Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức cấp bách toàn cầu, chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu, là tấm vé thông hành để các đô thị hiện đại bước vào kỷ nguyên phát triển bền vững. Đối với thành phố Hải Phòng – một trong những trung tâm kinh tế biển trọng điểm của cả nước, chuyển đổi xanh chính là chìa khóa để hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố cảng công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái.
Ngày 16/4/2026, Ủy ban nhân dân thành phố đã ban hành Kế hoạch số 133/KH-UBND nhằm triển khai Nghị quyết số 08-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố. Đây được coi là bản "tổng thiết kế" mang tính bước ngoặt, xác định chuyển đổi xanh là động lực cốt lõi để thúc đẩy Hải Phòng phát triển kinh tế bền vững, thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.
- Tầm nhìn chiến lược và mục tiêu bứt phá đến năm 2030
Hải Phòng đặt ra mục tiêu rất rõ ràng: Đến năm 2030, thành phố phải tạo được sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân về lối sống xanh, tiêu dùng bền vững. Thành phố phấn đấu giảm ít nhất 43,5% phát thải khí nhà kính so với năm 2020 và giữ vững vị thế trong nhóm dẫn đầu cả nước về Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI).
Đặc biệt, thành phố xác định 07 trụ cột xanh cốt lõi: Giao thông - Cảng biển, Công nghiệp, Năng lượng, Xây dựng - Đô thị, Nông nghiệp, Du lịch và Lối sống xanh. Mọi kế hoạch triển khai đều phải tuân thủ phương châm “6 rõ”: “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền” để đảm bảo tính thực chất và hiệu quả.
- Giao thông xanh và Cảng xanh: "Mạch máu" của đô thị sinh thái
Là thành phố cảng, Hải Phòng xác định chuyển đổi xanh trong giao thông và hạ tầng cảng biển là ưu tiên hàng đầu với tổng kinh phí dự kiến lên tới 57.907 tỷ đồng.
Trong lĩnh vực giao thông công cộng, thành phố quyết tâm chuyển đổi 100% xe buýt và xe taxi thay thế hoặc đầu tư mới sang sử dụng điện và năng lượng xanh. Đối với giao thông cá nhân, một đề án táo bạo sẽ được triển khai tại 05 phường nội thị (Hồng Bàng, Ngô Quyền, Gia Viên, Lê Chân, An Biên) nhằm hỗ trợ người dân chuyển đổi ít nhất 35% xe mô tô, xe gắn máy sang sử dụng năng lượng sạch vào năm 2030. Để hỗ trợ lộ trình này, mạng lưới trạm sạc điện đồng bộ sẽ được hoàn thành trên toàn thành phố vào tháng 12/2028.
Về hạ tầng cảng biển, thành phố hướng tới mục tiêu 100% cảng biển đạt tiêu chuẩn Cảng xanh. Các dự án trọng điểm như Shore Power (cấp điện bờ) cho hệ thống cảng Lạch Huyện và Đình Vũ sẽ giúp tàu neo đậu giảm thiểu tối đa phát thải và tiếng ồn. Việc đầu tư mới hệ thống cẩu E-RTG chạy điện và sà lan sử dụng nhiên liệu Hybrid/LNG là những bước đi cụ thể để xanh hóa chuỗi logistics.
- Công nghiệp xanh và Năng lượng sạch: Thay đổi tư duy tăng trưởng
Hải Phòng sẽ không còn phát triển công nghiệp bằng mọi giá. Thành phố đang chuyển dịch từ "nâu" sang "xanh" thông qua việc xây dựng các Khu công nghiệp (KCN) sinh thái. Hai mô hình điểm là KCN Nam Cầu Kiền và Đình Vũ sẽ là tiền đề để ít nhất 50% các KCN trên địa bàn đăng ký chuyển đổi sang mô hình sinh thái vào năm 2030.
Thành phố kiên quyết đẩy mạnh lộ trình di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu vực đô thị, bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường và quy hoạch bền vững. Đồng thời, hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn phải được phủ kín tại 100% các cụm công nghiệp đang hoạt động.
Về năng lượng, đây là lĩnh vực có mức đầu tư dự kiến lớn nhất với hơn 89.000 tỷ đồng. Hải Phòng tập trung vào các nguồn năng lượng tái tạo tiềm năng như:
- Phát triển dự án Điện gió ngoài khơi khu vực đảo Bạch Long Vĩ (quy mô 70.000 tỷ đồng).
