Hải Phòng vốn không phải là vùng đất Phật nhưng cũng là một trong những mảnh đất có nhiều di tích, danh thắng lịch sử văn hóa gắn liền với Phật giáo. Và Chùa Phổ Chiếu là một trong những ngôi chùa mang đặc trưng nổi bật của tôn giáo đó. Dù mới được xây dựng từ những năm 50 của thế kỉ trước nhưng chùa Phổ Chiếu lại mang nét đẹp cổ kính như được hình thành từ thuở xa xưa. Chùa trang nghiêm như một ngôi cổ tự với lối kiến trúc ấn tượng và có rất nhiều công trình độc đáo trong khuôn viên. Không chỉ thân thuộc với người dân địa phương mà hiện nay rất nhiều du khách trong và ngoài nước đã biết đến và ghé thăm chùa Phổ Chiếu.
Chùa Phổ Chiếu nằm cách trung tâm thành phố khoảng 1,5 km, thuộc xóm Miếu 2, phường Dư Hàng Kênh, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng.
Cổng chính vào chùa Phố Chiếu
Lịch sử hình thành chùa Phổ Chiếu
Vào năm 1953, Sư Ngộ Chân Tử người làng Cao Mại, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình đến đất này “trấn tích khai môn” xây dựng nên ngôi chùa và trụ trì tại đó. Thuở sơ khai, chùa được gọi là Tam Giáo đường, thờ Phật giáo, Nho giáo, Lão giáo, thể hiện khát vọng hòa hợp tôn giáo và sự hòa hợp dân tộc.
Đến năm 1954, Hòa thượng Thích Thanh Quang, thuộc Thiền phái Lâm Tế, từ chùa Vọng Cung tỉnh Nam Định về trụ trì, ngài chỉnh sửa Tam Giáo đường thành ngôi chùa thờ Phật, đổi tên là chùa Phổ Chiếu (chùa Chiếu). Ngoài ý nghĩa là hội thờ Phật, nơi sinh hoạt tôn giáo của nhân dân, nơi đây còn là địa chỉ đỏ ghi nhiều dấu ấn lịch sử của thành phố Hải Phòng trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ.
Nét kiến trúc đẹp và độc đáo của chùa Phổ Chiếu
Trải qua bao thăng trầm lịch sử, thiên tai, lũ lụt và chiến tranh, chùa Phổ Chiếu bị xuống cấp và hư hỏng nặng. Vào năm 1985 chùa Phổ Chiếu chính thức trải qua một đợt trùng tu lớn. Toàn bộ các đình, đền, khuôn viên chùa đã được cải tạo và xây dựng mới, khang trang và bề thế hơn.
Chùa Phổ Chiếu với kiến trúc đẹp và độc đáo
Nét chạm khắc tinh xảo trên mái chùa Phổ Chiếu
Tiếng chuông ngân vang trong gió
Chùa Phổ Chiếu được xây dựng trên một khu đất rất rộng theo hướng Đông, với ngôi chùa chính được bố trí theo kiểu chữ “công” bao gồm 5 gian tiền đường, 3 gian tọa ống muống, 3 gian hậu cung và hai tòa tả vu, hữu vu. Ngoài ra trong khuôn viên chùa còn có vườn tháp, tháp Cửu Phẩm Liên Hoa, chùa Một Cột và nhà bia tưởng niệm. Khuôn viên chùa luôn được chăm sóc gọn gàng, sạch sẽ, bầu không khí thoáng đãng khiến lòng người cảm thấy vô cùng an nhiên, thanh tịnh.
Gian tiền đường tại chùa Phổ Chiếu
Gian tiền đường của chùa Phổ Chiếu được xây dựng kỳ công, tỉ mỉ với điểm nhấn phía trên mái là một bình tửu cực lớn. Hai bên đầu hồi được đắp đấu vuông, ở phía trên có 5 bầu rượu nhỏ thể hiện cho sự hòa hợp của 3 nền tôn giáo Phật – Nho – Lão.
Bên phải chính điện là vườn tháp. Mỗi ngọn tháp được được đặt bên trong một xá lị của các trụ trì và các nhà sư quá cố trong chùa. Những ngọn tháp sở hữu kiến trúc cổ, mang nét rêu phong độc đáo.
