Năm 2024 chứng kiến một bước tiến mạnh mẽ trong công tác cải cách thể chế của Việt Nam, nhằm tạo ra một hệ thống pháp lý minh bạch, đồng bộ và hiệu quả, đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước. Cải cách thể chế đã được xác định là một trong ba đột phá chiến lược, góp phần tạo điều kiện thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ.
Xây dựng và hoàn thiện thể chế
Chính phủ đã chỉ đạo và triển khai nhiều biện pháp quan trọng để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Thủ tướng Chính phủ đã khẳng định việc đẩy mạnh rà soát, hoàn thiện thể chế và pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, quyết định sự thành công trong quản lý nhà nước. Đặc biệt, trong năm 2024, Chính phủ đã tổ chức 11 phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật, nhằm tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn trong quá trình xây dựng và thực thi các quy định pháp lý. Một trong những nhiệm vụ lớn của Chính phủ là tập trung hoàn thiện thể chế pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Kết quả cụ thể, năm 2024, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 29 luật, tăng 13 luật so với năm 2023. Các bộ, ngành đã tham mưu và trình Chính phủ ban hành 155 nghị định, tăng 65 nghị định so với năm 2023, và ban hành 496 thông tư, tương đương số thông tư của năm 2023. HĐND và UBND cấp tỉnh đã ban hành 4.462 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), tăng 1.035 VBQPPL so với năm 2023; HĐND và UBND cấp huyện đã ban hành 1.547 VBQPPL, giảm 551 VBQPPL so với năm 2023 (năm 2023, HĐND và UBND cấp tỉnh đã ban hành 3.427 VBQPPL; HĐND và UBND cấp huyện đã ban hành 2.098 VBQPPL), qua đó tiếp tục hoàn thiện thể chế của nền hành chính, kịp thời thích ứng, điều chỉnh hiệu quả các mối quan hệ kinh tế - xã hội.
Công tác theo dõi, kiểm tra và rà soát văn bản quy phạm pháp luật
Một trong những điểm nhấn trong cải cách thể chế là công tác theo dõi, kiểm tra và rà soát văn bản quy phạm pháp luật. Chính phủ và các bộ, ngành đã thực hiện nhiều hoạt động thiết thực để kiểm tra, rà soát và xử lý các văn bản quy phạm pháp luật không còn phù hợp, gây cản trở sự phát triển của đất nước. Năm 2024, Bộ Tư pháp đã tiếp nhận để kiểm tra 3.040 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có 247 văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ và 2.793 văn bản của HĐND và UBND cấp tỉnh. Qua quá trình kiểm tra, Bộ Tư pháp đã phát hiện và kiến nghị xử lý 149 văn bản có quy định trái pháp luật về thẩm quyền và nội dung. Từ kết quả kiểm tra, các bộ, ngành đã xử lý xong 1.162/1.297 văn bản, đạt tỷ lệ 89,59%, giảm 2,66% so với năm 2023. Trong đó, có 135 văn bản được xử lý qua kiểm tra và 1.027 văn bản qua rà soát. Các địa phương cũng tích cực tham gia công tác rà soát, xử lý gần 3.849 văn bản quy phạm pháp luật cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc công bố hết hiệu lực, trong đó đã xử lý xong 3.236 văn bản, đạt tỷ lệ 84,07%.
Công Tác Tổ Chức Thi Hành Pháp Luật
Trong năm 2024, Chính phủ cũng đã chỉ đạo các cơ quan chức năng đẩy mạnh công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật, đặc biệt là trong các lĩnh vực trọng tâm và liên ngành. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Kế hoạch theo dõi tình hình thi hành pháp luật trong các lĩnh vực trọng tâm như an toàn thực phẩm, quản lý thuế và xuất bản, in và phát hành xuất bản phẩm.
Bộ Tư pháp đã phối hợp với các bộ, ngành tổ chức kiểm tra và khảo sát tại các địa phương như Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế và TP.HCM, qua đó trao đổi, tháo gỡ các khó khăn vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật. Các hội thảo, tọa đàm được tổ chức để giúp các địa phương hiểu rõ hơn về quy trình thi hành pháp luật và cách thức xử lý các vấn đề phát sinh.
Kết Luận
Cải cách thể chế năm 2024 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, thể hiện qua việc sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hàng nghìn văn bản quy phạm pháp luật, nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước, thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch và hiệu quả. Những nỗ lực trong cải cách hành chính, theo dõi thi hành pháp luật và kiểm tra, rà soát các văn bản pháp lý đã và đang tạo ra một nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Nhờ vào những cải cách quyết liệt, hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, đồng bộ, góp phần đưa đất nước tiến gần hơn đến mục tiêu phát triển bền vững và thịnh vượng. Những thành quả đạt được trong năm 2024 không chỉ là kết quả của sự nỗ lực trong việc cải cách thể chế mà còn là minh chứng cho sự quyết tâm của Chính phủ trong việc tạo dựng một môi trường pháp lý thông thoáng, thuận lợi cho sự phát triển của nền kinh tế đất nước.