- Thúc đẩy lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các KCN và tòa nhà công.
- Chuyển đổi các nhà máy nhiệt điện than sang áp dụng công nghệ phát thải thấp (đồng đốt amoniac, sinh khối).
- Đưa vào vận hành ít nhất 02 nhà máy đốt rác phát điện hiện đại vào năm 2028.
- Đô thị xanh và Nông nghiệp tuần hoàn: Vì chất lượng cuộc sống nhân dân
Sự bền vững phải hiện hữu trong từng viên gạch và từng sản phẩm nông nghiệp. Thành phố đặt mục tiêu quy hoạch ít nhất 06 khu đô thị mới theo mô hình xanh, thông minh và ứng dụng công nghệ cao. Trong đầu tư công, Hải Phòng tiên phong yêu cầu sử dụng vật liệu xây không nung đạt tỷ lệ 100%. Đồng thời, hệ thống thoát nước và xử lý nước thải sẽ được cải tạo tổng thể để thích ứng với nước biển dâng, với nguồn vốn huy động lớn từ ODA và ngân sách.
Trong nông nghiệp, Hải Phòng xây dựng thương hiệu “Nông sản phát thải thấp” và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm xử lý triệt để chất thải chăn nuôi thông qua Biogas/Biomass, chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ và hỗ trợ nông dân đạt chứng nhận xanh như VietGAP, GlobalGAP.
- Đảo Cát Bà – Biểu tượng của du lịch xanh quốc tế
Cát Bà được quy hoạch trở thành một "Đảo xanh" không phát thải khí carbon. Đây là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao trải nghiệm của du khách và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên quý giá.
Lộ trình thực hiện bao gồm:
- Chuyển đổi 100% phương tiện vận tải du lịch trên đảo sang sử dụng điện.
- Đầu tư hệ thống xử lý rác thải rắn và nước thải theo công nghệ tiên tiến nhất.
- Bảo vệ nghiêm ngặt đa dạng sinh học vùng lõi và phục hồi các rạn san hô.
- Triển khai Bộ tiêu chí Du lịch Xanh, cam kết loại bỏ nhựa dùng một lần tại các cơ sở lưu trú và điểm tham quan ven biển vào năm 2030.
- Chuyển đổi lối sống: Sức mạnh từ cộng đồng
Mọi kế hoạch sẽ trở nên vô nghĩa nếu không có sự đồng hành của nhân dân. Hải Phòng xác định chuyển đổi lối sống xanh là nhiệm vụ bền bỉ thông qua giáo dục và truyền thông. Thành phố triển khai đồng bộ việc phân loại rác thải tại nguồn trên toàn thành phố và hình thành thói quen sử dụng năng lượng tiết kiệm.
Thành phố cũng tiên phong xây dựng danh mục mua sắm công xanh bắt buộc, chiếm ít nhất 35% tổng chi tiêu công để tạo thị trường dẫn dắt cho các sản phẩm thân thiện với môi trường.
- Nguồn lực thực hiện và Cơ chế giám sát
Để thực hiện khối lượng công việc khổng lồ này, Hải Phòng dự kiến huy động nguồn lực lên tới 256.052,19 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030. Trong đó, nguồn vốn từ doanh nghiệp đóng vai trò chủ chốt với hơn 135.700 tỷ đồng, kết hợp với vốn đầu tư công, chi thường xuyên và vốn hỗ trợ ODA từ các tổ chức quốc tế.
Ủy ban nhân dân thành phố sẽ kiện toàn Ban Chỉ đạo về chuyển đổi xanh để giải quyết các vấn đề liên ngành. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao vai trò cơ quan thường trực, theo dõi và đôn đốc thực hiện định kỳ hàng năm. Mọi vướng mắc từ cơ sở phải được báo cáo kịp thời để điều chỉnh theo thẩm quyền.
Hành trình chuyển đổi xanh của Hải Phòng không chỉ là một kế hoạch kinh tế, mà là một lời cam kết với thế hệ mai sau về một thành phố cảng "Đáng sống - Văn minh - Sinh thái". Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự hưởng ứng của cộng đồng doanh nghiệp và lòng dân đồng thuận, tin tưởng rằng Hải Phòng sẽ sớm cán đích các mục tiêu xanh, xứng đáng là thành phố đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của cả nước.
Thanh Hương