Trong xu thế chuyển đổi số mạnh mẽ, thành phố Hải Phòng đang khẳng định vị thế tiên phong khi chuyển dịch phương thức quản lý từ thủ công truyền thống sang chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu (bằng chứng) theo thời gian thực. Việc triển khai hệ thống thông tin giám sát và phân tích dữ liệu qua Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) đã trở thành "cánh tay nối dài" giúp lãnh đạo thành phố nắm bắt chính xác nhịp đập kinh tế - xã hội, từ đó đưa ra các quyết sách kịp thời và hiệu quả.
Kiện toàn khung pháp lý và bộ máy điều hành số
Để tạo hành lang vững chắc cho việc quản lý dựa trên dữ liệu, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố đã ban hành Bộ chỉ số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trên môi trường điện tử theo Quyết định số 5340/QĐ-UBND ngày 30/12/2025. Bộ chỉ số này gồm 4 nhóm với tổng số 86 chỉ số, bao quát toàn diện các lĩnh vực từ kinh tế, tài chính, nội vụ đến an ninh trật tự và tình huống khẩn cấp.
Mục tiêu cốt lõi của Bộ chỉ số là thiết lập cơ chế theo dõi, giám sát liên tục, giúp nâng cao năng lực phát hiện sớm và phản ứng nhanh trước các biến động bất thường. Đồng thời, thành phố cũng đã thành lập Tổ liên ngành phân tích dữ liệu do Chủ tịch UBND thành phố làm Tổ trưởng để trực tiếp chỉ đạo, phối hợp thực hiện các giải pháp về dữ liệu và xây dựng kịch bản điều hành dựa trên dữ liệu thực tế.
Bức tranh kinh tế - xã hội tháng 4/2026 qua lăng kính dữ liệu
Theo báo cáo phân tích từ Trung tâm IOC đến ngày 20/04/2026, tình hình thu chi ngân sách và các chỉ tiêu kinh tế của thành phố ghi nhận những chuyển biến đáng chú ý:
- Thu chi ngân sách và hoạt động doanh nghiệp:
- Tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt 56.363 tỷ đồng, vượt kế hoạch tháng, trong đó thu nội địa đạt 29.351 tỷ đồng và thu xuất nhập khẩu đạt 20.852 tỷ đồng. Tính riêng trong kỳ báo cáo tháng 4, thu ngân sách đạt 24.553,3 tỷ đồng, tăng 8,06% so với tháng trước.
- Số doanh nghiệp hoạt động đạt 52.920 đơn vị, với 2.147 doanh nghiệp đăng ký mới, vượt mục tiêu đề ra.
- Thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt kết quả ấn tượng với 965 triệu USD, vượt kế hoạch, cho thấy môi trường đầu tư của thành phố tiếp tục hấp dẫn các đối tác quốc tế.
- Sản xuất công nghiệp và các chỉ số tăng trưởng:
- Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 15%, vượt kế hoạch. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GRDP đạt mức cao 45%.
- Tuy nhiên, dữ liệu cũng cảnh báo tốc độ tăng trưởng GRDP hiện đạt 10,87%, chưa đạt kế hoạch tháng. Các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ dù có tăng trưởng nhưng vẫn cần nỗ lực đột phá hơn nữa để chạm các mốc mục tiêu đề ra.
Tiến độ các dự án trọng điểm và giải phóng mặt bằng
Dữ liệu số hóa giúp lãnh đạo thành phố theo sát từng mét vuông đất thu hồi và từng đồng vốn giải ngân:
- Về giải phóng mặt bằng (GPMB): Thành phố hiện đang thực hiện 218 dự án, trong đó có 123 dự án vốn ngân sách nhà nước. Tổng diện tích đất phải thu hồi lên tới gần 129 triệu m2. Một số địa phương đạt tỷ lệ bàn giao mặt bằng 100% cho các dự án cụ thể như xã An Phú (Dự án đường dây 22kV) hay phường Hồng Bàng (Dự án vườn hoa cây xanh Bạch Đằng).
