Núi Voi thuộc huyện An Lão, cách trung tâm thành phố 20 km. Núi Voi - Xuân Sơn là một quần thể núi đá, núi đất khá cao, xen kẽ lẫn nhau, nhấp nhô, uốn khúc qua địa phận của 3 xã Trường Thành, An Tiến và An Thắng của huyện An Lão, thành phố Hải Phòng.
Núi Voi có phong cảnh thiên nhiên hoang sơ trữ tình, gồm các dãy núi, những quả đồi tụ hội với nhau, bên dưới núi là các hang động lớn, với vẻ đẹp độc đáo. Đây là từng nơi tụ hội đóng quân của nữ tướng Lê Chân thời Hai Bà Trưng, nơi đóng quân của nhà Mạc, của cách mạng trong kháng chiến chống Pháp. Quần thể núi Voi là một trong những di tích lịch sử, thắng cảnh cấp quốc gia của thành phố Hải Phòng được nhà nước xếp hạng sớm ngày 28/4/1962. Sở dĩ có tên là núi Voi bởi dãy núi khi nhìn từ xa xa trông giống hình một con voi khổng lồ, rất kỳ vỹ và độc đáo, làm nên nét riêng cho khu di tích này. Núi Voi có phong cảnh rất đỗi hoang sơ và trữ tình, một vẻ đẹp mộc mạc, bình yên cùa làng quê Việt Nam, với những dãy núi nhấp nhô, nằm trải dài len lỏi khắp các cánh đồng lúa rộng lớn. Hai bên là hai con sông với dòng chảy xanh ngắt hiền hòa, ôm ấp lấy núi Voi là sông Lạch Tray và sông Đa Độ, bên trong các dãy núi là các hang động nguyên sơ, độc đáo có tên rất hay như động Voi, động Nam Tào, Bắc Đẩu, hang Già Vị, hang Chiêng, hang Trống, hang Cá Chép…. Bên trong hang động là những lớp nhũ đá, măng đá với đầy đủ hình dạng, kích thước khác nhau. Đặc biệt hang Họng Voi còn có một chiếc giếng lớn và đây chính là nét độc đáo tạo nên sự khác biệt của khu di tích núi Voi. Người nơi đây gọi là giếng thần, có nhiều giai thoại được truyển từ nhiều thế hệ. Giếng sâu hun hút chảy trực tiếp ra sông Đa Độ.
Nhìn từ xa Núi Voi giống hình một con voi khổng lồ (Ảnh: Sưu tầm)
Quần thể di tích bao gồm những ngọn đồi quây quần tụ hội, nằm dưới tán rừng già xanh mát, đi sâu xuống dưới là những thung lũng với đủ thứ cỏ cây, chim muông, tạo nên một không gian hoang sơ, vẹn nguyên của thiên nhiên Việt Nam. Trên phía đỉnh núi Voi là một khoảng đất bằng phẳng khiến du khách dễ dàng liên tưởng đến hình ảnh bàn cờ mà các vị tiên ông hay so tài cùng nhau. Núi Voi không chỉ đơn thuần có đồi núi với rừng già mà còn có vô số những công trình kiến trúc cổ kính nằm rải rác khắp nơi mà danh tiếng vẫn còn vang đến tận hôm nay.
Tiêu biểu nhất phải kể đến ngôi chùa Long Hoa được xây dựng từ thế kỷ 11, dưới triều đại nhà Lý. Đến nay ngôi chùa đã bị tàn phá bởi chiến tranh, chỉ còn sót lại tàn tích, nhưng người ta vẫn nhắc về nó như một biểu tượng của vẻ đẹp thanh tịnh, thâm nghiêm chốn cửa Phật.
