Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến giấy tờ có yếu tố nước ngoài trở thành nhu cầu cấp thiết của người dân và doanh nghiệp. Ngày 25/02/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 330/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước La Hay về miễn hợp pháp hóa giấy tờ công của nước ngoài (hay còn gọi là Công ước Apostille). Ngay sau đó, thành phố Hải Phòng đã triển khai ngay hành động để đưa Công ước này vào thực tiễn địa phương thông qua Văn bản số 2453/VP-TC ngày 10/03/2026.
Từ nền tảng Nghị định 111/2011/NĐ-CP
Trước khi gia nhập Công ước Apostille, công tác chứng nhận và hợp pháp hóa lãnh sự tại Việt Nam được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 111/2011/NĐ-CP. Theo đó, "Chứng nhận lãnh sự" là việc cơ quan thẩm quyền Việt Nam xác nhận con dấu, chữ ký trên giấy tờ Việt Nam để sử dụng ở nước ngoài; còn "Hợp pháp hóa lãnh sự" là xác nhận giấy tờ nước ngoài để sử dụng tại Việt Nam.
Quy trình này thường mất từ 01 đến 05 ngày làm việc và yêu cầu đối chiếu mẫu con dấu, chữ ký đã được thông báo chính thức. Tuy nhiên, việc chứng nhận này chỉ dừng lại ở con dấu và chữ ký, không bao hàm chứng nhận về nội dung và hình thức của tài liệu. Sự ra đời của Công ước Apostille tại Việt Nam chính là một cuộc "cách mạng" nhằm thay thế quy trình hợp pháp hóa lãnh sự truyền thống vốn nhiều tầng nấc bằng một con tem "Apostille" duy nhất có giá trị quốc tế.
Kế hoạch triển khai đồng bộ và quyết liệt
Theo Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 330/QĐ-TTg, lộ trình thực hiện được chia thành nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm với mục tiêu đảm bảo Công ước có hiệu lực hoàn toàn đối với Việt Nam từ ngày 11/09/2026.
- Hoàn thiện thể chế và tuyên truyền: Bộ Ngoại giao chủ trì xây dựng Nghị định hướng dẫn thi hành Công ước trước ngày 15/06/2026, đồng thời triển khai các chiến dịch truyền thông nhằm phổ biến quy định mới đến người dân và doanh nghiệp.
- Chuyển đổi số và e-Apostille: Một trong những điểm đột phá của kế hoạch là xây dựng hệ thống cấp và quản lý tem Apostille điện tử (e-Apostille). Hệ thống này cho phép nộp hồ sơ trực tuyến, theo dõi kết quả và xác thực tem trên môi trường điện tử, giúp tăng tính minh bạch và an toàn thông tin.
- Phân cấp cho địa phương: Trong giai đoạn 2027–2030, Bộ Ngoại giao dự kiến sẽ phân cấp thẩm quyền cấp tem Apostille cho cơ quan ngoại vụ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
- Hợp tác quốc tế và Đào tạo: Việt Nam sẽ tham gia các diễn đàn quốc tế của Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế, đồng thời tổ chức tập huấn chuyên sâu cho cán bộ tiếp nhận giấy tờ về cách nhận biết tem Apostille của các nước thành viên.
Hành động cụ thể tại thành phố Hải Phòng
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, ngày 10/03/2026, Văn phòng UBND thành phố Hải Phòng đã phát đi thông báo truyền đạt ý kiến của Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường. Theo đó, thành phố giao Sở Ngoại vụ đóng vai trò chủ trì, phối hợp cùng các cơ quan liên quan rà soát, nghiên cứu Kế hoạch thực hiện Công ước để triển khai theo đúng lộ trình quy định.
Việc Hải Phòng khẩn trương nhập cuộc cho thấy tầm nhìn của lãnh đạo thành phố trong việc kiến tạo môi trường đầu tư thuận lợi. Sở Ngoại vụ sẽ là đầu mối tiếp nhận, hướng dẫn và phối hợp xác minh tính xác thực của các giấy tờ công, đảm bảo việc sử dụng giấy tờ giữa Hải Phòng và các nước thành viên Công ước La Hay diễn ra thông suốt.
Ý nghĩa chiến lược của việc thực hiện Công ước
Việc triển khai Công ước Apostille mang lại nhiều lợi ích to lớn:
- Đơn giản hóa thủ tục, tiết kiệm chi phí: Người dân và doanh nghiệp sẽ không còn phải đi lại nhiều lần giữa các cơ quan ngoại giao để hợp pháp hóa giấy tờ. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi Hải Phòng có nhu cầu thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyên gia quốc tế rất lớn.
- Thúc đẩy hội nhập kinh tế: Với tư cách là thành phố cảng quốc tế, việc áp dụng chuẩn chung về giấy tờ công giúp các giao dịch thương mại, đầu tư và tư pháp giữa Hải Phòng và thế giới trở nên nhanh chóng, tin cậy hơn.
- Nâng cao năng lực quản lý nhà nước: Việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung về tem Apostille giúp các cơ quan tiếp nhận giấy tờ dễ dàng kiểm tra, giám sát và phòng ngừa các trường hợp giấy tờ giả mạo. Bộ Công an cũng sẽ phối hợp chặt chẽ trong việc xác minh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong thực thi Công ước.
- Khẳng định vị thế quốc tế: Tham gia Công ước La Hay là minh chứng cho sự cam kết của Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng trong việc cải cách hành chính theo hướng hiện đại, minh bạch và phù hợp với chuẩn mực quốc tế.
Việc triển khai Công ước Apostille không chỉ đơn thuần là thay đổi một quy trình hành chính, mà là minh chứng cho quyết tâm của Hải Phòng trong việc tiến vào "kỷ nguyên mới" về quản trị công. Với sự chủ động của Sở Ngoại vụ và sự phối hợp của các sở ngành, thành phố Hải Phòng kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong công tác đối ngoại, góp phần đưa thành phố trở thành trung tâm giao thương quốc tế hàng đầu trong khu vực.