Thành phố Hải Phòng là một trong những trung tâm du lịch lớn của Việt Nam. Hải Phòng không chỉ nổi tiếng trong và ngoài nước về du lịch biển mà còn có các địa điểm du lịch tâm linh đặc sắc có ý nghĩa lịch sự văn hóa. Trong đó, bãi cọc Cao Quỳ thuộc xã Liên Khê, huyện Thủy Nguyên là một địa điểm mới được phát hiện tại Hải Phòng.
Tháng 10, năm 2019, trong khi đào đất để trồng cây, một số người dân đã phát hiện những cọc gỗ ở khu vực Mả Dài thuộc cánh đồng Cao Quỳ xã Liên Khê, huyện Thủy Nguyên.
Bãi cọc Cao Quỳ gồm có 27 chiếc cọc và 24 hố đất đen, 2 đoạn sắt, chưa rõ hình dạng, dài 30-40cm, rộng 2-4 cm, một mảnh gốm đất nung màu xám đen, có kích thước nhỏ nên chưa rõ đặc điểm, tính chất. Trong 27 cọc gỗ, trong đó có 1 cọc nằm ngang, còn lại là đứng thẳng hoặc nghiêng về phía Tây, Nam, xuất lộ chủ yếu ở độ sâu âm 75-110 cm, kích thước không đều nhau. Các cọc chủ yếu là gỗ sến, lim, phần chân bằng (có giả thiết đào hố chôn cọc). Cọc được đóng hơi xiên, xuyên qua lớp đất sét trắng, sét vàng sinh thổ. Như vậy, có thể hố được đào để chôn cọc nhưng sau đó lại được đóng qua sinh thổ để tạo độ vững chãi.
Theo nhân dân ở đây cung cấp, bãi cọc nằm ở khu vực lạch nước chảy từ sông Đá Bạc (nay vẫn còn cống lớn trên đê) chảy vào sông Giá, khoảng 20 năm trước dân đổ đất mở rộng diện tích canh tác làm hẹp dòng chảy.
Theo kết quả bước đầu, các nhà nghiên cứu cho rằng cọc được đóng/chôn tại khu vực bãi bồi ven sông, phân bổ không thẳng hàng và bãi cọc được bố trí thành thế trận vào thế kỷ 13. Các cọc này có đường kính lớn, chân cọc không được đẽo nhọn, cách thức phân bố khác với các cọc được phát hiện tại di tích Yên Giang, đồng Mã Ngựa, Vạn Muối ở Quảng Yên (Quảng Ninh), nên chức năng có thể được tạo ra với mục đích làm tuyến ngăn chặn, không cho thuyền địch theo sông Giá ra cửa Bạch Đằng, buộc chúng phải đi theo sông Bạch Đằng, nơi quân ta bố trí trận địa mai phục (vì khu vực sông Giá, Lưu Kỳ, Lưu Kiếm, Minh Tân, Minh Đức, Tam Hưng...nơi triều đình nhà Trần bố trí lực lượng quân bộ, quân thủy).[1]
Khu Bảo tồn bãi cọc Cao Quỳ có diện tích khoảng 3 ha, cổng chính rộng 22 m kết cấu bằng 4 trụ bê tông cốt thép, hệ thống tường bao, nhà đón tiếp, trưng bày, giới thiệu hiện vật có diện tích 360 m2, nhà mái che khu bảo tồn tại chỗ rộng 2.040 m2
Ngoài ra, khu Bảo tồn còn có hệ thống sân vườn, thảm cỏ, cây xanh, vườn lim, vườn na, hệ thống chiếu sáng cùng tiện ích khác như nhà vệ sinh, nhà bảo vệ...
Tại khu bảo tồn, 18 cọc gỗ được mở, xây kè bằng sỏi cuội, chống thấm, ngâm nước. Các cọc còn lại được bảo tồn theo cách lấp đất và phỏng dựng cọc gỗ thay thế lộ thiên, phục vụ khách tham quan.
Tuyến đường vào khu bãi cọc Cao Quỳ có chiều dài 3, 488 km, nối Quốc Lộ 10 với khu vực bãi cọc Cao Quỳ. Dọc tuyến đường còn bố trí hệ thống đèn chiếu sáng, trồng cây xanh bóng mát như xà cừ, đa.
Bãi cọc Cao Quỳ nằm trong quần thể di tích lịch sử - văn hóa ở xã Liên Khê: Đền Thụ Khê, chùa Thiểm Khê, chùa Mai Động, thành Thạch Bích,… kết nối với Di tích quốc gia Khu di tích Bạch Đằng Giang. Trong quần thể này có Linh từ Tràng Kênh thờ Đức Ngô Quyền Vương, người khai sinh trận địa cọc Bạch Đằng, đánh thắng quân Nam Hán năm 938, chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc của quốc gia Đại Việt, đền thờ hoàng đế Đinh Tiên Hoàng, hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc Công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn – Thống soái trận tiêu diệt (Ngài có công 3 lần đánh bại) quân Nguyên- Mông trên dòng Bạch Đằng Giang năm 1288.
Toàn bộ khu vực này thực sự là một địa điểm du lịch tâm linh đặc sắc mà du khách trong và ngoài nước không thể bỏ qua. Đây cũng là địa chỉ đỏ để giáo dục về truyền thống lịch sử, văn hóa, truyền thống yêu nước và đấu tranh giải phóng dân tộc hào hùng của các thế hệ cha ông. Từ đó, mỗi thế hệ chúng ta hôm nay càng thêm tự hào và gìn giữ, phát huy truyền thống yêu nước và giữ nước./.
[1] Theo bài viết “ Đôi nét về kết quả khai quật bãi cọc Cao Quỳ” của Tiến sỹ Đoàn Trường Sơn - Hội Khoa học lịch sử Hải Phòng