Lễ hội vật đình Vĩnh Khê thuộc xã An Đồng, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng được tổ chức hàng năm vào ngày mồng 7 tháng Giêng âm lịch để thể hiện lòng tôn kính, uống nước nhớ nguồn, noi gương trung liệt, hiếu nghĩa của ba vị danh tướng tài trí mưu lược là Phạm Tử Nghi và Vũ Viết Giao, Vũ Viết Sào. Nổi bật nhất Lễ hội là phần thi đấu vật, một nét đẹp truyền thống thể hiện tinh thần thượng võ của người dân Vĩnh Khê và là Hội đấu vật đầu năm lớn nhất tại thành phố Cảng.
Du khách thập phương và người dân đến xem Hội vật làng Vĩnh Khê (Hình: sưu tầm)
Hội vật làng Vĩnh Khê thường diễn ra trong 1 ngày thu hút rất nhiều đô vật đến từ các lò vật nổi tiếng trong nước đến so tài. Theo thông lệ, mở đầu là nghi lễ truyền thống theo phong tục của làng, gồm lễ giao điệp và đấu vật tượng trưng trước ban thờ. Sau đó, các đô vật sẽ bước vào thi đấu trên khán đài được dựng ở sân đình. Lễ giao điệp để thỉnh cầu trời đất và hai vị thành hoàng làng, bày tỏ lòng nhớ ơn của con cháu đối với người xưa. Hai vị cao niên với trang phục áo dài, quần trắng, chân đất, khăn đầu, đai lưng cùng màu và hai người trong hai trang phục màu khác nhau sẽ cùng bước ra vái thành hoàng làng, chào nhau và bắt đầu keo vật. Dù là lễ giao điệp, hai đô vật già cũng phải thực hiện đủ 3 keo. Sau khi lễ giao điệp kết thúc, giải vật mới chính thức được bắt đầu. Người được chọn tham gia lễ giao điệp là hai cụ ông từ 60 tuổi trở lên. Được tham gia lễ giao điệp không chỉ là vinh dự của một cá nhân mà còn là niềm tự hào của cả gia đình, dòng tộc. Hội vật làng Vĩnh Khê đề cao tinh thần thượng võ, hào sảng của các đô vật.
Nét độc đáo riêng biệt của hội vật truyền thống làng Vĩnh Khê nằm ở thể lệ thi đấu không theo bất cứ một quy chuẩn sẵn có nào mà hoàn toàn theo lệ làng quy định. Theo đó, các đô vật tham gia thi đấu với nhau sẽ không tính thời gian, lứa tuổi, hạng cân và thời gian thi đấu. Thông thường các đô vật sẽ tham gia thi đấu trong 3 hiệp với thời gian mỗi hiệp là 3 phút. Trường hợp kết thúc 3 hiệp thi đấu mà vẫn không phân được thắng bại thì các đô vật sẽ bước tiếp vào hiệp phụ thi đấu không còn tính thời gian. Người được coi là thắng tuyệt đối là khi hạ được đối thủ ở tư thế hai vai, một bên mông chạm thảm cùng lúc trong khoảng thời gian 3 giây.
Các đô vật đang tranh tài trên đấu trường (Hình: sưu tầm)
Một nét riêng nữa giúp Hội vật làng Vĩnh Khê thu hút được cả các đô vật chuyên nghiệp từ khắp cả nước tham dự đó là giải thưởng thường cao hơn hẳn những hội vật khác, nhờ sự đóng góp của các khán giả, người dân tham gia lễ hội có khi lên tới hàng chục triệu đồng cho các trận đấu hay và các đô vật giỏi, thi đấu nhiệt tình.
Với bề dày lịch sử của mình, năm 2018, Lễ hội vật làng Vĩnh Khê đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Lễ hội là nét đẹp truyền thống thể hiện cho tinh thần thượng võ của người dân địa phương. Cũng từ lễ hội này, đã khai phá, sản sinh ra nhiều đô vật giỏi, có thứ hạng cao trong phong trào thể dục thể thao của huyện và thành phố. Tất cả người dân Vĩnh Khê nói riêng và những ai biết đến Hội vật làng Vĩnh Khê nói chung đều mong những giá trị của hội vật truyền thống này sẽ luôn được gìn giữ và phát huy, đại diện cho sức sống của vùng đất mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc này.