hỗ trợ các quốc gia đang phát triển chuẩn bị các dự án hạ tầng quy mô vừa và lớn với tiêu chuẩn quốc tế.
- Cơ quan chủ quản: Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng.
- Chủ dự án: Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Hải Phòng.
- Thời gian thực hiện: Dự kiến trong giai đoạn 2026 - 2027.
- Tổng mức đầu tư: Khoảng 27,84 tỷ VNĐ (tương đương 947.402 EUR). Trong đó, nguồn vốn viện trợ không hoàn lại từ Chính phủ Hà Lan chiếm tới 95,96% (khoảng 26,71 tỷ VNĐ), phần còn lại là vốn đối ứng từ ngân sách thành phố (khoảng 1,12 tỷ VNĐ) để chi trả công tác quản lý dự án.
Lộ trình kỹ thuật: Xây dựng nền móng bằng dữ liệu và công nghệ
Dự án HTKT giai đoạn này không tham gia vào việc xây lắp trực tiếp mà tập trung toàn lực vào việc lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và các hồ sơ kỹ thuật chuyên sâu làm nền tảng cho giai đoạn đầu tư thực tế. Các hoạt động cốt lõi bao gồm:
- Khảo sát hiện trạng: Thu thập số liệu chi tiết về điều kiện tự nhiên, dân cư, hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải hiện hữu tại khu vực dự án. Công tác khảo sát địa hình, địa chất và thủy văn sẽ được thực hiện một cách khoa học để đảm bảo tính chính xác cho các thiết kế kỹ thuật sau này.
- Đề xuất giải pháp công nghệ: Nghiên cứu và so sánh các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến trên thế giới như mương oxy hóa (OD), bể SBR, hay công nghệ bùn hạt hiếu khí (AGS). Việc lựa chọn công nghệ sẽ ưu tiên tính thân thiện với môi trường, bền vững và phù hợp với định hướng phát triển của Hải Phòng cũng như tiêu chuẩn của Hà Lan.
- Số hóa trong quản lý: Dự án dự kiến sẽ ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) theo tiêu chuẩn IFC 4.0 trong hồ sơ thiết kế cơ sở. Điều này giúp tối ưu hóa việc quản lý vận hành và bảo trì hệ thống sau khi hoàn thành.
- Đánh giá tác động toàn diện: Xây dựng các báo cáo về an toàn môi trường - xã hội, khung chính sách tái định cư (RPF), kế hoạch quản lý môi trường (EMP) và đánh giá tác động về giới, nhân quyền và lao động.
Tầm nhìn về một hệ thống xử lý nước thải hiện đại
Dựa trên kết quả của dự án HTKT, hệ thống xử lý nước thải tổng thể phía Tây thành phố trong tương lai dự kiến sẽ bao gồm 05 trạm xử lý nước thải (TXLNT) tập trung với tổng công suất lên tới 21.000 m3/ngày đêm. Cụ thể:
- TXLNT 01 (6.000 m3/ngày đêm): Phục vụ các phường Chu Văn An, Lê Đại Hạnh.
- TXLNT 02 (6.000 m3/ngày đêm): Phục vụ các phường Kinh Môn, Phạm Sư Mạnh, Trần Liễu, Nguyễn Đại Năng.
- TXLNT 03 (3.000 m3/ngày đêm): Phục vụ khu vực xã Gia Lộc.
- TXLNT 04 (3.000 m3/ngày đêm): Phục vụ phường Tứ Minh và phường Việt Hòa.
- TXLNT 05 (3.000 m3/ngày đêm): Phục vụ khu vực xã Nam Sách.
Hệ thống này sẽ đi kèm với khoảng 166 km cống tự chảy, 8,9 km ống áp lực, 09 trạm bơm nước thải và khoảng 26.000 đấu nối hộ gia đình.
Ý nghĩa nhân văn và lợi ích kinh tế - xã hội
Khi đi vào vận hành đầy đủ, dự án sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 236.000 người dân vào năm 2040. Những tác động tích cực không chỉ dừng lại ở việc cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường mà còn góp phần:
- Nâng cao sức khỏe cộng đồng: Giảm thiểu các dịch bệnh liên quan đến nguồn nước, đặc biệt chú trọng bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương như hộ nghèo, người già, trẻ em và người khuyết tật,.
- Thúc đẩy kinh tế bền vững: Một hệ thống nước thải hiện đại sẽ giúp tăng giá trị bất động sản khu vực, thu hút đầu tư vào các đô thị vệ tinh và tạo thêm cơ hội việc làm cho lao động địa phương trong quá trình xây dựng, vận hành.
- Thích ứng với biến đổi khí hậu: Dự án là một "mắt xích" quan trọng trong chiến lược quốc gia về thoát nước và xử lý nước thải đô thị đến năm 2030, giúp nâng cao khả năng chống chịu của thành phố trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Cam kết và tổ chức thực hiện
Để đảm bảo dự án triển khai đúng tiến độ (2026-2027), UBND thành phố Hải Phòng yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở ngành. Ban Quản lý dự án được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với nhà tài trợ Hà Lan thực hiện đúng các nội dung văn kiện đã phê duyệt, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc quản lý tài chính đối với vốn ODA. Các Sở: Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các phường, xã liên quan có trách nhiệm hỗ trợ tối đa trong quá trình khảo sát và thu thập dữ liệu.
Hà Lan, với vị thế là quốc gia hàng đầu thế giới về công nghệ xử lý nước thải và quản lý tài nguyên nước, cam kết sẽ chuyển giao những giải pháp kỹ thuật tiên tiến nhất, thân thiện với môi trường cho Hải Phòng. Sự kết hợp giữa năng lực quốc tế và quyết tâm của chính quyền địa phương hứa hẹn sẽ đưa dự án trở thành một mô hình hợp tác quốc tế điển hình, có thể nhân rộng cho các đô thị khác trên cả nước.
Việc phê duyệt dự án HTKT này không chỉ là một quyết định hành chính đơn thuần mà là một cam kết mạnh mẽ của Hải Phòng trong việc kiến tạo một không gian sống xanh, sạch, hiện đại cho thế hệ mai sau. Thành phố Cảng đang vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới, nơi kinh tế và môi trường luôn song hành vì sự phồn vinh bền vững.