- Về giải ngân vốn đầu tư công: Tỷ lệ giải ngân tại một số đơn vị đạt mức khá như UBND đặc khu Cát Hải (42,9%), Ban QLDA đầu tư xây dựng Tây Hải Phòng (24,3%). Tuy nhiên, vẫn còn nhiều đơn vị có tỷ lệ giải ngân bằng 0 hoặc rất thấp, đặt ra yêu cầu phải quyết liệt tháo gỡ các nút thắt về thủ tục và thiết kế.
Nền tảng công nghệ và kết nối dữ liệu dùng chung
Hệ thống IOC hiện đang vận hành trên nền tảng Power BI với 17 màn hình hiển thị Dashboard trực quan, cho phép theo dõi dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau như Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, Cổng dịch vụ công quốc gia và các hệ thống quản lý văn bản điện tử.
Đáng chú ý, thành phố đã tích hợp thành công dữ liệu từ nhiều lĩnh vực quan trọng:
- Quản lý đất đai: Kết nối hệ thống VBDLIS để thống kê số lượng thửa đất và biến động đăng ký đất đai.
- An toàn xã hội: Theo dõi camera giao thông trực tiếp và cập nhật thông tin về phòng cháy chữa cháy, tai nạn giao thông hằng ngày.
- Y tế và Giáo dục: Theo dõi tình hình dịch bệnh, nguyên nhân tử vong và tỷ lệ trường đạt chuẩn, trình độ giáo viên trên toàn địa bàn.
Những thách thức cần sớm khắc phục
Bên cạnh những thành tựu bước đầu, công tác điều hành dựa trên dữ liệu vẫn còn đối mặt với một số khó khăn nội tại:
- Dữ liệu chưa đồng bộ: Nhiều đơn vị vẫn cung cấp dữ liệu qua định dạng file thủ công (Word, Excel, PDF), gây khó khăn cho việc tự động hóa tổng hợp và phân tích.
- Thiếu dữ liệu lịch sử: Do hệ thống mới vận hành, việc thiếu dữ liệu cùng kỳ các năm trước khiến công tác so sánh, dự báo xu hướng còn hạn chế.
- Sự phối hợp của các Bộ, ngành: Dữ liệu cập nhật từ một số Bộ ngành Trung ương chưa được chia sẻ kịp thời, ảnh hưởng đến việc cấu hình các chỉ số trên Cổng dịch vụ công.
Nhiệm vụ trọng tâm và kiến nghị hành động
Để phát huy tối đa hiệu quả của Trung tâm IOC và Bộ chỉ số điều hành, Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành: Các sở, ban, ngành phải khẩn trương hoàn thiện cơ sở dữ liệu thuộc lĩnh vực quản lý theo Chiến lược dữ liệu thành phố, đảm bảo dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và sẵn sàng kết nối qua API.
- Cập nhật dữ liệu GPMB hàng tuần: Sở Nông nghiệp và Môi trường đôn đốc các xã, phường cập nhật tiến độ, thời hạn hoàn thành GPMB dự tính lên phần mềm dùng chung để thành phố kịp thời điều phối.
- Xây dựng kịch bản giải ngân chi tiết: Các chủ đầu tư và Ban quản lý dự án phải rà soát, xây dựng kịch bản giải ngân chi tiết theo từng tháng, quý; kiên quyết xử lý các vướng mắc về thủ tục không để ảnh hưởng đến tiến độ chung.
- Tăng cường khai thác dữ liệu số: Từng bước thay thế báo cáo thủ công bằng việc sử dụng dữ liệu trực tiếp trên IOC trong các cuộc họp giao ban và công tác chỉ đạo hằng ngày.
Việc chuyển đổi sang mô hình điều hành dựa trên dữ liệu không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản lý của thành phố Hải Phòng. Với sự đồng lòng của các cấp chính quyền từ thành phố đến phường, xã, Hải Phòng quyết tâm xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch, lấy sự hài lòng của người dân và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả cao nhất. Thành quả bước đầu từ dữ liệu tháng 4/2026 chính là động lực để thành phố tiếp tục bứt phá trong kỷ nguyên số.