Ngày 30/12/2025, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành Quyết định số 5340/QĐ-UBND về việc ban hành Bộ chỉ số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trên môi trường điện tử của thành phố. Đây là một bước đi đột phá nhằm cụ thể hóa chiến lược chuyển đổi số, chuyển từ phương thức quản trị truyền thống sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu thời gian thực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của thành phố Cảng trong giai đoạn mới.
Nền tảng pháp lý và tầm nhìn chiến lược
Quyết định 5340 được ban hành dựa trên các căn cứ pháp lý quan trọng của Chính phủ và các Bộ ngành Trung ương, đặc biệt là Quyết định số 1012/QĐ-TTg ngày 20/9/2024 của Thủ tướng Chính phủ về kế hoạch chuyển đổi số hoạt động chỉ đạo, điều hành trực tuyến dựa trên dữ liệu đến năm 2030. Tại địa phương, đây là nỗ lực của Sở Khoa học và Công nghệ trong việc tham mưu để hình thành mô hình Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) cấp tỉnh theo hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Mục tiêu cốt lõi của Bộ chỉ số này không chỉ dừng lại ở việc thống kê con số, mà còn nhằm:
- Hình thành hệ thống thông tin hỗ trợ chỉ đạo: Xử lý các vấn đề trọng tâm, cấp bách của Chính phủ và lãnh đạo thành phố một cách kịp thời nhất.
- Xây dựng kho dữ liệu đa chiều: Tạo lập nguồn tài nguyên dữ liệu tổng hợp về kinh tế - xã hội, đảm bảo tính chính xác và đồng bộ.
- Tối ưu hóa nguồn lực hành chính: Khai thác, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu sẵn có giữa các cơ quan nhà nước để giảm gánh nặng báo cáo thủ công, hướng tới việc lấy dữ liệu trực tiếp từ các hệ thống thông tin chuyên ngành.
Cấu trúc 86 chỉ số: Toàn diện và chuyên sâu
Bộ chỉ số mới của Hải Phòng được thiết kế khoa học với tổng số 86 chỉ số, chia thành 4 nhóm chiến lược để bao quát toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội:
- Nhóm A (61 chỉ số): Phục vụ chỉ đạo, điều hành hằng ngày và hằng tháng. Đây là nhóm chỉ số quan trọng nhất, cung cấp bức tranh toàn cảnh giúp lãnh đạo phát hiện sớm các vấn đề hoặc xu hướng bất thường để đưa ra quyết định linh hoạt.
- Nhóm B (15 chỉ số): Theo dõi nhiệm vụ thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.
- Nhóm C (3 chỉ số): Theo dõi tiến độ các chương trình mục tiêu quốc gia và dự án trọng điểm quốc gia đến năm 2025.
- Nhóm D (7 chỉ số): Phục vụ điều hành trong các tình huống khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh và cứu hộ cứu nạn.
Quản trị kinh tế qua "lăng kính" số
Trong lĩnh vực kinh tế, Bộ chỉ số tập trung vào những "biến số" nhạy cảm và có tác động lớn:
- Chỉ số giá (CPI): Dữ liệu được phân tổ theo 11 nhóm hàng chính (Hàng ăn, đồ uống, may mặc, nhà ở, thiết bị gia đình, y tế, giao thông, giáo dục...) để so sánh biến động theo tháng và cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, các chỉ số giá vàng và đô la Mỹ cũng được cập nhật liên tục.
- Tài chính – Ngân sách: Thu thập dữ liệu thực tế về thu - chi ngân sách so với dự toán, tình hình giải ngân vốn đầu tư công chi tiết đến từng xã, phường, đặc khu.
- Xuất nhập khẩu và Đầu tư: Theo dõi trị giá hàng hóa qua cảng, cán cân thương mại và số lượng doanh nghiệp xuất nhập khẩu theo từng quốc gia, vùng lãnh thổ. Đặc biệt, vốn thực hiện và đăng ký đầu tư nước ngoài (FDI) được giám sát chặt chẽ theo từng ngành kinh tế.
- Sản xuất công nghiệp: Chỉ số sản xuất công nghiệp và sản lượng các sản phẩm chủ yếu được cập nhật hàng tháng để đánh giá sức khỏe của ngành kinh tế mũi nhọn.
