Vùng đất Cát Hải không chỉ được biết đến với nhiều bãi biển đẹp và các làng nghề chài lưới lâu năm mà nơi đây còn có nhiều lễ hội truyền thống độc đáo. Và nổi tiếng nhất đó là Lễ hội Xa Mã - Rước kiệu đình Hoàng Châu. Nét đẹp thể hiện văn hóa, tính cách tự do, khoáng đạt của cư dân vùng biển đảo Cát Bà.
Người dân, du khách nô nức đến Lễ hội Xa Mã - Rước kiệu
Đình Hoàng Châu được khởi dựng cách đây khoảng 300 năm. Ghi nhớ sự kiện dựng này, người dân nơi đây đã mở lễ hội Xa Mã - rước kiệu từ ngày mùng 9-12/6 âm lịch. Ngày 9/6, có nghi lễ rước nước, lễ Gia quan - mặc áo cho tượng đức Thánh mẫu Liễu Hạnh và lễ Cáo yết. Sau khi các nghi lễ kết thúc, người dân sẽ tổ chức các trò chơi dân gian truyền thống như chọi gà, cờ tướng; buổi tối có trình diễn hát Quan họ, hát Chèo...
|
Tại sao lại gọi là “Xa Mã”? Xa Mã hay còn gọi là thi kéo ngựa gỗ tái hiện lại cảnh rèn luyện, tập trận của binh sĩ thời xưa. Cuộc thi thường chỉ có hai đội tham gia là giáp Đông và giáp Đoài. Xa Mã là 2 giá xe bằng khung gỗ chắc chắn, có thể di chuyển, cơ động. Mỗi giá xe có 4 bánh xe bằng gỗ. Trên giá xe có ngựa chiến bằng gỗ, thân to, vững chắc, có dây cương, yếm hoa, cổ đeo lục lạc. Mỗi đội có quân số từ 12 đến 15 người tham gia, với trang phục chỉnh tề theo đúng quy định của hội làng… |
Hai đội thi đấu kéo Xa Mã
Xa Mã của hai giáp sẽ chạy ngược chiều, theo vòng tròn của sân đình. Xa Mã giáp Đông sẽ di chuyển từ Đông sang Tây; Xa Mã giáp Tây sẽ di chuyển ngược lại. Quy định của cuộc chơi, bên nào muốn giành giải thưởng phải kéo ngựa chạy đủ ba vòng, không chạm vạch. Điều tối kỵ là không làm tổn thương đến Xa mã cũng như đối phương và các thành viên trong đội. Phần thưởng được trao cho đội thắng cuộc là lộc phẩm của Hội đình.
Ngoài Xa Mã, một hoạt động không thể bỏ qua khi đến đây là nghi lễ rước kiệu. Rước kiệu là hoạt động mang đậm sự tín ngưỡng tâm linh, độc đáo. Các nam quan, nữ quan tham gia rước kiệu tại hội làng được chọn phải là những người chưa có vợ, chồng; gia đình không có tang. Trong những giây khắc linh thiêng, phù giá cùng chiếc kiệu bỗng chạy như bay trên sân đình và đi khắp quanh làng như thần thánh hiển linh.
Nghi lễ rước kiệu
Lễ hội Xa Mã - Rước kiệu đình Hoàng Châu không chỉ là một nét đẹp văn hóa đặc sắc của ngư dân vùng biển mà còn nơi lưu giữ nguồn sử liệu quý giá, về những nhân vật lịch sử nổi tiếng của dân tộc. Với giá trị tiêu biểu, Lễ hội Xa Mã – Rước kiệu Đình Hoàng Châu được nhà nước công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia vào năm 2017.