Vườn tháp trong khuôn viên chùa Phổ Chiếu
Vườn tháp từ một góc nhìn khác
Nổi bật giữa khuôn viên chùa là tháp Cửu Phẩm Liên Hoa được xây dựng phía bên trái chính điện của chùa. Ngọn tháp gồm 9 tầng, trên đỉnh tháp được đặt một bầu rượu, tượng trưng cho bầu nước Cam Lộ của Phật Bà Quan Âm đặt phía trên đài sen.
Tháp Cửu Phẩm Liên Hoa nổi bật giữa màn đêm
Tháp Cửu Phẩm Liên Hoa và Chùa Một Cột
Chùa Một Cột giữa hồ sen có lẽ là điểm nhấn ấn tượng nhất trong khuôn viên chùa Phổ Chiếu. Ngôi chùa nhỏ được xây dựng, mô phỏng theo kiến trúc của chùa Một Cột tại Hà Nội. Bốn góc hồ sen được đắp nổi hình 4 con rồng đang uốn lượn từ mặt nước đi lên, khiến không gian thêm nhiều phần sinh động.
Chùa Một Cột tại chùa Phổ Chiếu được mô phỏng theo kiến trúc của chùa Một Cột tại Hà Nội
Trước đây, ở chính ngôi chùa Một Cột này, Thượng tọa Thích Thanh Giác đã tổ chức các khóa tu, mở các lớp dạy giáo lý Phật giáo, hoằng pháp cho rất nhiều Phật tử trên cả nước. Đặc biệt, tại nơi đây cũng diễn ra rất nhiều các hoạt động từ thiện, tạo phúc cho các tín đồ, các nhà doanh nghiệp, các đàn na tín để gieo duyên lành, cứu khổ, cứu nạn.
Không chỉ là nơi thờ Phật linh thiêng, sinh hoạt tôn giáo của người dân Hải Phòng, chùa Phổ Chiếu còn là nơi ghi lại nhiều dấu ấn lịch sử của thành phố. Theo nhiều nguồn được ghi chép lại, trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chùa là một trong những căn cứ ẩn nuôi giấu cán bộ của Đảng. Từ năm 1954 đến năm 1955, Liên đoàn Lao động đã chọn chùa làm địa điểm hội họp và chỉ huy nhân dân đấu tranh. Vào những năm tháng chống đế quốc Mỹ, chùa Phổ Chiếu chính là thành sở chỉ huy của giám đốc Cảnh sát thành phố Hải Phòng. Sau cuộc trùng tu năm 1985, nhà chùa đã dựng một nhà bia tưởng niệm Di tích lịch sử cách mạng của thành phố.
Nhà bia tưởng niệm trong khuôn viên chùa
Các hoạt động văn hóa ý nghĩa tại chùa Phổ Chiếu
Vào dịp tết Nguyên Tiêu (Rằm tháng Giêng), lễ Vu lan (Rằm tháng 7), lễ Phật Đản (Rằm tháng 4) và các ngày mùng một, ngày rằm hàng tháng, chùa Phổ Chiếu Hải Phòng luôn thu hút rất nhiều Phật tử và người dân địa phương tới dâng hương, cầu bình an. Chùa Phổ Chiếu cũng là nơi diễn ra nhiều hoạt động từ thiện, hiến máu, quyên góp ủng hộ, xây nhà tình nghĩa cho những gia đình có hoàn cảnh khó khăn.
Phật tử đến dâng hương, làm lễ cầu an tại chùa
Kể từ năm 2015, nhà chùa thường tổ chức các khóa tu mùa hè cho thanh, thiếu, niên thành phố.. Xuyên suốt khóa tu, các em đã được nghe giảng về cuộc đời đức Phật, những câu chuyện về Tâm Hiếu, Đạo Hiếu,… Ngoài ra, các em còn được các thầy hướng dẫn cách tọa thiền và niệm Phật kinh hành quanh hồ Quan Âm của chùa Phổ Chiếu. Hoạt động này là trải nghiệm ý nghĩa và quý báu để học viên có cơ hội xây dựng những nét đẹp trong tâm hồn, là nền tảng vững chắc trong tương lai khi phải đối mặt với cuộc sống quá nhiều khó khăn thử thách
Khóa tu mùa hè tại chùa Phổ Chiếu (Ảnh: Sưu tầm)
Chùa Phổ Chiếu là nơi được người dân và du khách thường xuyên lui tới để được tận hưởng không gian thanh tịnh, ngắm nhìn cảnh quan, chiêm nghiệm và tìm cho mình sự cân bằng và an nhiên./.