Theo sử sách ghi lại, Mạc Đăng Dung (1483 – 1541), người làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương, trấn Hải Dương (nay là làng Cổ Trai, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, Hải Phòng). Trong giai đoạn triều Lê suy yếu, các tướng chia bè phái, bên ngoài nông dân nổi dậy khởi nghĩa, Mạc Đăng Dung được giao trấn thủ Hải Dương. Vua Lê Chiêu Thống ở kinh thành Thăng Long bị quân khởi nghĩa của Nguyễn Kính nổi loạn. Mạc Đăng Dung mang quân về kinh thành cứu giá, một mình dẹp loạn, được phong làm Bình chương quân quốc trọng sự thái phó Nhân quốc công.
Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia Từ đường họ Mạc (Hình: sưu tầm)
Tháng 6 năm 1527, ông được Lê Cung Hoàng nhường ngôi vua, lập ra nhà Mạc với niên hiệu Minh Đức. Đến năm 1529, ông nhường ngôi cho con trai cả là Mạc Đăng Doanh - tức Mạc Thái Tông, lui về làm Thái thượng hoàng, xây dựng thành nhà Mạc tại vùng đất Hải Phòng ngày nay.
Chợ quê thời Mạc giới thiệu đến du khách những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. (Hình: sưu tầm)
Thời Mạc, các chợ ven đô và chợ làng ngày càng phát triển, mở rộng và hoạt động khá nhộn nhịp. Các chợ làng, chợ quê, cảng thị không chỉ là nơi trao đổi, mua bán hàng hóa, mà còn là nét đẹp truyền thống đặc trưng, bản sắc văn hóa của đời sống người dân một thời kì lịch sử.
Được sự đồng ý của Uỷ ban nhân dân thành phố thành phố, trên tinh thần kế thừa, gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của một triều đại phát tích tại Hải Phòng, Hội đồng Mạc tộc Hải Phòng, Ban Quản lý Di tích Từ đường họ Mạc Cổ Trai xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thuỵ và Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng phối hợp tổ chức Chợ quê thời Mạc lần thứ I năm 2023.
Nhiều tiết mục văn nghệ đặc sắc được dàn dựng công phu (Hình: sưu tầm)
Theo đó, Chợ quê thời Mạc được tổ chức trong 3 ngày 29, 30 và 31/7, trong khuôn viên Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia Từ đường họ Mạc, thôn Đại Thắng, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng.
Lễ khai mạc Chợ quê thời Mạc lần thứ nhất năm 2023 (Hình: sưu tầm)
Việc tái hiện không gian và các hoạt động tại Chợ quê thời Mạc không chỉ là sự đề cập, tôn vinh những giá trị quý báu về lịch sử, văn hóa, tâm linh của khu di tích mà còn giới thiệu, quảng bá các sản phầm công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp truyền thống được khởi nghề từ thời Mạc; các sản phẩm nông nghiệp, tiêu dùng, OCOP nổi tiếng được làm ra ở các địa phương trên địa bàn thành phố, các món ẩm thực truyền thống nổi tiếng được người dân và du khách đến Hải Phòng ưa thích.
Thêm vào đó, là việc tổ chức, trình diễn những chương trình nghệ thuật đặc sắc trong suốt thời gian sự kiện, tại một không gian diễn xướng thiêng liêng, mang đậm hồn quê Việt, với nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như: chèo, xẩm, ca trù, múa rối, hát văn… Tất cả đã khiến cho sự kiện vượt ra khỏi khuôn khổ của một hội chợ thương mại đơn thuần và mang dáng vẻ, giá trị của một sản phẩm văn hóa, du lịch tổng hợp, đặc sắc.
Hoạt cảnh chèo “Thái hậu Mạc triều mở chợ” do Đoàn Chèo Hải Phòng biểu diễn tại sự kiện Chợ quê nhà Mạc (Hình: sưu tầm)
Chợ quê nhà Mạc với những đặc trưng kể trên đã thu hút được đông đảo người dân Hải Phòng và du khách bốn phương đến để thăm quan, trải nghiệm và giao thương, không chỉ góp phần quảng bá những thành tựu đạt được trong xây dựng nông thôn mới mà còn là sự kế thừa, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa của Vương Triều Mạc, một triều đại có nhiều đóng góp cho lịch sử phát triển của nước ta, để lại nhiều dấu ấn trên nhiều lĩnh vực với nhiều chính sách cởi mở, tiến bộ, cách tân, có thể xem như khởi nguồn cho truyền thống năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của mảnh đất, con người vùng cố đô Dương Kinh xưa hay Hải Phòng ngày nay.
Rất đông du khách ở mọi nơi về tham dự chợ quê Nhà Mạc. (Hình: sưu tầm)
Cùng với những hoạt động mang tính kết nối như Lễ dâng hương tại khu tưởng niệm Vương triều nhà Mạc, Hội thi truyền thống vật dân tộc thời Mạc…, việc duy trì thường niên và phát triển Chợ quê nhà Mạc, hứa hẹn sẽ hình thành một điểm nhấn thú vị trong tuyến du lịch lịch sử văn hóa tâm linh của thành phố Hải Phòng và góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của miền quê vùng châu thổ sông Hồng nói chung, vùng cố đô Dương Kinh xưa nói riêng, gắn với thời kỳ thịnh trị của nhà Mạc.