Số hóa công tác an sinh và quản trị xã hội
Bộ chỉ số dành một phần đáng kể cho các vấn đề dân sinh và nhân lực:
- Lao động và Giáo dục: Theo dõi số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, giao dịch việc làm và tình hình đào tạo nghề cho người khuyết tật. Trong giáo dục, dữ liệu bao phủ từ mầm non đến giáo dục thường xuyên, phân biệt rõ cơ sở công lập và ngoài công lập.
- Bảo hiểm và Y tế: Thống kê số người tham gia và hưởng BHXH, BHYT; số bác sĩ và giường bệnh trên 10.000 dân.
- Cải cách hành chính: Đây là nhóm chỉ số hiện đại, đo lường chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử theo thời gian thực.
Năng lực ứng phó khẩn cấp dựa trên bản đồ số
Một điểm sáng của Quyết định 5340 là việc thiết lập nhóm chỉ số dành riêng cho tình huống khẩn cấp (Nhóm D). Thành phố yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu đa lớp trên bản đồ số Việt Nam:
- Lớp dữ liệu bản đồ nền: Gồm địa hình, giao thông, lưới điện, sông ngòi....
- Lớp dữ liệu tình huống: Theo dõi cường độ bão, vùng dự báo ngập lụt, bản đồ nhiệt các ca nhiễm dịch bệnh, vị trí cháy nổ hoặc tràn hóa chất.
- Lớp dữ liệu nguồn lực: Hiển thị vị trí và trạng thái sẵn sàng của các đơn vị quân đội, công an, bệnh viện dã chiến, ICU còn trống, kho dự trữ lương thực và phương tiện chuyên dụng như trực thăng, tàu xe lội nước.
- Lớp dữ liệu dân sinh: Xác định mật độ dân cư và vị trí các đối tượng dễ bị tổn thương (trường học, viện dưỡng lão) để lập lộ trình sơ tán dân tối ưu nhất.
Các chỉ số cụ thể trong nhóm này như: sức gió tâm bão, mực nước sông hồ, số ca mắc bệnh nặng/nguy kịch, tỷ lệ lấp đầy giường ICU, hay số người đã được cứu nạn... sẽ giúp lãnh đạo rút ra bài học kinh nghiệm để không ngừng hoàn thiện công tác phòng chống thiên tai theo Khung Sendai của Liên hợp quốc.
Dự án trọng điểm và Chương trình mục tiêu quốc gia
Đối với các dự án lớn như cao tốc Bắc - Nam hay cảng hàng không quốc tế, Hải Phòng xây dựng các dashboard chi tiết hiển thị trạng thái bằng mã màu (Xanh: đúng tiến độ, Vàng: có nguy cơ, Đỏ: chậm tiến độ). Các dữ liệu về giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu và tiến độ thi công thực tế sẽ được cập nhật liên tục để tháo gỡ vướng mắc kịp thời.
Song song đó, tiến độ giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới cũng được định lượng qua các chỉ số như: tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều, số lao động được đào tạo nghề, tỷ lệ dân nông thôn dùng nước sạch quy chuẩn.
Tổ chức thực hiện: Trách nhiệm và sự phối hợp
Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai Bộ chỉ số này. Các Sở, ban, ngành và UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin, phân tích và dự báo thông tin, dữ liệu theo đúng phạm vi và thời gian quy định.
Các cơ quan thực hiện chính bao gồm:
- Cục Thống kê thành phố: Chủ trì các chỉ số về giá, sản xuất công nghiệp và vận tải.
- Sở Tài chính: Theo dõi thu - chi ngân sách và đầu tư công.
- Công an thành phố: Quản lý dữ liệu dân cư, xuất nhập cảnh và an ninh trật tự.
- Sở Nông nghiệp và Môi trường: Giám sát sản lượng lúa, rừng, nông thôn mới và các thông tin khí tượng thủy văn.
- Văn phòng UBND thành phố: Theo dõi việc thực hiện nhiệm vụ do Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ giao.
Việc ban hành Bộ chỉ số theo Quyết định 5340 là minh chứng cho quyết tâm của Hải Phòng trong việc số hóa hoàn toàn công tác điều hành. Bằng cách kết nối liên thông dữ liệu và sử dụng các công cụ phân tích hiện đại, thành phố không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tạo ra sự minh bạch, nhanh chóng trong việc giải quyết các vấn đề của người dân và doanh nghiệp. Hệ thống này chính là "bộ não số" đưa Hải Phòng vững vàng tiến vào kỷ nguyên quản trị thông minh, xứng đáng với vị thế trung tâm phát triển của khu vực.