Bánh đa đỏ Nông Xá - Niềm tự hào của người dân Hải Phòng

Trong vùng Duyên Hải Bắc Bộ, Hải Phòng là một trong những địa phương có nhiều lợi thế để phát triển làng nghề gắn với du lịch, bởi giá trị văn hóa, lịch sử lâu dài, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp. Trải qua nhiều thăng trầm, các làng nghề của địa phương vẫn trường tồn, bền bỉ và không ngừng phát triển, sáng tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa chất lượng phục vụ cho nhu cầu của người dân cũng như hướng tới xuất khẩu sang thị trường các nước trên thế giới. Kết tinh từ những nguyên liệu bình dị, sự khéo léo trong cách chế biến và kinh nghiệm làm nghề có từ lâu đời, làng nghề bánh đa đỏ Nông Xá - An Dương là nơisản xuất ra loại bánh đa đỏ ngon nổi tiếng cả nước.

Làng bánh đa đỏ Nông Xá. (Ảnh: Sưu tầm)

Cách trung tâm thành phố 15km và chỉ 20 phút đi xe bạn sẽ có mặt tại làng Nông Xá, xã Tân Tiến, An Dương, Hải Phòng nơi góp vị cho món bánh đa cua đặc trưng của người Hải Phòng.

Bánh đa đỏ nguyên liệu không thể thiếu trong bát bánh đa cua đặc sản Hải Phòng(Ảnh: Sưu tầm)

Điều đặc biệt là bánh đa của Nông Xá có màu đỏ đặc trưng nhưng hoàn toàn không sử dụng phẩm màu, mà được làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên, nên sợi bánh óng, thơm và vẫn giữ được màu khi nấu và đặc biệt là an toàn cho sức khỏe người sử dụng. Người làm bánh đòi hỏi phải có một thái độ làm việc cẩn thận, tỷ mỷ. Chọn gạo là công đoạn đầu tiên hết sức quan trọng trong quy trình sản xuất bánh đa. Yêu cầu gạo phải có độ nở tốt, có hương vị thơm tự nhiên, tốt nhất là loại Q5, V, 132... Gạo được nhặt sạch sạn rồi cho ngâm với nước lạnh, ngâm gạo phải đủ giờ cho gạo trắng mềm, mùa hè ngâm khoảng 1 giờ, mùa đông thì 10 giờ.

 

Bánh đa được phơi nắng tự nhiên sẽ ngon, dai và bảo quản được lâu hơn. (Ảnh: Vũ Loan)

Có hai loại bánh, nếu làm bánh trắng (bánh đa) thì chỉ có bột gạo, còn nếu muốn làm bánh đỏ (bánh đa cua) thì dùng đường mía cô đặc thành kẹo đắng. Gạo được xay thành bột mịn như tơ, sau đó đổ nước bột lên băng vải của máy tráng, chạy qua sức nóng của nồi hơi. Xong công đoạn tráng sẽ trải ra những phên đan, phơi se trên lò than và chủ yếu tận dụng ánh sáng mặt trời. Khi bánh đã khô tương đối, xếp chồng lên nhau, dùng cối đá ép phẳng và dùng máy cắt nhỏ khoảng từ 0,2 - 1cm tùy theo yêu cầu của khách và tùy từng cơ sở sản xuất.

Bánh thành phẩm gồm hai loại: Bánh khô được bán cho các tỉnh xa, hay dùng làm quà biếu, bánh ướt được bán ngay trong địa bàn xã và các vùng phụ cận. Do vậy, đến Hải Phòng ăn bánh đa cua, bạn sẽ được thưởng thức những sản phẩm tươi, ngon. Theo tính toán thì cứ 1 kg gạo sẽ được 0,9 kg bánh đa. Hiện nay, làng Nông Xá cung cấp ra thị trường từ 220 – 250 tấn bánh/năm.

Muốn bánh ngon, giòn, dai, quánh phải đảm bảo được các yếu tố cơ bản như: gạo phải chuẩn, bột mịn tơ (mịn hơn cả bột làm bánh trôi), nhiệt độ cao. Với những người làm nghề lâu năm và có nhiều kinh nghiệm, thì mùi vị của bánh đa là quan trọng nhất. Chính điều này tạo nên nét khác biệt và nổi tiếng của bánh đa Hải Phòng mà ít vùng nào sánh kịp. Nhưng để có được vị bánh thì hạt gạo phải đẫy đà, hạt trắng, phơi không được thiếu nắng.

 

Thay vì thái bằng tay, hiện nay bánh được thái máy cho các sợi bánh đồng đều đẹp mắt. (Ảnh: Vũ Loan)

Với mong muốn duy trì, phát triển nghề sản xuất bánh đa truyền thống của quê hương, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, các hộ sản xuất ở làng Nông Xá đã đầu tư máy móc hiện đại thay cho phương pháp sản xuất thủ công, song song với đó, năng suất, chất lượng sản phẩm được nâng cao đồng thời vệ sinh an toàn thực phẩm được đảm bảo.

 

Phương pháp sản suất bánh đa bằng lò than truyền thống. (Ảnh: Vũ Loan)

Những mẻ bánh đa vừa ngon, vừa giòn, vừa dai, vừa quánh vẫn hàng ngày, hàng giờ được ra lò từ những đôi bàn tay khéo léo, cần cù, yêu lao động tại làng nghề Nông Xá. Đây thực sự là làng nghề điển hình tiêu biểu, vừa góp phần gìn giữ, phát triển làng nghề và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, vừa góp phần tạo việc làm, nâng cao đời sống của người dân nơi đây./.

Vũ Thị Loan