Ngày 29/4/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP về việc cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) và điều kiện kinh doanh (ĐKKD) trong các lĩnh vực trọng yếu bao gồm: Quốc phòng, Nội vụ, Tài chính, Xây dựng, Ngoại giao, Tư pháp và Ngân hàng. Đây được xem là một bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng cho người dân và doanh nghiệp.
1. Nguyên tắc cốt lõi: Lấy sự thuận lợi của người dân và doanh nghiệp làm trung tâmNghị quyết 24 xác lập các nguyên tắc khắt khe trong việc cải cách hành chính. Việc cắt giảm, đơn giản hóa phải đảm bảo tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, lành mạnh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, Chính phủ yêu cầu tăng tính chủ động của chính quyền địa phương và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước thông qua việc tối ưu hóa quy trình.
Điểm nhấn quan trọng là việc tiếp tục đổi mới toàn diện cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Các thủ tục hành chính phải đảm bảo tính công khai, minh bạch và không phụ thuộc vào địa giới hành chính, nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính hiện đại.
2. Lĩnh vực Xây dựng và Giao thông: Đẩy mạnh phân cấp cho địa phươngLĩnh vực Xây dựng ghi nhận sự thay đổi lớn trong việc phân cấp thẩm quyền từ Trung ương về cho Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh.
- Vận tải đường thủy: Thẩm quyền cấp Giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm bằng phương tiện thủy nội địa hiện được giao cho UBND cấp tỉnh thực hiện trong phạm vi địa bàn quản lý. Quy trình xử lý hồ sơ cũng được rút ngắn đáng kể: trường hợp nộp trực tuyến, cơ quan cấp phép phải xem xét tính đầy đủ của hồ sơ trong vòng không quá 01 ngày làm việc.
- Hàng hải và Đăng kiểm: Chính phủ bãi bỏ hàng loạt thủ tục không còn phù hợp như: thủ tục phê duyệt phương án phá dỡ tàu biển; thủ tục cấp giấy phép nhập khẩu tàu biển đã qua sử dụng để phá dỡ; và nhiều TTHC liên quan đến việc công bố mở cảng biển hoặc thông báo hàng hải. Ngoài ra, các điều kiện về cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ô tô cũng được cắt giảm để giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp.
- Quy hoạch và Kiến trúc: Thời hạn giải quyết các thủ tục như thỏa thuận tổng mặt bằng hoặc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc được quy định cụ thể từ 02 đến 08 ngày làm việc tùy loại hồ sơ, giúp đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư.
Ngành Ngân hàng và Tài chính thực hiện những cải cách mạnh mẽ hướng tới kinh tế số và hội nhập quốc tế:
- Fintech và Công nghệ: Nghị quyết quy định chi tiết hồ sơ và thời hạn giải quyết thủ tục đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm (Sandbox) đối với giải pháp chấm điểm tín dụng và chia sẻ dữ liệu qua giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API). Thời hạn xử lý hồ sơ xác nhận đã nhận đầy đủ thành phần hồ sơ là 80 ngày.
- Chứng khoán và Casino: Các thành phần hồ sơ trong lĩnh vực chứng khoán được thay thế hoặc cắt giảm nếu cơ quan tiếp nhận có thể khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu quốc gia. Trong kinh doanh Casino và đặt cược, các điều kiện về thiết bị điện tử, hệ thống camera giám sát và quản lý nguồn thu ngoại tệ được chuẩn hóa rõ ràng nhằm đảm bảo tính minh bạch nhưng vẫn tạo thuận lợi cho vận hành.
- Hoạt động Thanh toán: Các điều kiện cung ứng dịch vụ thanh toán không qua tài khoản thanh toán và dịch vụ trung gian thanh toán được quy định chặt chẽ về hạ tầng công nghệ thông tin và năng lực nhân sự đại diện theo pháp luật.
Nghị quyết dành sự quan tâm đặc biệt đến việc đơn giản hóa các thủ tục dành cho người có công với cách mạng.
- Chính sách ưu đãi: Quy trình đưa người có công đi điều dưỡng hoặc cấp Bằng "Tổ quốc ghi công" được tối ưu hóa về mặt thời gian và hồ sơ, đảm bảo quyền lợi của người dân được thực hiện nhanh chóng nhất.
- Quản lý lao động: Việc xác nhận danh sách người lao động Việt Nam đi làm giúp việc gia đình ở nước ngoài được điều chỉnh theo hướng không thực hiện một số thủ tục rườm rà, thay vào đó tăng cường quản lý qua hệ thống thông báo trực tuyến của doanh nghiệp.
- Báo chí nước ngoài: Chính phủ chính thức phân cấp thẩm quyền giải quyết TTHC "Cấp phép làm cộng tác viên/trợ lý cho Văn phòng thường trú báo chí nước ngoài tại Việt Nam" cho UBND cấp tỉnh thực hiện.
Trong lĩnh vực Quốc phòng, các thủ tục liên quan đến vùng trời và thiết bị bay không người lái được minh bạch hóa,. Hồ sơ cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện cho cơ sở nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm tàu bay không người lái được quy định rõ ràng với sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Công an trong việc cho ý kiến. Đối với lĩnh vực mật mã dân sự, trình tự cấp mới, sửa đổi hay gia hạn giấy phép kinh doanh được rút ngắn thời gian thẩm định xuống còn từ 06 đến 12 ngày làm việc tùy trường hợp.
Lộ trình thực hiện và trách nhiệm thi hành
Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký (29/4/2026) cho đến trước ngày 01/3/2027. Chính phủ giao các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc triển khai và trình các văn bản quy phạm pháp luật liên quan để thực hiện việc cắt giảm, phân cấp theo lộ trình.
Bộ Tư pháp đóng vai trò chủ trì theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết này. Đặc biệt, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị có thành tích trong việc xây dựng, ban hành Nghị quyết sẽ được xem xét khen thưởng theo quy định pháp luật.
Việc ban hành Nghị quyết 24 là lời cam kết của Chính phủ trong việc xây dựng một bộ máy hành chính phục vụ, giảm thiểu chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới.