Một ngôi làng được ôm ấp giữa rừng và biển hàng ngàn đời. Được xem là bảo tàng địa chất, chứa đựng kho di vật quý của cư dân cổ Cái Bèo. Hãy cùng theo chân hành trình của chúng tôi để tìm hiểu về Cái Bèo - nơi mở đầu cho văn hóa biển tiền sử Việt Nam.
Làng chài Cái Bèo là làng lớn nhất ra đời cách đây 7.000 năm - Ảnh: Sưu tầm
Cái Bèo thuộc quần đảo Cát Bà, huyện đảo Cát Hải, thành phố Hải Phòng, được ôm ấp bởi dãy núi Áng Thảm và Bù Nâu nên Cái Bèo lúc nào cũng khoác lên mình vẻ yên tĩnh, dịu dàng. Điều này cũng thuận cho việc sinh sống và khai thác thủy sản. Có thể thấy, thiên nhiên đã quy tụ về đây, đẹp về cảnh quan, tiện lợi về địa thế, phong phú về sản vật đã tạo điều kiện lý tưởng để cư dân cổ Cái Bèo cư trú lâu dài và xây dựng nên nền văn hoá đặc sắc.
Cái Bèo được biết đến là di tích khảo cổ thềm biển quy mô lớn, có tổ hợp di tích và di vật phong phú. Các vết tích văn hoá tại đây cho thấy, Cái Bèo là làng chài ven biển cổ nhất nhì ở Việt Nam.Theo nghiên cứu, Di chỉ Cái Bèo đã lấp đầy 2 khoảng trống trong 4 giai đoạn tiền sử của đảo Cát Bà.
Làng chài rộng khoảng 18.000m2, đây là ngôi làng nổi lớn nhất cả nước, đồng thời là di chỉ khảo cổ học quan trọng nhất ở vùng ven biển và hải đảo Đông Bắc Việt Nam - Ảnh: Sưu tầm
Giai đoạn cổ nhất với sự hiện diện của các di tích cổ sinh hóa thạch, các hang đá trắng. Giai đoạn 2 là các di tích hậu kỳ đá cũ tiêu biểu là hang Áng Mả và Mái đá Ông Bảy, giai đoạn ba là hình thành băn hoá Cái Bèo tồn tại gần 7000 năm. Và cuối cùng là hình thành và phát triển văn hoá Hạ Long.
Cổ vật khai quật được tại di chỉ Cái Bèo - Ảnh: Sưu tầm
Mối quan hệ tương tác giữa biển - con người và văn hóa tiền sử Việt Nam được thể hiện rất rõ qua các di vật khảo cổ ở Cái Bèo. Nếu như cư dân văn hóa Đa Bút tiên phong khai phá đồng bằng ven biển, cư dân văn hóa Quỳnh Văn thì định cư ở vùng ven biển thì người Cái Bèo lại bỏ qua đồng bằng, tiến thẳng ra biển làm nên bề dày một nền văn hóa biển thực sự.
Di chỉ khảo cổ và chứng tích lịch sử văn hóa Đông Trong trên khu vực Cái Bèo - Ảnh: Sưu tầm
Di chỉ Cái Bèo không chỉ là di tích quý hiếm nhất nhì của vùng duyên hải Bắc Bộ mà còn là bảo tàng địa chất tuyệt vời về sự dao động mực nước biển đại dương. Sự tiếp nhận và thích ứng của con người trước hiện tượng biển tiến, biển thoái. Đây cũng là một bài học cho chúng ta hôm nay trước nguy cơ xâm thực của nước biển do biến đổi khí hậu.
Với vẻ thơ mộng của thiên nhiên và cuộc sống sôi động của làng chài và bề dày về văn hóa biển đã giúp Cái Bèo trở thành điểm đến hấp dẫn khách du lịch. Vừa tham quan, vừa được chia sẻ kiến thức để mỗi chúng ta sẽ có trách nhiệm hơn về việc bảo vệ môi trường biển./.