Núi Voi dưới ống kính nhiếp ảnh gia (Ảnh: Sưu tầm)
Nằm trong hệ thống di tích của Núi Voi cùng với di tích đình, chùa Chi Lai một công trình kiến trúc gỗ cổ độc đáo. Đền thờ Nữ tướng Lê Chân có giá trị tín ngưỡng sâu sắc, đền thờ vị tướng thời Hai Bà Trưng người đã có công tạo dựng lên vùng đất An Biên Trang tức Hải Phòng ngày nay. Không chỉ chứa đựng một kho tàng các giá trị văn hoá lịch sử quý báu, Núi Voi còn là vùng đất sản sinh nhiều danh tài mặc sĩ được lịch sử ghi nhận và đánh giá cao như Đại học sĩ Bùi Mộng Hoa, Trạng nguyên Trần Tất Văn, Tiến sĩ nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn.
Khu di tích núi Voi không chỉ là một danh thắng cảnh tuyệt đẹp của vùng đất Hải Phòng mà nơi đây còn là một một khu di tích lịch sử cấp quốc gia lưu trữ những dấu ấn đặc biệt, mà nơi đây còn là một một khu di tích lịch sử cấp quốc gia lưu trữ những dấu ấn đặc biệt. Vào năm 1930, các nhà khảo cổ đã tìm thấy những di tích của người Việt cổ, những công cụ bằng đá, bằng đồng thuộc nền văn hóa Đông Sơn, điều đó đã chứng tỏ bề dày lịch sử của khu di tích đã bắt nguồn từ thuở dựng nước của các Vua Hùng và có thể còn xa hơn thế nữa.
Với nhiều hang động lớn và được bao bọc bởi hai con sông Lạch Tray, Đa Độ cùng với địa thế hiểm trở, Núi Voi đã từng được lựa chọn là căn cứ quân sự, chiêu tập binh mã, tích trữ lương thực qua rất nhiều cuộc kháng chiến. Đây là nơi nữ tướng Lê Chân dựng cờ khởi nghĩa, chiêu binh mãi mã, tích trữ lương thực chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống giặc phương Bắc đô hộ. Có lẽ nhờ địa hình thuận lợi phù hợp nên nhà Mạc về sau cũng chọn đó là căn cứ đóng quân để bảo vệ vùng cửa ngõ Dương Kinh (nay thuộc xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy).
Đến thời kháng chiến chống Pháp, Núi Voi cũng lại là căn cứ khỏi nghĩa của các lãnh tụ Lãnh Tư, Cử Bình. Có thể nói Núi Voi là chứng nhân cho nhiều sự kiện lịch sử trong suốt những năm tháng kháng chiến chống quân xâm lược của dân tộc. Trong những ngày bom đạn ác liệt nhất của cuộc kháng chiến cống giặc Mỹ xâm lược, tháng 4 năm 1968 Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 2 được tổ chức tại đây thông qua nghị quyết, động viên nhân dân thành phố quyết tâm đánh bại âm mưu chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ.
Núi Voi ngày nay còn đó những địa chỉ đỏ như hang Thành uỷ, hang Huyện uỷ, hang Già Vị, trận địa súng phòng không,…và truyền thống du kích Núi Voi mãi mãi là niềm tự hào của người dân An Lão và thành phố Hải Phòng.
Với hình ảnh “ Những cô gái dân quân treo mình trên vách đá, lưng chừng trời bắn máy bay rơi” và lời thề bất tử như khắc vào vách đá của đội du kích Núi Voi:
“ Đứng trên đỉnh núi ta thề
Không giết được giặc không về núi Voi”
đã đưa Núi Voi trở thành huyền thoại trong những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Lễ hội truyền thống Núi Voi (Ảnh: Sưu tầm)
Có thể nói, thắng cảnh Núi Voi là một địa điểm du lịch nổi tiếng với nhiều thắng cảnh đẹp và là nơi ghi dấu nhiều chiến tích lịch sử hào hùng của dân tộc. Nếu du khách đã chọn Hải Phòng là điểm đến cho chuyến du lịch của mình, hãy một lần đến tham quan Núi Voi để khám phá danh thắng nổi tiếng đầy bản sắc tại thành phố hoa phượng đỏ./.