Nhằm giải quyết triệt để các “điểm nghẽn” về môi trường và tạo động lực cho sự phát triển bền vững, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành Kế hoạch số 331/KH-UBND. Kế hoạch này được xây dựng nhằm cụ thể hóa và thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 16-CT/TU ngày 14/7/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, phân loại chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại nguồn trên địa bàn thành phố. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của thành phố cảng, biến công tác bảo vệ môi trường từ các phong trào nhỏ lẻ thành một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân.
Khu Liên hợp xử lý rác thải Tràng Cát, Hải Phòng (Ảnh sưu tầm)
Việc triển khai phân loại CTRSH tại nguồn theo Chỉ thị số 16-CT/TU và Kế hoạch số 331/KH-UBND mang ý nghĩa sâu sắc đối với tương lai phát triển của Hải Phòng. Đây không đơn thuần là một giải pháp xử lý rác thải kỹ thuật, mà là nền tảng cốt lõi để thành phố thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi xanh, xây dựng nền kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh.
Bằng cách tăng cường tỷ lệ tái chế, tái sử dụng rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp và chất thải nhựa, Hải Phòng hướng tới mục tiêu giảm thiểu tối đa khối lượng chất thải phải xử lý bằng phương pháp chôn lấp thô hoặc đốt không thu hồi năng lượng. Điều này không chỉ bảo vệ tài nguyên đất, nguồn nước mà còn trực tiếp góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu môi trường mà Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố lần thứ I (nhiệm kỳ 2025 - 2030) và Nghị quyết số 08-NQ/TU ngày 29/01/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố đã đề ra.
Để hiện thực hóa tầm nhìn xanh, Hải Phòng đã thiết lập một lộ trình hành động hết sức cụ thể và phân kỳ chi tiết theo từng mốc thời gian:
- Năm 2026 - Giai đoạn khởi động nền móng: Đến ngày 31/10/2026, 100% các xã, phường, đặc khu trên địa bàn phải hoàn thành việc ban hành kế hoạch thực hiện, công khai chi tiết lịch trình, tần suất, tuyến thu gom, đồng thời hoàn thành kiểm kê toàn diện các nguồn phát sinh và hạ tầng thu gom. Đến ngày 31/12/2026, thành phố sẽ hoàn thiện bộ số liệu nền và phấn đấu đạt tỷ lệ phân loại rác hữu cơ tại nguồn theo các chỉ tiêu cụ thể cho từng địa phương.
- Hết năm 2027 - Mở rộng quy mô diện rộng: Đảm bảo 100% các cơ quan hành chính, trường học, cơ sở y tế, siêu thị, chung cư... thực hiện phân loại rác tại nguồn. Đặc biệt, thành phố đặt mục tiêu đưa vào vận hành 02 nhà máy xử lý CTRSH bằng công nghệ tiên tiến, hiện đại (Dự án Seraphin Hải Dương tại xã Lai Khê và Nhà máy đốt rác phát điện tại Gia Minh, phường Bạch Đằng).
- Giai đoạn 2027 - 2030 - Tăng trưởng bền vững: Tỷ lệ rác thải được tái chế, làm phân hữu cơ tăng bình quân tối thiểu 2%/năm.
- Tầm nhìn đến năm 2030 - Hoàn thiện đồng bộ: Đạt tỷ lệ 100% CTRSH tại cả đô thị và nông thôn được xử lý đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường, chấm dứt hoạt động và phục hồi môi trường hoàn toàn các bãi rác nhỏ lẻ, lộ thiên, quá tải.
Rút kinh nghiệm từ các chương trình trước đây, Hải Phòng kiên quyết loại bỏ tính hình thức, phong trào bằng cách áp dụng nguyên tắc "6 rõ" trong phân công trách nhiệm: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền. Kết quả thực tế và sự hài lòng của người dân sẽ là thước đo trực tiếp để đánh giá năng lực của người đứng đầu các cấp ủy, chính quyền địa phương. Thành phố cũng đưa tiêu chí phân loại rác tại nguồn vào xếp loại thi đua công chức hằng năm và bình xét các danh hiệu văn hóa tại cộng đồng. Để vận hành trơn tru hệ thống, Hải Phòng tập trung vào các nhóm giải pháp đột phá:
- Tính gương mẫu của cán bộ, đảng viên: Cán bộ, công chức phải gương mẫu đi đầu thực hiện tại nơi làm việc và nơi cư trú, tạo thành nếp sống tự giác lan tỏa ra toàn xã hội.
- Đầu tư đồng bộ hạ tầng "không trộn lẫn": Thành phố yêu cầu các đơn vị dịch vụ chuẩn bị phương tiện chuyên dụng, rà soát nâng cấp các điểm tập kết để đảm bảo rác sau khi được người dân phân loại sẽ không bị trộn lẫn trong suốt quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý.
- Ứng dụng công nghệ số và giám sát thông minh: Nghiên cứu áp dụng các giải pháp chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý CTRSH và khai thác hệ thống camera giám sát tại địa bàn để phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi đổ rác sai quy định, xóa bỏ các bãi rác tự phát.
Sự thành công của chiến dịch này đòi hỏi trách nhiệm trực tiếp của chính quyền cấp cơ sở (UBND xã, phường, đặc khu) trong khâu tổ chức thực hiện. Song song đó là vai trò thường trực, hướng dẫn chuyên môn của Sở Nông nghiệp và Môi trường; vai trò giám sát đường găng tiến độ các dự án nhà máy tập trung của Sở Tài chính; sự hỗ trợ của Công an thành phố trong kiểm tra, xử lý vi phạm; và đặc biệt là vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong việc tuyên truyền, giám sát tại từng hộ gia đình.
Với sự chuẩn bị bài bản và quyết liệt, Hải Phòng kỳ vọng sẽ thiết lập thành công một hệ thống quản lý rác thải hiện đại, văn minh. Sự đồng lòng của chính quyền và người dân sẽ giúp thành phố không chỉ giải quyết triệt để vấn đề ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn khẳng định vị thế của một đô thị cảng xanh đi đầu trong xu hướng phát triển bền vững của cả nước.