Với chủ trương định hướng của Đảng, mục tiêu cao trong việc sắp xếp đơn vị hành chính là mở rộng không gian phát triển, phát huy vai trò dẫn dắt của các vùng động lực, hành lang kinh tế, cực tăng trưởng và ưu tiên sắp xếp các đơn vị hành chính miền núi, đồng bằng với các địa phương có biển. Việc hợp nhất thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương hội tụ, đạt được yêu cầu, mục tiêu theo chủ trương trên.
Lợi thế lớn với cửa ngõ ra biển của miền Bắc
Ở khu vực vùng đồng bằng sông Hồng, trừ Hà Nội, tỉnh Quảng Ninh giữ nguyên, với nhóm tỉnh, thành phố thực hiện hợp nhất đều tăng quy mô kinh tế tương đối lớn. Trong đó, thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương sau hợp nhất có diện tích tự nhiên 3.194,7 km2 và quy mô dân số 4.102.700 người; quy mô kinh tế lên tới gần 660 nghìn tỷ đồng. Từ vị trí thứ 5, thành phố Hải Phòng sẽ xếp ở vị trí thứ 3 toàn quốc về quy mô kinh tế, sau thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.
Điều đáng nói, sau hợp nhất Hải Phòng-Hải Dương sẽ mở rộng không gian, động lực phát triển mới hướng biển. Bởi, Hải Phòng là địa phương có lợi thế riêng có về cảng biển, cửa ngõ ra biển của cả miền Bắc. Với việc đưa vào khai thác đồng thời 4 bến cảng nước sâu, Lạch Huyện không chỉ trở thành cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mà còn đưa Hải Phòng dần trở thành trung tâm dịch vụ logistics quốc tế hiện đại với hạt nhân là cảng biển cửa ngõ quốc tế. Bên cạnh đó, là cửa ngõ ra biển nên Hải Phòng có vị trí địa chính trị, kinh tế đặc biệt trong các hành lang kinh tế nội vùng, liên vùng, quốc tế gồm: hành lang kinh tế Bắc - Nam; hành lang kinh tế Côn Minh (Trung Quốc) - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; hành lang kinh tế Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Hành lang kinh tế ven biển Quảng Ninh - Hải Phòng - Thái Bình - Nam Định - Ninh Bình. Từ lợi thế này, Nghị quyết 30 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu phát triển Hải Phòng trở thành trung tâm logistics quốc tế hiện đại, trung tâm kinh tế biển mang tầm quốc tế, hàng đầu ở Đông Nam Á.
Để thực hiện mục tiêu này, phát huy tối đa lợi thế cảng biển, Hải Phòng đang tập trung đẩy nhanh xây dựng hoàn thiện kết cấu hạ tầng các khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển, phát huy vai trò động lực của các khu kinh tế ven biển gắn với các khu đô thị ven biển. Hải Phòng chính thức được Chính phủ cho phép thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng với diện tích khoảng 20.000 ha để tận dụng lợi thế của cảng Nam Đồ Sơn, sân bay quốc tế Hải Phòng tại huyện Tiên Lãng. Thành phố đang tập trung cao xây dựng, hoàn thiện đề án trình Trung ương phê duyệt thành lập khu thương mại tự do trong khu kinh tế mới, dự kiến trong tháng 8-2025. Thành phố đề xuất Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết 35 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù đối với Hải Phòng, trong đó có những chính sách đặc thù cho khu thương mại tự do. Trước khi hợp nhất, Hải Phòng và Hải Dương đều là những trung tâm sản xuất công nghiệp lớn của phía Bắc và cùng xác định công nghiệp công nghệ cao là trụ cột chính của nền kinh tế. Theo Quy hoạch tỉnh Hải Dương thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1639/QĐTTg, phương án phát triển các khu công nghiệp đến năm 2030 gồm 32 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 5.661 ha. Đến nay, Hải Dương thành lập 17 khu công nghiệp, với tổng diện tích theo quy hoạch chi tiết khoảng 2.738 ha. Trong đó, 12 khu công nghiệp đầu tư xây dựng hạ tầng, khai thác kinh doanh; tỷ lệ lấp đầy trung bình đạt hơn 62%.
Với quyết tâm cao, những năm qua, Hải Phòng, Hải Dương luôn duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Năm 2024, tăng trưởng kinh tế của Hải Phòng là 11,01%, xếp thứ nhất, Hải Dương đạt 10,2%, xếp thứ 3/11 tỉnh, thành phố thuộc vùng đồng bằng sông Hồng. Quý 1-2025, cả hai địa phương ở trong tốp 9 địa phương tăng trưởng 2 con số của cả nước. Điều đó cho thấy, sau hợp nhất Hải Phòng, Hải Dương không chỉ tăng diện tích, quy mô dân số, tăng quy mô kinh tế mà sẽ phát huy tiềm năng, lợi thế của nhau, làm tăng khả năng cạnh tranh, thu hút đầu tư, mở rộng không gian phát triển hơn nữa.
Định hướng phát triển với tầm nhìn dài hạn
Trước đó, Hải Phòng, Hải Dương ký kết hợp tác phát triển, để khẳng định động lực tăng trưởng của vùng, nhất là chú trọng xây dựng kết nối hạ tầng giao thông. Hải Phòng chủ động nguồn lực đầu tư, xây dựng cầu Dinh, thay thế đò Dinh kết nối thị xã Kinh Môn (Hải Dương) và thành phố Thủy Nguyên; cầu Quang Thanh, thay thế phà Quang Thanh, nối huyện Thanh Hà (Hải Dương) với huyện An Lão. Những cây cầu gỡ điểm nghẽn giao thông giữa 2 địa phương, thúc đẩy giao thương, kinh tế phát triển. Giờ đây, khi hợp nhất Hải Phòng, Hải Dương, Hải Phòng có thêm cơ hội để quy hoạch giao thông, đô thị, khu công nghiệp… ở quy mô lớn, tạo dư địa, động lực phát triển mạnh mẽ hơn.
Chủ động, nghiên cứu kỹ lưỡng, với tinh thần tất cả vì sự phát triển chung, Hội nghị Thành ủy lần thứ 19 thống nhất cao những nhiệm vụ trọng tâm thực hiện hợp nhất Hải Phòng, Hải Dương. Thành phố chủ động nghiên cứu, đề xuất phương án bảo đảm cơ sở vật chất, điều kiện làm việc (trụ sở, nhà ở, chế độ chính sách…) cho các cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh; khẩn trương nghiên cứu, có giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành sau khi sắp xếp, bảo đảm thông suốt.
Với những định hướng phát triển lâu dài, đồng chí Lê Tiến Châu, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng nêu rõ, thành phố chủ động nghiên cứu các quy hoạch xây dựng, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Hải Phòng và Hải Dương để đề xuất các dự án hạ tầng chiến lược về giao thông, công nghiệp, đô thị để biến lợi thế của cả 2 địa phương, thành dư địa và động lực phát triển mới của thành phố trong tương lai. Thành phố tiếp tục tái cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng ưu tiên chất lượng, chiều sâu, có tính bền vững. Đặc biệt, bám sát chỉ đạo của Trung ương Đảng, Hải Phòng tích cực phối hợp với Hải Dương để xây dựng Văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố, xác định rõ lợi thế, cơ hội, cả khó khăn, thách thức sau hợp nhất, từ đó định hướng, giải pháp phát triển mạnh mẽ với những mục tiêu cao hơn, tiếp tục khẳng định là động lực tăng trưởng cao của vùng, cả nước.