Thành phố Hải Phòng, với bờ biển dài khoảng 125 km và diện tích vùng biển rộng lớn lên tới 4.000 km², giữ một vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về cả quốc phòng, an ninh lẫn kinh tế của vùng Bắc Bộ và cả nước. Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” từ Ủy ban Châu Âu (EC), trong thời gian qua, UBND thành phố đã coi công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ cấp bách, tối quan trọng hàng đầu. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Hải Phòng đã huy động tối đa nguồn lực, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tiến tới một ngành thủy sản minh bạch và bền vững.
- Hệ thống chỉ đạo điều hành xuyên suốt và quyết liệt
Để khắc phục các khuyến nghị của EC, Hải Phòng đã nghiêm túc triển khai Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư và các Công điện của Thủ tướng Chính phủ thông qua một hệ thống văn bản chỉ đạo dày đặc và cụ thể. UBND thành phố đã ban hành nhiều kế hoạch quan trọng như Kế hoạch số 127/KH-UBND về chương trình hành động thực hiện Chỉ thị 32, Kế hoạch số 130/KH-UBND về bảo vệ nguồn lợi thủy sản đến năm 2030 và các kế hoạch cao điểm trong năm 2025, 2026.
Đặc biệt, thành phố đã giao người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp phải chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố nếu để xảy ra tình trạng vi phạm IUU tại địa phương quản lý. Sau khi sáp nhập với tỉnh Hải Dương, Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU thành phố đã sớm được kiện toàn theo Quyết định số 3156/QĐ-UBND ngày 28/7/2025 để đảm bảo tính liên tục và hiệu quả trong điều hành. Ngoài ra, một Tổ liên ngành vận hành hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) cũng đã được thành lập để theo dõi và xử lý vi phạm 24/24 giờ.
- Đột phá trong công tác tuyên truyền và thay đổi nhận thức
Xác định ngư dân là chủ thể cốt lõi, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp cùng các địa phương ven biển và đặc khu tổ chức sâu rộng các lớp tập huấn về Luật Thủy sản 2017 và các quy định chống khai thác IUU. Từ năm 2024 đến đầu năm 2026, thành phố đã tổ chức 08 Hội nghị tập huấn cho 700 chủ tàu và thuyền trưởng.
Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, thành phố đã cấp phát trực tiếp 1.000 chiếc phao, 1.000 lá cờ Tổ quốc, 1.000 tờ rơi và hàng trăm quyển sổ tay pháp luật cho các phương tiện tàu cá. Công tác truyền thông còn được đẩy mạnh trên các phương tiện thông tin đại chúng với hơn 50 tin, bài, ảnh và phóng sự chuyên sâu về xử lý vi phạm IUU trên Báo Hải Phòng và Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố, góp phần làm thay đổi căn bản nhận thức của cộng đồng ngư dân.
- Quản lý đội tàu và giám sát hành trình: Những con số "biết nói"
Tính đến ngày 08/3/2026, công tác quản lý đội tàu của Hải Phòng đã đạt được những kết quả hết sức ấn tượng:
- Tổng số tàu cá: Thành phố hiện có 786 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên.
- Đăng ký và dữ liệu: Đã thực hiện đăng ký cho 100% (786/786) tàu cá và cập nhật đầy đủ thông tin vào Cơ sở dữ liệu nghề cá Quốc gia (Vnfishbase).
- Giấy phép khai thác: Đã cấp phép cho 100% (786/786) tàu đủ điều kiện hoạt động.
- Lắp đặt thiết bị VMS: Đối với nhóm tàu có chiều dài từ 15m trở lên, Hải Phòng đã hoàn thành lắp đặt thiết bị VMS cho 273/273 tàu đang hoạt động, đạt tỷ lệ 100%.
Đối với những tàu không đủ điều kiện hoạt động (02 tàu hết hạn an toàn kỹ thuật), thành phố đã giao cho UBND cấp xã, phường quản lý chặt chẽ, yêu cầu không để ngư lưới cụ trên tàu và cập nhật hình ảnh báo cáo hàng ngày để đảm bảo các tàu này không thể lén lút ra khơi.
- Kiểm soát chặt chẽ hoạt động tại cảng và bến cá
Hải Phòng hiện vận hành 03 cảng cá trọng điểm gồm cảng Ngọc Hải, cảng Trân Châu (loại II) và cảng Bạch Long Vĩ (loại III). Công tác kiểm soát tàu ra vào cảng và giám sát sản lượng bốc dỡ đã đi vào nề nếp. Số liệu thống kê cho thấy sự quyết liệt trong kiểm soát:
- Năm 2024: Ghi nhận 15.417 lượt tàu xuất nhập cảng, sản lượng bốc dỡ đạt 2.998,4 tấn.
- Năm 2025: Có 13.383 lượt tàu qua cảng, sản lượng tăng lên 3.209,83 tấn.
- Từ đầu năm 2026 đến 08/3/2026: Đã có 1.706 lượt tàu xuất nhập cảng với sản lượng hơn 343 tấn.
Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Trong năm 2025, đã có 4.761 lượt tàu cập rời cảng qua phần mềm eCDT. Riêng hơn 2 tháng đầu năm 2026, số lượt tàu thực hiện qua phần mềm eCDT đã đạt 1.134 lượt, tăng 215 lượt so với cùng kỳ. Hệ thống nhật ký điện tử (eLogbook) cũng đang được tích cực triển khai để minh bạch hóa nguồn gốc thủy sản.
- Thực thi pháp luật và xử lý vi phạm: Không có vùng cấm
Thành phố đã duy trì lực lượng trực ban 24/24 giờ để theo dõi tín hiệu VMS, kịp thời nhắc nhở các tàu mất kết nối hoặc có nguy cơ vượt ranh giới trên biển. Từ năm 2024 đến nay, lực lượng chức năng đã xác minh hàng trăm trường hợp nghi ngờ vi phạm. Kết quả xử lý vi phạm hành chính:
- Từ tháng 01/2024 đến 08/3/2026, thành phố đã xử lý 399 trường hợp vi phạm với tổng số tiền phạt lên tới 5.894,9 triệu đồng.
- Riêng trong hơn 2 tháng đầu năm 2026, đã xử lý 19 trường hợp, phạt 644,9 triệu đồng. Trong đó, có 01 tàu vi phạm mất kết nối VMS đã bị xử phạt nặng với số tiền 200 triệu đồng.
Đặc biệt, Hải Phòng đã thể hiện thái độ kiên quyết thông qua việc xử lý hình sự. Ngày 06/02/2026, Bộ đội Biên phòng thành phố đã khởi tố vụ án về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh trái phép” liên quan đến việc gửi thiết bị VMS sang tàu khác để đi khai thác trái phép. Hồ sơ đã được bàn giao cho Công an thành phố để điều tra mở rộng theo thẩm quyền. Đây là minh chứng rõ nhất cho nỗ lực chấm dứt tình trạng môi giới, móc nối đưa tàu cá đi khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài.
- Hướng tới tương lai: Nghề cá bền vững và có trách nhiệm
Trong thời gian tới, Ban Chỉ đạo IUU thành phố Hải Phòng xác định tiếp tục tập trung vào các nhóm nhiệm vụ trọng tâm:
- Tiếp tục cao điểm hành động: Triển khai nghiêm túc các Công điện của Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt là Công điện số 03/CĐ-TTg ngày 13/01/2026 để chuẩn bị làm việc với Đoàn thanh tra EC lần thứ 5.
- Quản lý chặt chẽ cửa sông: Phối hợp với Bộ đội Biên phòng cho tàu neo đậu chốt chặn tại các cửa sông, kiên quyết không cho ra khơi những tàu "3 không" (không giấy phép, không VMS, không biển số).
- Số hóa hoàn toàn: Đẩy mạnh hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và yêu cầu ngư dân khai báo bắt buộc trước khi rời, cập cảng.
- Tạo sinh kế bền vững: Phát triển nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi biển, để cắt giảm đội tàu phù hợp với trữ lượng nguồn lợi. Đồng thời, triển khai thành lập các khu bảo tồn biển và khu vực cấm khai thác có thời hạn để tái tạo nguồn lợi thủy sản bền vững.
Với sự nỗ lực không ngừng nghỉ và những kết quả thực chất đã đạt được, thành phố Hải Phòng cùng cả nước tin tưởng sẽ sớm gỡ bỏ được cảnh báo “Thẻ vàng” của EC, khẳng định vị thế của một quốc gia biển có trách nhiệm trên trường quốc tế.